Luận án tiến sĩ: Độ dày nội trung mạc động mạch đùi và giãn mạch cánh tay ở phụ nữ mãn kinh - Nghiên cứu tại Viện 108

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 LƯƠNG THỊ HƯƠNG LOAN NGHIÊN CỨU ĐỘ DÀY NỘI TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH ĐÙI VÀ GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY Ở PHỤ NỮ MÃN KINH BẰNG SIÊU ÂM DOPPLER LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI –2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 LƯƠNG THỊ HƯƠNG LOAN NGHIÊN CỨU ĐỘ DÀY NỘI TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH ĐÙI VÀ GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY Ở PHỤ NỮ MÃN KINH BẰNG SIÊU ÂM DOPPLER Chuyên ngành: Nội tim mạch Mã số: 62722025 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Văn Quýnh 2. Nguyễn Đức Hải HÀ NỘI – 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, năm 2020 Tác giả luận án Lương Thị Hương Loan luan an LỜI CẢM ƠN Để có được kết quả như ngày hôm nay, tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học, các Phòng, Khoa, Bộ môn và đặc biệt là các thầy giáo, cô giáo trong Bộ môn Nội Tim mạch, Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 đã trang bị cho tôi kiến thức, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới PGS. Nguyễn Văn Quýnh và PGS. Nguyễn Đức Hải, những người thầy đã dành nhiều thời gian hướng dẫn, tận tình chỉ bảo và định hướng cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, các Phòng Ban Bộ môn và cán bộ giảng viên Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, các bác sĩ, nhân viên khoa Nội, khoa Thăm dò chức năng đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu tại địa phương để có được kết quả nghiên cứu trong luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, những người bạn thân thiết đã luôn giúp đỡ, động viên, khích lệ, chia sẻ khó khăn trong thời gian tôi học tập để hoàn thành khóa học. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, năm 2020 Tác giả luận án Lương Thị Hương Loan luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BMI : Body Mass Index CNNM : Chức năng NM CT : Cholesterol toàn phần DHEA : Dehydroepiandrosteron DHEAS : Dehydroepiandrosteron sulfat ĐMC : Động mạch cảnh ĐMCT : Động mạch cánh tay ĐMĐ : Động mạch đùi ĐTĐ : Đái tháo đường ET : Endothelin E2 : Estradiol FMD : Flow Mediated Dilation HATTh : Huyết áp tâm thu HATTr : Huyết áp tâm trương HCCH : Hội chứng chuyển hóa HDL-C : High Density Lipoprotein - Cholesterol LDL-C : Low Density Lipoprotein - Cholesterol LP : Lipoprotein NO : Nitric oxide IMT : Intima-media thickness PNCMK : Phụ nữ chưa mãn kinh PNMK : Phụ nữ mãn kinh RLĐHLĐ : Rối loạn đường huyết lúc đói SHBG : Sex hormone binding globulin ((Globulin gắn hormone sinh dục) TCYTTG : Tổ chức y tế thế giới TG : Triglyceride THA : Tăng huyết áp luan an VB : Vòng bụng VB/VM : Vòng bụng/vòng mông VM : Vòng mông VXĐM : Vữa xơ động mạch luan an MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

MÃN KINH, RỐI LOẠN NỘI TIẾT TRONG THỜI KỲ MÃN KINH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ TIM MẠCH. Rối loạn nội tiết trong thời kỳ mãn kinh. NỘI MẠC MẠCH MÁU VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT MẠCH MÁU. Chức năng của tế bào nội mạc mạch máu.

Rối loạn chức năng nội mạc và tiến trình vữa xơ động mạch. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC BIẾN ĐỔI ĐỘNG MẠCH VÀ GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY CÁNH TAY Ở TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC BẰNG SIÊU ÂM DOPPLER. Các nghiên cứu nước ngoài. Các nghiên cứu ở trong nước.ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu.

Các chỉ tiêu nghiên cứu. XỬ LÝ SỐ LIỆU. KHỐNG CHẾ SAI SỐ. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU.

THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU. KHẢO SÁT ĐẶC ĐIỂM ĐỘ DÀY NỘI-TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH ĐÙI VÀ ĐÁP ỨNG GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY Ở PHỤ NỮ MÃN KINH VÀ CHƯA MÃN KINH. Khảo sát đặc điểm độ dày nội-trung mạc động mạch đùi ở phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh.

Đặc điểm về đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay ở phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐỘ DÀY NỘI-TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH ĐÙI CHUNG VÀ ĐÁP ỨNG GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY Ở PHỤ NỮ MÃN KINH. Mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ tim mạch và tình trạng mãn kinh với nội-trung mạc động mạch đùi chung ở phụ nữ mãn kinh. Mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ tim mạch và tình trạng mãn kinh, với đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay ở phụ nữ mãn kinh83 3.

Tương quan giữa đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay và độ dày nội-trung mạc động mạch đùi ở phụ nữ mãn kinh. Tương quan giữa nội-trung mạc động mạch đùi và đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay với các yếu tố nguy cơ tim mạch. Tương quan hồi quy đa biến giữa nội-trung mạc động mạch đùi và đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay với các yếu tố nguy cơ tim mạch. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm tuổi, chỉ số nhân trắc và huyết áp của hai nhóm. Đặc điểm các chỉ số sinh hóa của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. KHẢO SÁT ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐỘ DÀY NỘI-TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH ĐÙI VÀ ĐÁP ỨNG GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY Ở PHỤ NỮ MÃN KINH VÀ CHƯA MÃN KINH. Đặc điểm về độ dày nội-trung mạc động mạch đùi ở phụ nữ mãn kinh.

Đặc điểm về đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay ở phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. Tương quan giữa đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay với độ dày nội-trung mạc động mạch đùi ở phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. TÌM MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐỘ DÀY NỘI-TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH ĐÙI CHUNG VÀ GIÃN MẠCH QUA TRUNG GIAN DÒNG CHẢY ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY Ở PHỤ NỮ MÃN KINH. Mối liên quan giữa nội-trung mạc động mạch đùi chung ở phụ nữ mãn kinh với các yếu tố nguy cơ tim mạch.

Mối liên quan giữa đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay với các yếu tố nguy cơ tim mạch ở phụ nữ mãn kinh. Tương quan giữa nội-trung mạc động mạch đùi với các yếu tố nguy cơ tim mạch. Tương quan giữa đáp ứng giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay với các yếu tố nguy cơ tim mạch ở phụ nữ mãn kinh. 131 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨUCÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ.

132 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 133 PHIẾU NGHIÊN CỨU SIÊU ÂM ĐỘNG MẠCH ĐÙI. 156 XÁC NHẬN DANH SÁCH BỆNH NHÂN. 158 luan an DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.

Hormone sinh dục và tăng huyết áp ở phụ nữ mãn kinh. Thiết kế nghiên cứu. 56 luan an DANH MỤC HÌNH Hình 1. Sự tích lũy và biến đổi của lipoprotein tỷ trọng thấp.

Sự hình thành vệt mỡ trong vữa xơ động mạch. Sự hình thành một tổn thương vữa xơ và biến chứng. Mảng vữa xơ không ổn định trong vữa xơ động mạch. Ảnh hưởng của estrogen lên mạch máu.

Hình ảnh siêu âm động mạch cánh tay và cách đo đường kính động mạch trên siêu âm TM. Đo đường kính động mạch cánh tay bằng siêu âm TM. Động mạch đùi. Cấu tạo 3 lớp của động mạch.

Cách đo nội-trung mạc động mạch đùi trên siêu âm 2D. Vị trí đo nội-trung mạc động mạch đùi trên siêu âm 2D .Máy xét nghiệm sinh hóa. Giải thích và chuẩn bị bệnh nhân trước siêu âm động mạch đùi Lê thị K. Cắt ngang và cắt dọc động tĩnh mạch đùi.

Vị trí đặt đầu dò siêu âm động mạch đùi nông. Vị trí đo nội-trung mạc động mạch đùi bệnh nhân Lê Thị K. Phóng to màn hình để đo nội-trung mạc động mạch đùi. Giải thích và chuẩn bị bệnh nhân trước khi làm nghiệm pháp giãn mạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay (bệnh nhân Hoàng Thị V).

Quấn băng huyết áp ở cẳng tay để thực hiện nghiệm pháp giãnmạch qua trung gian dòng chảy động mạch cánh tay. Đo đường kính động mạch cánh tay trước khi làm nghiệm pháp. Đo đường kính động mạch cánh tay sau khi làm nghiệm phápcủa bệnh nhân Hoàng Thị V. 53 luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Đặc điểm tuổi, chỉ số nhân trắc và huyết áp của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. Kết quả xét nghiệm lipid máu của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. Kết quả xét nghiệm insulin, glucose, hs-CRP, estradiol, testosterone máu của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. Chỉ số kháng insulin của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh.

Tỷ lệ kháng insulin của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. Giá trị hs-CRP ở nhóm chứng theo các mức của tứ phân vị. Giá trị estradiol ở nhóm chứng theo các mức của tứ phân vị. Giá trị testosterone ở nhóm chứng theo các mức của tứ phân vị.

Đặc điểm hình thái động mạch đùi của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh theo vị trí. Nội-trung mạc động mạch đùi theo các tứ phân vị ở nhóm phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh. Tỷ lệ dày nội-trung mạc và mảng vữa xơ động mạch đùi của phụ nữ mãn kinh và chưa mãn kinh .