Nghiên cứu biểu hiện dấu ấn WT1, p53, Napsin A, PR trong ung thư biểu mô buồng trứng - Luận văn Thạc sĩ Y học

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH --------------------------------------------------- PHAN NGỌC TRÀ MY NGHIÊN CỨU BIỂU HIỆN CỦA DẤU ẤN WT-1, p53, Napsin A, PR Ở UNG THƯ BIỂU MÔ BUỒNG TRỨNG NGÀNH: KHOA HỌC Y SINH (GIẢI PHẪU BỆNH) MÃ SỐ: 8720101 LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. NGUYỄN SÀO TRUNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này là trung thực, khách quan và chưa từng được ai công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận văn Phan Ngọc Trà My.

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .i MỤC LỤC ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.iv DANH MỤC ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ VIỆT-ANH .v DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC HÌNH .ix DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ .1 CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN Y VĂN. Đặc điểm giải phẫu, phôi thai học và mô học của buồng trứng. Phân loại u buồng trứng.

Ung thư biểu mô buồng trứng. Đặc điểm giải phẫu bệnh của ung thư biểu mô dịch trong độ thấp. Đặc điểm giải phẫu bệnh của ung thư biểu mô dịch trong độ cao. Đặc điểm giải phẫu bệnh của ung thư biểu mô dịch nhầy.

Đặc điểm giải phẫu bệnh của ung thư biểu mô dạng nội mạc tử cung. Đặc điểm giải phẫu bệnh của ung thư biểu mô tế bào sáng. Hoá mô miễn dịch trong chẩn đoán ung thư biểu mô buông trứng. 28 CHƯƠNG 2:ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Phương pháp thu thập số liệu. Biến số - Định nghĩa biến số. Tiến hành nghiên cứu. Đạo đức nghiên cứu.

42 CHƯƠNG 3:KẾT QUẢ. Đặc điểm chung. Đặc điểm đại thể. Một số đặc điểm vi thể của từng loại ung thư biểu mô buồng trứng.

Biểu hiện hóa mô miễn dịch. 58 CHƯƠNG 4:BÀN LUẬN. Đặc điểm chung. Đặc điểm đại thể.

Một số đặc điểm vi thể của các phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng. Biểu hiện hóa mô miễn dịch. Đặc điểm đại thể. Một số đặc điểm vi thể của từng loại ung thư biểu mô buồng trứng.

Biểu hiện hóa mô miễn dịch. 88 KIẾN NGHỊ 90 TÀI LIỆU THAM KHẢO .a PHỤ LỤC 1: PHIẾU THU THẬP DỮ LIỆU BỆNH NHÂN UNG THƯ BIỂU MÔ BUỒNG TRỨNG .l PHỤ LỤC 2: MINH HỌA MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TỪ NGUYÊN GỐC Tiếng Việt Cs Cộng sự HMMD Hóa mô miễn dịch NMTC Nội mạc tử cung QTL Quang trường lớn TCYTTG Tổ chức y tế thế giới (WHO) UTBM Ung thư biểu mô Tiếng Anh CCC Clear cell carcinoma EMC/ EC Endometrioid carcinoma ER Estrogen receptors IACR International Agence on Cancer Research H&E Haematoxylin and eosin HGSC High grade serous carcinoma LGSC Low grade serous carcinoma MC Mucinous carcinoma META Metastasis PR Progesterone receptor STIC Serous tubal intraepithelial carcinoma TNM Tumor – lymph nodes – distant metastasis WT-1 Wilms’ tumor protein -1 Tiếng Pháp FIGO Fédération Internationale de Gynécologie et d’Obstétrique. DANH MỤC ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ VIỆT-ANH THUẬT NGỮ VIỆT THUẬT NGỮ ANH Biểu hiện Expression Biểu hiện bào tương Cytoplasmic expression Biểu hiện bất thường Aberrant expression Biểu hiện quá mức Overexpression Biểu mô bề mặt buồng trứng Ovarian surface epithelium Biểu mô khoang cơ thể Coelomic epithelium Cấu trúc/ cấu trúc tế bào Pattern/ architecture Chỉ số phân bào Mitotic index Chùm nang nhỏ Microacini Dây chằng riêng buồng trứng Ovarian ligament Dây sinh dục nguyên phát Primitive sex cord Dịch trong Serous Dịch nhầy Mucinous Diễn tiến Behaviour Đa dạng nhân Nuclear pleomorphic Độ mô học Grade Độ cao High grade Độ thấp Low grade Đồng dạng Isoform Hệ thống phân loại giai đoạn TNM TNM staging system Hóa mô miễn dịch Immunohistochemistry Hòa nhập tuyến Confluent glandular/Expansile Không điển hình Atypia Hồ sơ di truyền Genomic profile Kiểu hoang dã Wild type Lưới buồng trứng Rete ovarii Mất biểu hiện/ hoàn toàn âm tính Complete absence Nguyên bào noãn Oogonia Ống cận trung thận Paramesonephric ducts / Müllerian ducts Phân bào Mitotic figure/ mitosis Phản ứng tạo mô xơ Desmoplastic reaction Quang trường lớn High power field Tân sinh Neoplasm Tế bào đầu đinh Hobnail cell Tế bào mầm nguyên thuỷ Primordial germ cell Tế bào sinh dục nguyên thủy Germ cell Tiền tế bào hạt nang Pregranulosa cell Tuyến sinh dục trung tính Primordium of gonade Thể cát Psammoma body.

i THUẬT NGỮ VIỆT THUẬT NGỮ ANH Tỉ số nhân: bào tương N: C ratio Tổ chức y tế thế giới World Health Organization (WHO) Tổn thương tiền ung Precursor lesions U di căn/u thứ phát Metastatic tumor U tồn dư Residual tumor Ung thư biểu mô Carcinoma Ung thư biểu mô dạng nội mạc tử cung Endometrioid carcinoma Ung thư biểu mô dịch nhầy Mucinous carcinoma Ung thư biểu mô dịch trong Serous carcinoma Ung thư biểu mô tế bào sáng Clear cell carcinoma Ung thư biểu mô dịch trong trong biểu Serous tubal intraepithelial carcinoma mô ống dẫn trứng (STIC) Ung thư biểu mô thể cát Psammomacarcinoma Ung thư trung mô - biểu mô Carcinosarcoma Xâm nhập Invasive Xâm nhập sang bên Expansile invasion Xâm nhập thấm nhập Infiltrative invasion. i DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Hệ thống phân loại u biểu mô buồng trứng theo TCYTTG 2020 .2: Phân giai đoạn ung thư biểu mô buồng trứng theo hệ thống phân loại giai đoạn TNM và theo Hiệp Hôi Sản Phụ Khoa Quốc Tế 2014 .3: Nhóm giai đoạn giai đoạn tiên lượng ung thư biểu mô buồng trứng theo AJCC 2018 .4: Đặc trưng lâm sàng và phân tử các phân nhóm thường gặp của ung thư biểu mô buồng trứng .5: Phân bố phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng theo giai đoạn FIGO .6: Hệ thống phân độ mô học Shimizu-Silverberg cho ung thư biểu mô buồng trứng .7: Hệ thống phân độ mô học đề nghị cho các phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .8: Hệ thống phân độ mô học dành cho UTBM dịch nhầy dựa trên dạng xâm nhập .9: Hệ thống phân độ mô học cho các tân sinh dịch trong .10: Hệ thống phân độ mô học FIGO cho ung thư biểu mô dạng nội mạc tử cung ở thân tử cung .11: Đặc điểm hoá mô miễn dịch ung thư biểu mô buồng trứng .12: Phân biệt UTBM dịch trong độ cao và UTBM tế bào sáng.13: Phân biệt ung thư biểu mô dịch trong độ cao và ung thư biểu mô dạng nội mạc tử cung độ thấp (độ 1,2)* .14: Phân biệt ung thư biểu mô dịch trong độ cao và ung thư biểu mô di căn từ đại tràng .1: Biến số thu thập cho đặc điểm chung của các loại ung thư biểu mô buồng trứng.2: Biến số thu thập cho mục tiêu 1 .3: Biến số thu thập cho mục tiêu 3.4:Mức độ phân bào theo đường kính thị kính .5: Biến số thu thập cho mục tiêu 4 .6: Đặc điểm của các kháng thể được sử dụng .7: Tiêu chuẩn đánh giá kết quả hóa mô miễn dịch .1: Phân bố tuổi theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .2: Phân bố tỉ lệ trường hợp sinh thiết tức thì theo chẩn đoán lâm sàng .3: Phân bố tỉ lệ giai đoạn FIGO 2014 và mức độ lan tràn u theo phân nhóm mô bệnh học .4: Tương hợp bắt cặp giữa chẩn đoán dựa trên H&E và chẩn đoán dựa trên H&E kết hợp kết quả hóa mô miễn dịch .5: Kích thước u của từng phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .6: Phân bố tỉ lệ các loại cấu trúc mô bệnh học chính.7: Phân bố tỉ lệ mức độ đa dạng nhân theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .8: Phân bố tỉ lệ mức độ phân bào theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .9: Phân bố tỉ lệ mức độ biệt hóa u theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .10: Các đặc điểm vi thể khác .11: Phân bố tỉ lệ biểu hiện WT-1 theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .12: Phân bố tỉ lệ biểu hiện p53 theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .13: Phân bố tỉ lệ biểu hiện Napsin A theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .14: Phân bố tỉ lệ biểu hiện PR theo phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .1: So sánh tuổi trung bình của bệnh nhân ung thư biểu mô buồng trứng giữa các nghiên cứu.2: So sánh tỉ lệ các phân nhóm mô bệnh học ung thư biểu mô buồng trứng (%). DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Hệ sinh dục nữ.2: Tỉ lệ tích lũy sống còn theo độ mô học của ung thư biểu mô dịch trong buồng trứng .3: Hình ảnh mô bệnh học ung thư biểu mô dịch trong độ thấp.4: Hình ảnh mô bệnh học ung thư biểu mô dịch trong độ cao.5: Hình ảnh mô bệnh học ung thư biểu mô dịch nhầy.6: Hình ảnh mô bệnh học ung thư biểu mô dạng nội mạc tử cung.7: Hình ảnh mô bệnh học ung thư biểu mô dịch trong nhầy.8: Hình ảnh mô bệnh học ung thư biểu mô tế bào sáng .9: Biểu hiệu của các phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng với một số dấu ấn hóa mô miễn dịch.10: Thuật toán hóa mô miễn dịch giúp phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .11: Các dạng biểu hiện của p53 .1: Ung thư biểu mô dịch trong độ cao ở hai bên buồng trứng .2: Cấu trúc khối u dạng nang đơn thuần .3: Cấu trúc khối u dạng đặc đơn thuần.4: Cấu trúc khối u dạng hỗn hợp .5: Các dạng cấu trúc mô bệnh học của ung thư biểu mô buồng trứng.6: Các mức độ đa dạng nhân của ung thư biểu mô buồng trứng.7: Các hình ảnh phân bào thường gặp trong UTBM buồng trứng (→). Biểu hiện WT-1 ở nhân tế bào u.9: Các hình thái biểu hiện p53.10: Biểu hiện Napsin A.11: Các kiểu biểu hiện dấu ấn thụ thể Progesterone (PR).

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Phân bố tỉ lệ ung thư biểu mô buồng trứng theo nhóm tuổi .2: Phân bố tỉ lệ vị trí u theo từng phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng .3: Phân bố tỉ lệ ung thư biểu mô buồng trứng theo nhóm kích thước u .4: Phân bố tỉ lệ các loại cấu trúc u theo từng phân nhóm ung thư biểu mô buồng trứng. ĐẶT VẤN ĐỀ Theo báo cáo GLOBOCAN của Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) [24], toàn thế giới năm 2018 có gần 300.000 trường hợp mắc ung thư buồng trứng mới, trong đó sắc dân Châu Á chiếm 51,8%. Tại Việt Nam, ghi nhận gần 1.500 trường hợp mắc mới, đứng thứ 11 trong các ung thư phổ biến ở phụ nữ trưởng thành.