Luận án tiến sĩ: Ảnh hưởng của phenylephrin lên huyết động trong xử trí tụt huyết áp khi gây tê tủy sống để mổ lấy thai - TS. Trần Minh Long (2019)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN MINH LONG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG TRÊN HUYẾT ĐỘNG CỦA PHENYLEPHRIN TRONG XỬ TRÍ TỤT HUYẾT ÁP KHI GÂY TÊ TỦY SỐNG ĐỂ MỔ LẤY THAI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN MINH LONG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG TRÊN HUYẾT ĐỘNG CỦA PHENYLEPHRIN TRONG XỬ TRÍ TỤT HUYẾT ÁP KHI GÂY TÊ TỦY SỐNG ĐỂ MỔ LẤY THAI Chuyên ngành : Gây mê Hồi sức Mã số : 62 72 01 21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Quốc Kính HÀ NỘI – 2019 luan an LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các Thầy giáo, Cô giáo, các anh chị và bạn đồng nghiệp. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu, Phòng đào tạo Sau đại học, Bộ môn Gây mê Hồi sức Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ sự kính trọng và biết ơn sâu sắc Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Quốc Kính, người Thầy kính mến đã hết lòng giúp đỡ, dạy bảo, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này.

Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban giám đốc, các Y bác sĩ và các đồng nghiệp khoa Gây mê Hồi sức, khoa Sản phụ khoa, khoa Hóa sinh, Phòng Đào tạo Chỉ đạo tuyến, Phòng kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An đã hết lòng giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy cô trong Hội đồng chấm luận án đã cho tôi những đóng góp quý báu để hoàn chỉnh luận án này. Chân thành cảm ơn các bệnh nhân và gia đình đã hợp tác, chúc mừng tất cả 140 bé sơ sinh đã chào đời trong niềm hạnh phúc vô bờ bến của gia đình và niềm hân hoan chào đón các em bé của các Y bác sĩ. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè, các anh chị trong lớp Nghiên cứu sinh khóa 35 Trường đại Y Hà Nội.

Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tất cả những người thân yêu trong gia đình đã động viên và giúp đỡ, bên cạnh tôi những lúc gặp khó khăn nhất trong quá trình dài học tập và hoàn thành luận án này. Hà nội, tháng 5 năm 2019 NCS Trần Minh Long luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trần Minh Long, học viên lớp Nghiên cứu sinh Khóa 35, chuyên ngành Gây mê hồi sức - Trường Đại học Y Hà Nội, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS. Nguyễn Quốc Kính.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu cho phép lấy số liệu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này. Hà nội, ngày 19 tháng 5 năm 2019 (Tác giả) Trần Minh Long luan an CÁC CHỮ VIẾT TẮT BMI : Body Mask Index - Chỉ số khối cơ thể CO : Cardiac Output - Cung lượng tim CI : Cardiac Index - Chỉ số tim ECG : Electrocardiogram - Điện tâm đồ GTTS : Gây tê tủy sống HA : Huyết áp HATT : Huyết áp tâm thu HATTr : Huyết áp tâm trương HATB : Huyết áp trung bình HR : Heart Rate - Tần số tim ICG : Impedance Cardiogram: Tim đồ trở kháng sinh học NMC : Ngoài màng cứng Niccomo : Non Invasive Continuous Cardiac Output Monitoring : (Theo dõi cung lượng tim liên tục không xâm lấn) SpO2 : Độ bão hòa oxy máu mao mạch SV : Stroke Volume - Thể tích nhát bóp SVV : Stroke Volume Veriation: Thay đổi thể tích nhát bóp SVR : Systemic Vascular Resistance - Sức cản mạch máu hệ thống luan an MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN.

Thay đổi sinh lý, giải phẫu ở sản phụ lên quan đến Gây mê hồi sức. Tuần hoàn tử cung rau thai. Các phương pháp vô cảm cho mổ lấy thai. Gây tê tủy sống trong mổ lấy thai.

Gây mê để mổ lấy thai. So sánh gây tê tủy sống và gây mê toàn thể cho mổ lấy thai. Giải phẫu hệ thần kinh tự động và thụ thể các cơ quan. Sinh lý giải phẫu của hệ giao cảm.

Sinh lý giải phẫu của hệ phó giao cảm. Những điểm cơ bản về hoạt động thần kinh giao cảm, phó giao cảm. Thụ thể của các cơ quan. Cơ chế tụt huyết áp trong gây tê tủy sống.

Sinh lý bệnh tụt huyết áp trong gây tê tủy sống:. Tác dụng trên tim khi gây tê tủy sống. Yếu tố nguy cơ tụt huyết áp trong gây tê tủy sống. Một số biến chứng tim mạch nặng sau gây tê tủy sống.

Các biện pháp dự phòng tụt huyết áp trong gây tê tủy sống. Dược lý của phenylephrin. Dược lý của ephedrin. Cung lượng tim và các phương pháp đo huyết động.

Định nghĩa cung lượng tim. Các yếu tố ảnh hưởng tới cung lượng tim:. Đo cung lượng tim. Theo dõi cung lượng tim qua kỹ thuật hòa loãng.

Theo dõi CO qua phân tích hình dạng sóng động mạch đập. Phương pháp Fick cải tiến NICO. Theo dõi cung lượng tim liên tục không xâm lấn Niccomo. Một số nghiên cứu xử trí tụt huyết áp và theo dõi huyết động.

Nghiên cứu ứng dụng theo dõi huyết động bằng Niccomo. 32 CHƯƠNG 2 - ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ………………………. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân.

Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân. Tiêu chuẩn đưa ra khỏi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Quy trình tiến hành nghiên cứu:. Các chỉ tiêu đánh giá.

Phương tiện sử dụng trong nghiên cứu. Các tiêu chuẩn và định nghĩa sử dụng trong nghiên cứu. Xử lý số liệu nghiên cứu:. Vấn đề đạo đức nghiên cứu:.

50 CHƯƠNG 3 - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU …………………………………. Đặc điểm chung. Đặc điểm sản phụ hai nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tuổi thai và giới tính trẻ sơ sinh.

Đặc điểm phẫu thuật. Chỉ định mổ lấy thai. Đặc điểm vô cảm - phẫu thuật. Giới hạn trên vùng vô cảm.

Xử trí tụt huyết áp trong quá trình gây tê tủy sống. Truyền dịch trong quá trình gây tê tủy sống. Sử dụng thuốc co mạch trong quá trình gây tê tủy sống. Thay đổi về hô hấp ở các thời điểm nghiên cứu.

Thay đổi tần số thở bệnh nhân hai nhóm nghiên cứu. SpO2 của bệnh nhân ở các thời điểm nghiên cứu. Thay đổi các chỉ số huyết động ở các thời điểm nghiên cứu. Thay đổi cung lượng tim của bệnh nhân ở các thời điểm.

Thay đổi SVR bệnh nhân ở các thời điểm nghiên cứu. Sự biến đổi thể tích nhát bóp ở các thời điểm nghiên cứu. Sự biến đổi huyết áp tâm thu ở các thời điểm nghiên cứu. Biến đổi HATTr bệnh nhân ở các thời điểm nghiên cứu.

Sự biến đổi huyết áp trung bình ở các thời điểm nghiên cứu. Thay đổi tần số tim bệnh nhân qua ở thời điểm nghiên cứu. Đặc điểm bệnh nhân tại phòng hồi tỉnh. Các tác dụng không mong muốn.

Tỷ lệ tụt huyết áp, tỷ lệ tăng huyết áp. Các tác dụng không mong muốn khác. Các chỉ số liên quan đến trẻ sơ sinh. Đặc điểm trẻ sơ sinh.

Kết quả nghiên cứu khí máu cuống rốn hai nhóm nghiên cứu. Liên quan giữa liều thuốc co mạch với các thông số huyết động. Tương quan giữa liều thuốc co mạch với huyết áp. Tương quan giữa liều thuốc co mạch với CO, SV.

76 CHƯƠNG 4 - BÀN LUẬN …………………………………………………78 4. Đặc điểm chung. Đặc điểm sản phụ hai nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tuổi thai và giới tính trẻ sơ sinh.

Đặc điểm phẫu thuật. Chỉ định mổ lấy thai. Đặc điểm vô cảm, thời gian phẫu thuật. Giới hạn trên vùng vô cảm.

Xử trí tụt huyết áp trong quá trình gây tê tủy sống. Truyền dịch trong quá trình gây tê tủy sống. Sử dụng thuốc co mạch xử trí tụt huyết áp trong gây tê tủy sống. Thay đổi về hô hấp ở các thời điểm nghiên cứu.

Thay đổi tần số thở bệnh nhân ở hai nhóm. Độ bão hòa oxy máu ngoại vi bệnh nhân ở các thời điểm. Thay đổi các chỉ số huyết động ở các thời điểm nghiên cứu. Thay đổi cung lượng tim bệnh nhân ở các thời điểm.

Thay đổi sức cản hệ thống mạch bệnh nhân ở các thời điểm. Sự biến đổi thể tích nhát bóp bệnh nhân ở các thời điểm. Thay đổi huyết áp ở các thời điểm nghiên cứu. Thay đổi huyết áp tâm thu.

Thay đổi huyết áp tâm trương. Thay đổi huyết áp trung bình. Thay đổi tần số tim bệnh nhân ở các thời điểm nghiên cứu. Đặc điểm bệnh nhân tại phòng hồi tỉnh.

Các tác dụng không mong muốn. Tác dụng không mong muốn tụt huyết áp, tăng huyết áp. Tác dụng không mong muốn khác. Các chỉ số liên quan đến trẻ sơ sinh.

Đặc điểm trẻ sơ sinh. Kết quả khí máu cuống rốn hai nhóm nghiên cứu. Liên quan giữa liều thuốc co mạch với các thông số huyết động. Tương quan giữa thuốc co mạch với huyết áp.

Tương quan giữa thuốc co mạch với CO, SV .114 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Yếu tố gây giảm luồng máu tử cung sang rau 6 Bảng 1. So sánh gây tê tủy sống và gây mê toàn thể cho mổ lấy thai 10 Bảng 1. Phân bố thần kinh giao cảm theo vùng 11 Bảng 1.

Đặc điểm các sợi thần kinh 13 Bảng 1. Các receptor của hệ adrenergic 16 Bảng 1. Dược lý so sánh phenylephrin và ephedrin 25 Bảng 1. Ưu điểm, nhược điểm của các phương pháp đo huyết động 34 Bảng 2.

Bảng điểm Apgar đánh giá trẻ sơ sinh 46 Bảng 2.