Nghiên cứu kết quả hủy vi sóng điều trị u gan di căn ung thư đại trực tràng - ĐHYD TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH --oOo-- LÊ QUÍ NGUYÊN NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ HUỶ QUA DA BẰNG VI SÓNG ĐIỀU TRỊ U DI CĂN GAN TỪ UNG THƢ ĐẠI TRỰC TRÀNG CHUYÊN NGÀNH: NGOẠI KHOA MÃ SỐ: NT 62 72 07 50 LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VÕ VĂN HÙNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2023. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu do tôi tự nghiên cứu. Các số liệu thống kê được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kì nơi nào.

Tác giả luận văn Lê Quí Nguyên. MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. i DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT. ii DANH MỤC BẢNG.

iii DANH MỤC HÌNH. iv DANH MỤC BIỂU ĐỒ. 1 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

Giải phẫu đại - trực tràng. Giải phẫu học gan. Bệnh ung thư đại trực tràng. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Các biến nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu. Phân tích dữ liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm bệnh nhân nghiên cứu 38 3.

Đặc điểm điều trị và biến chứng sau thủ thuật. Thay đổi hình ảnh học sau huỷ u gan di căn bằng vi sóng. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân trong nghiên cứu. Đặc điểm ung thư đại – trực tràng của bệnh nhân trong nghiên cứu.

Đặc điểm u gan di căn từ ung thư đại – trực tràng trong nghiên cứu. Đặc điểm điều trị u gan di căn và biến chứng sau thủ thuật. Thay đổi hình ảnh học sau huỷ u gan di căn bằng vi sóng. Ưu và nhược điểm của đề tài.

83 TÀI LIỆU THAM KHẢO. i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TÊN VIẾT TẮT TÊN ĐẦY ĐỦ CT scan Computed tomography scan MRI Magnetic Resonance Imaging ESMO European Society for Medical Oncology JSCCR Japanese Society for Cancer of the Colon and Rectum MWA Microwave Ablation RFA Radiofrequency Ablation ONSs Oral Nutritional Supplements GLOBOCAN Global Cancer Observatory UTĐTT Ung thư đại trực tràng ĐM MTTD Động mạch mạc treo tràng dưới ĐM MTTT Động mạch mạc treo tràng trên ĐT Đại tràng. ii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT TÊN TIẾNG ANH TÊN TIẾNG VIỆT CT scan Chụp cắt lớp vi tính ESMO Hiệp hội Ung thư nội khoa Châu Âu JSCCR Hiệp hội Ung thư đại tràng và trực tràng Nhật Bản MRI Chụp cộng hưởng từ MWA Hủy u bằng vi sóng RFA Hủy u bằng sóng cao tần ONSs Bổ sung dinh dưỡng đường miệng GLOBOCAN Tổ chức Ung thư toàn cầu. iii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân trong nghiên cứu .2: Các bệnh nội khoa đi kèm của nhóm bệnh nhân nghiên cứu .3: Số lượng bệnh nhân theo từng đặc điểm trong phân độ điểm Child - Pugh .4: Vị trí khối u.5: Giai đoạn ung thư .6: Mức độ biệt hoá .7: Hoá trị sau mổ.8:Vị trí u gan di căn .9: Số lượng u gan di căn .10: Kích thước u gan di căn .11: Công suất huỷ u gan .12: Biến chứng muộn.1: So sánh độ tuổi trung bình các nghiên cứu .2: Thời điểm phát hiện di căn gan.

iv DANH MỤC HÌNH Hình 1. Động mạch, tĩnh mạch của đại tràng. “Nguồn: Atlas Netter”. Phân thùy gan theo phẫu thuật.

Giải phẫu cây đường mật trong và ngoài gan. Hình ảnh u gan di căn trên siêu âm. U gan di căn trên CT scan. U gan di căn từ ung thư đại tràng trên MRI và hình ảnh thực tế.

Di căn gan theo đường tuần hoàn máu về tĩnh mạch cửa. Máy phát vi sóng. Mô hình cấu tạo anten vi sóng. Đốt u gan dưới hướng dẫn siêu âm.

Máy huỷ u gan bằng vi sóng Solero. Quá trình thực hiện huỷ u bằng vi sóng dưới hướng dẫn siêu âm. Vết rạch da vùng đưa anten để huỷ u gan. Vùng huỷ u gan theo thời gian và công suất theo ghi nhận của nhà sản xuất Solero.

Bệnh nhân Cao Nguyễn A. biến chứng áp xe gan sau MWA được điều trị nội khoa với kết quả hình ảnh học sau điều trị 2 tháng. Bệnh nhân Triệu Anh T. biến chứng áp xe gan sau MWA được dẫn lưu áp xe dưới siêu âm.

Bệnh nhân Lê Anh D. hoại tử trong u sau MWA. Bệnh nhân Nguyễn Ngọc T. với kết quả u tiến triển đè ép rốn gan.

Bệnh nhân Bùi Po L. với kết quả theo dõi trước, sau huỷ u 3 tháng, sau huỷ u 6 tháng đáp ứng hoàn toàn và không tái phát. v DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phác đồ hoá trị sau mổ.

Vị trí u di căn theo hạ phân thuỳ gan. Kích thước u gan di căn. Quá trình theo dõi 30 bệnh nhân sau 6 tháng huỷ u bằng vi sóng. Đáp ứng sau huỷ vi sóng 1 tháng theo kích thước u gan di căn.

Tái phát tại chỗ sau 3 tháng dựa theo kích thước u gan di căn. Tái phát tại chỗ sau 6 tháng dựa theo kích thước u gan di căn. 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ung thư đại - trực tràng là một bệnh lý ác tính thường gặp - một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Theo Tổ chức Ung thư toàn cầu (GLOBOCAN) 2020, xuất độ bệnh nhân ung thư đại - trực tràng đứng thứ 3 và tỉ lệ tử vong đứng thứ 2 trên thế giới.1 Tại Việt Nam, có khoảng 37.000 người mắc ung thư đại - trực tràng, trong đó có khoảng 16.000 ca mới mắc được ghi nhận trong năm 2020, xuất độ đứng thứ 4 ở nam và thứ 3 ở nữ, tỉ lệ tử vong do ung thư trực tràng và ung thư đại tràng lần lượt xếp thứ 6 và 8 trong các loại ung thư theo như thống kê.

Khoảng 15 – 25% bệnh nhân ung thư đại - trực tràng có di căn xa tại thời điểm chẩn đoán u nguyên phát, trong đó di căn gan chiếm tỉ lệ cao nhất là 17%.2 Kết quả sau 5 năm theo dõi điều trị triệt căn ung thư đại - trực tràng, có khoảng 18% trường hợp phát hiện di căn xa, trong đó 10 – 13% trường hợp diễn tiến thành di căn gan.3 Di căn gan nếu không được điều trị có tiên lượng xấu, thời gian sống trung bình của bệnh nhân ung thư đại - trực tràng di căn gan không điều trị kéo dài 5 – 9 tháng.4 Phẫu thuật được xem là phương pháp điều trị triệt để trên bệnh nhân có di căn gan từ ung thư đại trực tràng, tỉ lệ sống sau 5 năm lên tới 40% với những bệnh nhân được cắt bỏ toàn bộ các khối u di căn gan được phát hiện. Tuy nhiên, chỉ có 25% bệnh nhân ung thư đại - trực tràng di căn gan còn khả năng phẫu thuật cắt bỏ được khối u gan di căn.5 Hủy u bằng nhiệt (sóng cao tần, vi sóng) ngày càng trở thành phương pháp kiểm soát khối u phổ biến vì tính an toàn và hiệu quả tốt, đặc biệt trên những bệnh nhân từ 3 khối u gan di căn trở xuống với đường kính u ≤ 5 cm.6 Trong một bài đánh giá phân tích 75 nghiên cứu7 cho thấy, việc tái phát tại. 2 chỗ sau huỷ u bằng sóng cao tần (RFA) chiếm khoảng 10 – 31%, trong khi những nghiên cứu báo cáo về tái phát u gan tại chỗ sau huỷ u bằng vi sóng (MWA) cho thấy tỉ lệ thấp hơn đáng kể, từ 5 – 13%. Một nghiên cứu phân tích gộp khác so sánh giữa MWA và RFA với các loại u gan cho thấy MWA có tỉ lệ sống sót sau 6 năm tốt hơn trong một vài nghiên cứu.

Nhìn chung, khả năng sống sót sau 1 năm, 5 năm, tỉ lệ tái phát u gan tại chỗ, các tác dụng phụ là khá tương đồng giữa 2 phương pháp.8 Tại Việt Nam, kỹ thuật huỷ vi sóng được ứng dụng đầu tiên vào năm 2012 tại khoa U gan của bệnh viện Chợ Rẫy. Nhóm bác sĩ khoa u gan thực hiện nghiên cứu huỷ vi sóng trên 56 bệnh nhân với 64 khối u, kết quả như sau: tỉ lệ phá hủy hoàn toàn sau lần 1 là 92,2%, lần 2 là 95,3%. Dựa trên kết quả sơ bộ này, Bộ Y tế cho phép huỷ vi sóng được thực hiện tại khoa u gan song song với huỷ u bằng đốt nhiệt cao tần. Sau đó, huỷ vi sóng được triển khai tại bệnh viện 19-8 và bệnh viện Ung Bướu thành phố Hồ Chí Minh.9 Hiện nay trên thế giới đã có nhiều hướng dẫn về điều trị u gan di căn từ ung thư đại - trực tràng.

Tuy nhiên, tại Việt Nam vẫn còn nhiều quan điểm trong điều trị khác nhau giữa các trung tâm ngoại khoa và thậm chí giữa các phẫu thuật viên khác nhau trong cùng một trung tâm. Một vài nghiên cứu trong nước về can thiệp khối u gan di căn từ ung thư đại trực tràng bằng huỷ nhiệt, song vẫn còn thiếu các nghiên cứu chứng minh tính an toàn và hiệu quả trong việc can thiệp khối u gan di căn bằng vi sóng. Do đó, chúng tôi thực hiện nghiên cứu: ―Nghiên cứu kết quả huỷ qua da bằng vi sóng điều trị u di căn gan từ ung thư đại trực tràng‖. 3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Điều trị u di căn gan từ ung thư đại trực tràng bằng phương pháp huỷ bằng vi sóng qua da có an toàn và hiệu quả không? MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân có u di căn gan từ ung thư đại trực tràng được điều trị bằng phương pháp huỷ bằng vi sóng. Đánh giá tỉ lệ tai biến, biến chứng sớm của phương pháp huỷ bằng vi sóng trên bệnh nhân u di căn gan từ ung thư đại trực tràng. Đánh giá hiệu quả của phương pháp thông qua thay đổi về hình ảnh học sau huỷ bằng vi sóng. Giải phẫu đại - trực tràng 1.

Đặc điểm chung Đại tràng dài khoảng 1,4 – 1,8 m, đường kính lớn nhất ở đoạn đầu, khoảng 7 cm và giảm dần đến đoạn cuối. Đại tràng bắt đầu từ manh tràng bình thường nằm ngay sau thành bụng trước của hố chậu phải, trước cơ và các lớp cân và mạc của cơ thắt lưng chậu.