Luận án tiến sĩ đánh giá kết quả hóa xạ trị đồng thời sử dụng kỹ thuật điều biến

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI HOÀNG ĐÀO CHINH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HÓA XẠ TRỊ ĐỒNG THỜI SỬ DỤNG KỸ THUẬT ĐIỀU BIẾN LIỀU VÀ HÓA CHẤT BỔ TRỢ TRONG UNG THƯ VÒM MŨI HỌNG GIAI ĐOẠN III-IVB LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI HOÀNG ĐÀO CHINH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HÓA XẠ TRỊ ĐỒNG THỜI SỬ DỤNG KỸ THUẬT ĐIỀU BIẾN LIỀU VÀ HÓA CHẤT BỔ TRỢ TRONG UNG THƯ VÒM MŨI HỌNG GIAI ĐOẠN III-IVB Chuyên ngành: Ung thư Mã số: 9720108 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Lê Văn Quảng HÀ NỘI - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Ung thư Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi tận tình trong thời gian học tập và hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Phòng Kế hoạch Tổng hợp, Viện Ung thư, Khoa Xạ trị - Xạ phẫu Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành nghiên cứu của mình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy hướng dẫn, GS.

Lê Văn Quảng đã tận tình hướng dẫn khoa học và truyền cho tôi niềm cảm hứng, sáng tạo trong nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS. Nguyễn Văn Hiếu – Nguyên trưởng Bộ môn Ung thư Trường Đại học Y Hà Nội, TS. Võ Văn Xuân – Trưởng khoa Xạ 5 Bệnh viện K là những người thầy đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến quý báu trong quá trình tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin gửi lời tri ân tới bệnh nhân và người thân của họ đã tin tưởng và hợp tác để tôi hoàn thành nghiên cứu này, và chia sẻ sự mất mát, đau thương và cả sự tuyệt vọng của họ không may phải trải qua. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, những người luôn ủng hộ, động viên và tạo mọi điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình thực hiện đề tài này. Hà Nội, ngày 30 tháng 05 năm 2022 Tác giả Hoàng Đào Chinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Hoàng Đào Chinh, nghiên cứu sinh khóa 35, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ung thư, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy GS.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 30 tháng 05 năm 2022 Người viết cam đoan Hoàng Đào Chinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 3D-CRT Three-dimensional conformal therapy (Xạ trị theo hình dạng khối u 3 chiều) AJCC American Joint Committee on Cancer (Ủy ban liên hợp về Ung thư Hoa Kỳ) ASCO American Society of Clinical Oncology (Hội Ung thư lâm sàng Hoa Kỳ) AUC Area under the curve (Diện tích dưới đường cong) BANC Bệnh án nghiên cứu BN Bệnh nhân CHT Cộng hưởng từ CLVT Cắt lớp vi tính CSCO Chinese Society of Clinical Oncology (Hội Ung thư lâm sàng Trung Quốc) CTCAE Common Terminology Criteria for Adverse Events (Tiêu chuẩn thuật ngữ chung cho các biến cố có hại) CTV Clinical Target Volume (Thể tích bia lâm sàng) EBV Epstein-Bar virus ECOG Eastern Cooperative Oncology Group ESMO European Society for Medical Oncology (Hội Ung thư Châu Âu) GTV Gross Tumor Volume (Thể tích khối u thô) HR Hazard ratio (tỷ số rủi ro, tỷ số nguy cơ) IARC International Agency for Research on Cancer (Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế) ICRU International Commission on Radiation Units and Measurements (Ủy ban Quốc tế về Đo lượng và Đơn vị bức xạ) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com IMRT Intensity-modulated Radiotherapy (Xạ trị điều biến liều) M Distant Metastasis (di căn xa) MLC Multileaf collimators (Ống chuẩn trực đa lá) N Regional Lymph Node (hạch vùng) NCCN National Comprehensive Cancer Network (Mạng lưới ung thư quốc gia Mỹ) OAR Organs at risk (cơ quan nguy cấp) OR Odds ratio (tỷ số nguy cơ) PET/CT Positron Emission Tomography/Computed Tomography (Chụp cắt lớp phát xạ positron) PF Phác đồ cisplatin – 5-fluorouracil PRV Planning organ at risk volume (Thể tích lập kế hoạch các cơ quan có nguy cơ tổn thương do xạ trị) PTV Planning Target Volume (Thể tích lập kế hoạch điều trị) RECIST Response Evaluation Criteria in Solid Tumours (Tiêu chuẩn đánh giá đáp ứng khối u rắn) ROC Receiver operating characteristic RR Relative risk (tỷ số nguy cơ tương đối) ST Sống thêm T Primary Tumor (u nguyên phát) TTTU Tổng thể tích u UTVMH Ung thư vòm mũi họng VMAT Volumetric-Modulated Arc Therapy (Xạ trị điều biến thể tích) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) XTĐBL Xạ trị điều biến liều TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đại cương về giải phẫu vòm mũi họng. Sơ lược giải phẫu và mối liên quan tới cơ chế xâm lấn của ung thư vòm mũi họng. Dẫn lưu bạch huyết của vòm mũi họng.

Dịch tễ học và các yếu tố nguy cơ của ung thư vòm mũi họng. Dịch tễ học. Các yếu tố nguy cơ. Triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh ung thư vòm mũi họng.

Triệu chứng lâm sàng. Nội soi tai mũi họng. Hình ảnh cộng hưởng từ trong chẩn đoán và lập kế hoạch xạ trị điều biến liều ung thư vòm mũi họng. Kỹ thuật hình ảnh.

Cộng hưởng từ trong chẩn đoán bệnh ung thư vòm mũi họng. Hình ảnh cộng hưởng từ chẩn đoán giai đoạn T. Hình ảnh cộng hưởng từ chẩn đoán giai đoạn N. Hình ảnh cộng hưởng từ xác định thể tích xạ trị điều biến liều.

Hình ảnh PET/CT chẩn đoán ung thư vòm mũi họng. 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Xét nghiệm Epstein-Barr Virus trong chẩn đoán và điều trị ung thư vòm mũi họng. Hệ thống xếp loại giai đoạn ung thư vòm mũi họng theo AJCC 2010.

Giải phẫu bệnh ung thư vòm mũi họng. Điều trị ung thư vòm mũi họng. Xạ trị điều biến liều. Kỹ thuật xạ trị điều biến liều.

Xạ trị điều biến liều ung thư vòm mũi họng. Hóa trị ung thư vòm mũi họng giai đoạn tiến triển. Yếu tố tiên lượng thể tích u trong ung thư vòm mũi họng. 36 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu .Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và cách chọn mẫu. Phương tiện nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Thu thập bệnh nhân nghiên cứu.

Quy trình điều trị. Các bước tiến hành kỹ thuật xạ trị điều biến liều. Quy trình truyền hóa chất. Các chỉ tiêu đánh giá.

Tiêu chuẩn đánh giá. Thời điểm và chỉ tiêu đánh giá. Các chỉ tiêu về kết quả điều trị. 50 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Các chỉ tiêu về độc tính cấp và muộn của phác đồ. Phân tích và xử lý số liệu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Đạo đức của nghiên cứu.

54 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh của bệnh nhân nghiên cứu trước điều trị. Kết quả điều trị. Độc tính của phác đồ.

89 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh của bệnh nhân nghiên cứu. Tuổi, giới, giải phẫu bệnh, chỉ số toàn trạng ECOG và tiền sử gia đình. Đặc điểm giai đoạn bệnh.

Triệu chứng lâm sàng. Đặc điểm u nguyên phát trên hình ảnh cộng hưởng từ. Đặc điểm di căn hạch trên hình ảnh cộng hưởng từ và PET/CT. Đặc điểm về thể tích u nguyên phát, hạch di căn và tổng thể tích u 104 4.

Kết quả điều trị. Đặc điểm điều trị. Đáp ứng sau điều trị. Kết quả sống thêm.

Tỷ lệ sống thêm tại thời điểm 24 tháng, 36 tháng. Sống thêm theo giai đoạn T, N và giai đoạn bệnh. Ngưỡng tổng thể tích u tối ưu tiên lượng cho kết quả sống thêm. Sống thêm theo tổng thể tích u.

Phân tích đa biến các yếu tố tiên lượng cho kết quả sống thêm. 123 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Độc tính của phác đồ. Độc tính cấp.

Độc tính muộn. 136 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH SÁCH BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.IVB DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các nghiên cứu xạ trị điều biến liều có kết hợp hóa trị trong. 30 ung thư vòm mũi họng giai đoạn tiến triển.

Các nghiên cứu điều trị ung thư vòm mũi họng giai đoạn tiến triển tại Việt Nam trong 10 năm gần đây. Thời điểm và các chỉ tiêu đánh giá. Đặc điểm tuổi, giới, chỉ số toàn trạng ECOG và giải phẫu bệnh. Đặc điểm giai đoạn bệnh.

Triệu chứng ở thời điểm chẩn đoán của bệnh nhân. Các vị trí giải phẫu có sự xâm lấn của u nguyên phát trên hình ảnh cộng hưởng từ. Sự khác biệt giữa xâm lấn của u nguyên phát lên nền sọ so với xâm lấn xuống hầu miệng. Phân bố các nhóm hạch di căn trên hình ảnh cộng hưởng từ, có kết hợp với hình ảnh PET/CT.

Thể tích u nguyên phát, thể tích hạch di căn và tổng thể tích u. Thể tích u nguyên phát theo giai đoạn u. Thể tích hạch di căn theo giai đoạn hạch. Tổng thể tích u theo giai đoạn bệnh.

Đặc điểm điều trị. Tỷ lệ đáp ứng sau hóa xạ trị 1 tháng. Tỷ lệ đáp ứng sau kết thúc xạ trị 4 tháng. Tỷ lệ sống thêm 24 tháng và 36 tháng.

Các biến cố tái phát, di căn xa và tử vong. Tỷ lệ sống thêm 36 tháng theo giai đoạn T. Tỷ lệ sống thêm 36 tháng theo giai đoạn N. Tỷ lệ sống thêm 36 tháng theo giai đoạn bệnh.IVB TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Diện tích dưới đường cong ROC (AUC) của tổng thể tích u và giai đoạn bệnh tiên lượng cho kết quả sống thêm. Ngưỡng tổng thể tích u tối ưu tiên lượng cho kết quả sống thêm 82 Bảng 3.