Hiệu quả can thiệp dự phòng lây truyền hiv ở phụ nữ mang thai tại hai quận huyện

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHAN THANH XUÂN HIỆU QUẢ CAN THIỆP DỰ PHÒNG LÂY TRUYỀN HIV Ở PHỤ NỮ MANG THAI TẠI HAI QUẬN, HUYỆN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM 2010-2012 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2015 ii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHAN THANH XUÂN HIỆU QUẢ CAN THIỆP DỰ PHÒNG LÂY TRUYỀN HIV Ở PHỤ NỮ MANG THAI TẠI HAI QUẬN, HUYỆN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM 2010-2012 Chuyên ngành: Vệ sinh xã hội học và Tổ chức y tế Mã số : 62720164 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Trƣơng Việt Dũng 2. Đỗ Văn Dũng HÀ NỘI – 2015 iii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Phan Thanh Xuân, nghiên cứu sinh khóa 28, Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Vệ sinh xã hội học và Tổ chức y tế, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của Thầy Trƣơng Việt Dũng và Thầy Đỗ Văn Dũng.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày .năm 2015 Ngƣời viết cam đoan ký và ghi rõ họ tên Phan Thanh Xuân iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AIDS Acquired Immuno Deficiency Syndrome (Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải) ARV Antiretrovirus (Thuốc kháng vi rút) BB Buôn bán BCS Bao cao su CBYT Cán bộ y tế CDC Center for Disease Control and Prevention (Trung tâm phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ ) CI Confident Interval (Khoảng tin cậy) CN Công nhân CNV Công nhân viên CSHQ Chỉ số hiệu quả ĐTV Điều tra viên GDĐĐ Giáo dục đồng đẳng HIV Human Immunodeficiency Virus (Vi rút gây suy giảm miễn dịch ở ngƣời) HQCT Hiệu quả can thiệp LR Làm ruộng LTQĐTD Lây truyền qua đƣờng tình dục NVYT Nhân viên y tế OR Odds Ratio (Tỉ số số chênh) PLTMC Dự phòng lây truyền HIV từ m sang con PNMT Phụ nữ mang thai v PPS Probability Proportionate to Size (Chọn cụm xác suất tỉ lệ theo kích cỡ dân số) PVS Phỏng vấn sâu QHTD Quan hệ tình dục SCT Sau can thiệp SL Số lƣợng TCT Trƣớc can thiệp TCYTTG Tổ chức Y tế Thế giới TH Tiểu học THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TL Tỷ lệ TLN Thảo luận nhóm UNAIDS United Nations AIDS (Chƣơng trình Phối hợp của Liên hiệp Quốc về HIV/AIDS) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) vi MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Danh mục chữ viết tắt.

Danh mục bảng. Danh mục biểu đồ. Tổng quan về lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai trên Thế giới, Việt Nam và thành phố Hồ Chí Minh. Tổng quan về HIV/AIDS.

Giai đoạn lây nhiễm HIV và đƣờng lây truyền HIV từ m sang con. Các yếu tố nguy cơ, chẩn đoán và điều trị dự phòng lây truyền HIV từ m sang con. Các chiến lƣợc can thiệp dự phòng lây truyền HIV từ m sang con. Dịch tể học HIV/AIDS trên Thế giới, Việt Nam và TP.

Hồ Chí Minh. Kiến thức, thái độ, thực hành và các mô hình đánh giá hiệu quả can thiệp truyền thông giáo dục sức khỏe. Một số khái niệm. Một số mô hình cơ bản về thay đổi hành vi sức khỏe.

Phƣơng pháp truyền thông giáo dục sức khỏe. Hoạt động can thiệp về truyền thông giáo dục sức khỏe dự phòng lây truyền HIV từ m sang con huyện Bình Chánh TP. Hồ Chí Minh. Các mô hình đánh giá hiệu quả hoạt động can thiệp truyền thông giáo dục sức khỏe.

Tổng quan các công trình nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành và đánh giá hiệu quả các can thiệp dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ trên Thế giới, Việt Nam và thành phố Hồ Chí Minh. Trên Thế giới. Tại Việt Nam. Ở thành phố Hồ Chí Minh.

ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng, địa điểm và thời gian nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu:. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Nghiên cứu mô tả cắt ngang.

Nghiên cứu can thiệp cộng đồng có nhóm chứng. Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu phân tích số liệu thứ cấp. Nội dung và các chỉ số nghiên cứu.

Nội dung, hoạt động, mô hình và các bƣớc tiến hành can thiệp cộng đồng. Nội dung can thiệp cộng đồng. Hoạt động can thiệp cộng đồng. Mô hình can thiệp về truyền thông nhóm nhỏ.

Các bƣớc tiến hành can thiệp cộng đồng. Phƣơng pháp thu thập thông tin. Đối tƣợng, kỹ thuật xét nghiệm và tiêu chí chẩn đoán HIV. Phân tích và xử lý số liệu.

Công cụ nghiên cứu. Phƣơng pháp khống chế sai số. Tổ chức thực hiện và lực lƣợng tham gia. Đạo đức nghiên cứu.

Hạn chế và điểm mạnh của đề tài. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con và các yếu tố liên quan ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Đặc tính mẫu nghiên cứu.

Kiến thức về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Thái độ về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Các yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010.

Phân tích đa biến. Tỷ lệ nhiễm HIV ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Đặc điểm các nguồn thông tin về ở thai phụ tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Lý do thai phụ xét nghiệm và không xét nghiệm HIV.

Hiệu quả can thiệp về truyền thông giáo dục sức khỏe dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh (can thiệp) và quận Bình Tân (nhóm chứng) thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010-2012. Kết quả hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh, năm 2010-2012. Hiệu quả thay đổi kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền ix HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010-2012 (Đánh giá trƣớc- sau ở nhóm can thiệp). Hiệu quả can thiệp về kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai ở huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010-2012 (Đánh giá trƣớc- sau có nhóm chứng).

Phƣơng pháp nghiên cứu. Kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con và các yếu tố liên quan ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Đặc tính mẫu nghiên cứu. Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010.

Các yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai ở huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Đặc điểm các nguồn thông tin tiếp cận, lý do xét nghiệm, lý do không xét nghiệm và tỷ lệ nhiễm HIV ở thai phụ huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Hoạt động can thiệp truyền thông giáo dục sức khỏe về dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở phụ nữ mang thai tại huyện Bình Chánh thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010-2012. Hoạt động huấn luyện, đào tạo cán bộ.

Công tác phát triển mạng lƣới cán bộ nồng cốt và cộng tác viên. Hoạt động quản lý thai. Độ bao phủ của chƣơng trình. Hoạt động truyền thông đại chúng.

Hoạt động cung cấp tài liệu truyền thông cho phụ nữ mang thai. Hoạt động truyền thông cá nhân, nhóm nhỏ, lƣu động. Các hoạt động, lợi ích, đề xuất của nhân viên y tế về chƣơng trình can thiệp dự phòng lây truyền HIV từ m sang con. Hiệu quả can thiệp về kiến thức, thái độ, thực hành dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010-2012.

Hiệu quả can thiệp về kiến thức dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân, năm 2010-2012. Hiệu quả can thiệp về thái độ dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân, năm 2010-2012. Hiệu quả can thiệp về thực hành dự phòng lây truyền HIV từ m sang con ở thai phụ huyện Bình Chánh và quận Bình Tân, năm 2010-2012 138 4. Hiệu quả can thiệp về tỷ lệ nhiễm ở phụ nữ mang thai, lý do thai phụ làm xét nghiệm và không làm xét nghiệm HIV.

Quan điểm, thái độ của phụ nữ mang thai và của nhân viên y tế về việc có thai và giữ thai sinh con khi nhiễm HIV .147 Danh mục các công trình nghiên cứu của tác giả đã công bố có liên quan đến luận án .148 TÀI LIỆU THAM KHẢO .149 Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn .157 Phụ lục 2: Hƣớng dẫn phỏng vấn sâu .164 Phụ lục 3: Hƣớng dẫn thảo luận nhóm trọng tâm .168 xi DANH MỤC ẢNG Trang Bảng 2. Biến số nghiên cứu định lƣợng phỏng vấn trực tiếp thai phụ. Đặc tính mẫu nghiên cứu (n=1. Phân bố tuổi của đối tƣợng nghiên cứu tại huyện Bình Chánh và quận Bình Tân thành phố Hồ Chí Minh năm 2010 (n = 1.