Nghiên cứu giá trị nội soi phóng đại nhuộm màu trong chẩn đoán polyp đại trực tràng - Luận án TS

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM BÌNH NGUYÊN NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ CỦA NỘI SOI PHÓNG ĐẠI, NHUỘM MÀU TRONG CHẨN ĐOÁN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ====== PHẠM BÌNH NGUYÊN NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ CỦA NỘI SOI PHÓNG ĐẠI, NHUỘM MÀU TRONG CHẨN ĐOÁN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG Chuyên ngành : Nội - Tiêu hóa Mã số 62720143 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học GS. Đào Văn Long HÀ NỘI – 2021 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự hỗ trợ và giúp đỡ của rất nhiều các Thầy, Cô, các anh chị đồng nghiệp và các cơ quan. Nhân dịp này tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc của mình tới: Ban giám hiệu, Phòng đào tạo sau đại học trường Đại học Y Hà Nội, Bộ môn Nội trường Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành đề tài. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến GS.TS Đào Văn Long là người thầy đã trực tiếp hướng dẫn để hoàn thành luận án.

Tập thể cán bộ Bệnh viện Bạch Mai đã giúp tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu, đặc biệt là những đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ tôi trong lúc khó khăn để thực hiện đúng tiến độ đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, tạo điều kiện thuận lợi của Ban Giám đốc, Khoa khám bệnh, Khoa Xét nghiệm, Phòng nghiên cứu khoa học, Phòng kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Bạch Mai trong quá trình thu thập số liệu để hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng thông qua đề cương và Hội đồng chấm chuyên đề, luận án đã đóng góp những ý kiến quý báu để tôi hoàn thiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn những bệnh nhân của chương trình nghiên cứu, đã khắc phục mọi khó khăn để tuân thủ theo đúng nội dung chương trình nghiên cứu một cách tự giác, đảm bảo cho các số liệu của nghiên cứu được chính xác.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới gia đình, người thân và bạn bè đã luôn động viên, chia sẻ, giúp đỡ và giành cho tôi những điều kiện thuận lợi nhất để tôi yên tâm thực hiện luận án này Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Phạm Bình Nguyên LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phạm Bình Nguyên, nghiên cứu sinh khóa 33 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội Tiêu hóa, xin cam đoan: 1. Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Phạm Bình Nguyên DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt BLI Blue laser Imaging Nội soi ánh sáng xanh CpG island methylator pathway Quá trình liên quan đến methyl hóa CIMP tiểu đảo CpG Chromosomal Instability pathway Quá trình do mất ổn định nhiễm sắc CIN thể CP Capillary pattern Hình thái mạch máu ĐTT Đại trực tràng Endoscopic Mucosal Resection Kỹ thuật cắt hớt niêm mạc qua nội EMR soi Endoscopic Submucosal Dissection Kỹ thuật cắt bóc tách dưới niêm ESD mạc qua nội soi European Society of Digestive Hiệp hội nội soi Tiêu hóa Châu Âu ESGE Endoscopy Flexible spectral imaging color Nội soi tăng cường màu sắc đa phổ FICE enhancement HDE High definition endoscopy Nội soi độ phân giải cao LCI Linked Color Imaging Nội soi hình ảnh màu liên kết LST Lateral spreading tumors U lan phía bên ME Magnification endoscopy Nội soi phóng đại Microsatellite Instability pathway Quá trình liên quan đến mất ổn định MSI vi vệ tinh NBI Narrow band Imaging Nội soi dải tần hẹp NSĐT Nội soi đại tràng NSPĐ Nội soi phóng đại WHO World Health Organization Tổ Chức Y tế thế giới WLE White light endoscopy Nội soi ánh sáng trắng MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN. SƠ LƯỢC VỀ GIẢI PHẪU VÀ MÔ HỌC ĐẠI TRỰC TRÀNG. Hình thể ngoài.

Cấu tạo mô học đại trực tràng. POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG. Dịch tễ học. Một số yếu tố nguy cơ của polyp đại trực tràng.

Cơ chế bệnh sinh. PHÂN LOẠI POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG. Phân loại theo kích thước. Phân loại theo hình dạng.

Phân loại mô bệnh học polyp đại trực tràng. CÁC PHƯƠNG PHÁP SÀNG LỌC VÀ CHẨN ĐOÁN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG. NỘI SOI THƯỜNG VÀ NỘI SOI PHÓNG ĐẠI (NSPĐ) TRONG CHẨN ĐOÁN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG. Hệ thống nội soi thường.

Nội soi phóng đại. Nội soi phóng đại nhuộm màu ảo trong chẩn đoán polyp đại trực tràng. Nội soi phóng đại nhuộm màu thật trong chẩn đoán polyp ĐTT. ĐIỀU TRỊ POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NỘI SOI PHÓNG ĐẠI CÓ NHUỘM MÀU TRONG CHẨN ĐOÁN POLYP ĐTT. Tại Việt Nam. 41 MỤC LỤC Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu. Chuẩn bị thuốc nhuộm. Cách tiến hành một trường hợp nội soi có nhuộm màu để nghiên cứu.

Xét nghiệm mô bệnh học. Các biến số và chỉ số nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.

63 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung. Đặc điểm phân bố bệnh nhân theo tuổi.

Đặc điểm phân bố theo giới. Triệu chứng cơ năng. ĐẶC ĐIỂM HÌNH ẢNH NỘI SOI THƯỜNG VÀ HÌNH ẢNH NỘI SOI PHÓNG ĐẠI, NHUỘM MÀU TRONG CHẨN ĐOÁN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG. Hình ảnh nội soi thường.

Hình ảnh nội soi phóng đại, nhuộm màu. Kết quả mô bệnh học polyp đại trực tràng. ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ NỘI SOILỤC PHÓNG ĐẠI, NHUỘM MÀU VỚI KẾT QUẢ MÔ BỆNH HỌC. Đối chiếu kết quả NSPĐ tăng cường màu sắc đa phổ (FICE) và kết quả mô bệnh học.

Đối chiếu kết quả NSPĐ nhuộm màu Indigo carmin 0,2% và kết quả mô bệnh học. Đối chiếu kết quả NSPĐ nhuộm màu Crystal violet 0,05% và kết quả mô bệnh học. 91 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Triệu chứng lâm sàng. ĐẶC ĐIỂM POLYP TRÊN HÌNH ẢNH NỘI SOI ĐẠI TRÀNG. Hình ảnh nội soi ánh sáng thường. Hình ảnh nội soi phóng đại nhuộm màu.

Đặc điểm mô bệnh học polyp đại trực tràng. ĐỐI CHIẾU HÌNH ẢNH NỘI SOI VÀ KẾT QUẢ MÔ BỆNH HỌC. Đối chiếu hình ảnh nội soi phóng đại nhuộm màu ảo. Đối chiếu hình ảnh nội soi phóng đại nhuộm màu Indigo carmin 0,2%.

Đối chiếu hình ảnh nội soi phóng đại nhuộm màu Crystal violet 0,05%123 KẾT LUẬN. 131 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc polyp đại trực tràng. Các quá trình tiến triển ung thư đại trực tràng.

Phân loại mô bệnh học polyp đại trực tràng của WHO năm 2010. Các phương pháp sàng lọc, chẩn đoán polyp, ung thư ĐTT. Các đặc điểm hình ảnh nội soi đánh giá chính. Phân loại mô bệnh học polyp đại trực tràng của WHO năm 2010.

Biến số nghiên cứu. Tính độ nhạy, độ đặc hiệu và độ chính xác phương pháp nội soi. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi.

Phân bố bệnh nhân mắc polyp ĐTT theo giới tính. Triệu chứng bệnh lý của bệnh. Thời gian xuất hiện triệu chứng. Đặc điểm vị trí phát hiện polyp.

Đặc điểm số lượng polyp phát hiện. Mối liên quan giữa số lượng polyp và nhóm tuổi. Đặc điểm kích thước polyp. Đặc điểm hình thái polyp theo phân loại Paris.

Kết quả nội soi phóng đại nhuộm màu ảo FICE theo phân loại cấu trúc mạch máu. Kết quả nội soi phóng đại nhuộm màu Indigo carmin theo phân loại Kudo. Kết quả nội soi phóng đại nhuộm màu Crystal violet 0,05%. Phân loại typ mô bệnh học polyp ĐTT theo phân loại WHO 2010.

Mối liên quan giữa vị trí polyp và kết quả mô bệnh học. Mối liên quan giữa kích thước polyp và kết quả mô bệnh học. Mối liên quan giữa đặc điểm hình thái polyp và kết quả mô bệnh học. Đặc điểm hình thái polyp theo phân loại Paris, liên quan đến kích thước polyp và nguy cơ ung thư.

Mối liên quan giữa phân loại mạch máu theo Teixeira bằng NSPĐ FICE và mô bệnh học. Giá trị chẩn đoán polyp ĐTT theo phân loại Teixeira bằng phương pháp NSPĐ FICE. Mối liên quan giữa cấu trúc mạch máu và kết quả mô bệnh học phân theo kích thước polyp. Mối liên quan kích thước và hình thái mạch máu niêm mạc polyp trong dự đoán mô bệnh học polyp tân sinh và không tân sinh.

Mối quan hệ giữa phân loại Kudo hình thái lỗ tuyến niêm mạc trong NSPĐ nhuộm Indigo carmin 0,2% và mô bệnh học. Giá trị chẩn đoán polyp ĐTT bằng phân loại Kudo trong NSPĐ nhuộm màu Indigo carmin đối với kết quả mô bệnh học. Mối liên quan giữa phân loại Kudo trong NSPĐ nhuộm màu Indigo carmin 0,2% và mô bệnh học phân theo kích thước polyp. Giá trị chẩn đoán phân biệt tổn thương tân sinh và không tân sinh bởi NSPĐ nhuộm màu Indigo carmin 0,2% theo kích thước.

Mối quan hệ giữa phân loại Kudo hình thái lỗ tuyến niêm mạc trong NSPĐ nhuộm Crystal violet và mô bệnh học. Giá trị chẩn đoán phân loại Kudo trong NSPĐ nhuộm màu Crystal violet đối với polyp ĐTT. Mối liên quan giữa phân loại Kudo trong NSPĐ nhuộm màu Crystal violet 0,05% và mô bệnh học phân theo kích thước polyp. Giá trị chẩn đoán phân biệt tổn thương tân sinh và không tân sinh bởi NSPĐ nhuộm màu Crystal violet 0,05% theo kích thước 94 Bảng 3.

Liên quan giữa typ Vi, Vn và kết quả mô bệnh học/mức độ xâm lấn của polyp ĐTT. Giá trị chẩn đoán phân biệt polyp tân sinh, không tân sinh của các phương pháp NSPĐNM trong chẩn đoán mô bệnh học polyp đại trực tràng .