Luận án tiến sĩ: Bão hòa oxy máu tĩnh mạch chủ trong sốc nhiễm khuẩn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG LÊ XUÂN HÙNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 _____________ LÊ XUÂN HÙNG NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA BÃO HOÀ OXY MÁU LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TĨNH MẠCH CHỦ TRÊN LIÊN TỤC TRONG HỒI SỨC HUYẾT ĐỘNG BỆNH NHÂN SỐC NHIỄM KHUẨN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2020 Hà Nội – 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 _____________ LÊ XUÂN HÙNG NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA BÃO HOÀ OXY MÁU TĨNH MẠCH CHỦ TRÊN LIÊN TỤC TRONG HỒI SỨC HUYẾT ĐỘNG BỆNH NHÂN SỐC NHIỄM KHUẨN Chuyên ngành: Gây mê – hồi sức Mã số: 62.22 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. TS NGUYỄN QUỐC KÍNH Hà Nội - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Lê Xuân Hùng luan an LỜI CẢM ƠN Bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, chúng tôi xin chân thành cảm ơn: Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108. Ban giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Bộ môn Gây mê Hồi sức - Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 Phòng đào tạo Sau đại học – Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 Ban giám đốc Bệnh viện Việt Đức. Trung tâm Gây mê và hồi sức ngoại khoa - Bệnh viện Việt Đức Đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn: GS.TS Nguyễn Quốc Kính, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, luôn tận tâm dạy bảo, giúp đỡ tôi tận tình chu đáo trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án.TS Trần Duy Anh - Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108, đã đóng góp cho tôi những ý kiến quý báu trong quá trình xây dựng đề cương và thực hiện đề tài PGS.TS Lê Thị Việt Hoa, Chủ nhiệm bộ môn Gây mê Hồi sức - Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108, đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài Các Thầy cô, các bác sỹ Bộ môn Gây mê Hồi sức - Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô, các anh chị bác sỹ Trung tâm Gây mê và hồi sức ngoại khoa - Bệnh viện Việt Đức đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, thực hành và hoàn thành bản luận án. luan an Các anh, chị, em điều dưỡng và trợ lý chăm sóc ở Trung tâm Gây mê và hồi sức ngoại khoa - Bệnh viện Việt Đức, đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới toàn thể gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Nghiên cứu sinh Lê Xuân Hùng luan an MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC SƠ ĐỒ DANH MỤC HÌNH ẢNH ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN. Đại cương về quá trình vận chuyển ôxy trong cơ thể.

Quá trình vận chuyển ôxy trong cơ thể. Hậu quả của thiếu ôxy tổ chức. Các đích của hồi sức. Bão hòa ôxy máu tĩnh mạch chủ trên (ScvO2).

Sinh lý bệnh của SvO2 và ScvO2. Phương pháp đo ScvO2 .3 Sốc nhiễm khuẩn. Định nghĩa sốc nhiễm khuẩn. Tác nhân gây sốc nhiễm khuẩn.

Thang điểm đánh giá độ nặng bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Nghiên cứu vai trò của ScvO2 trong hồi sức chung và trong hồi sức bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. ScvO2 có thể thay thế SvO2 trong hồi sức bệnh nhân nặng.

Các nghiên cứu về vai trò của ScvO2 trong hồi sức bệnh nhân sốc luan an nhiễm khuẩn. 37 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân.

Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Các chỉ tiêu nghiên cứu. Một số tiêu chuẩn và định nghĩa sử dụng trong nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu.

Phương pháp tiến hành nghiên cứu. Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. 59 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về tuổi. Phân bố về giới. Phân bố về nghề nghiệp.

Nguyên nhân nhiễm khuẩn. Nhận xét sự thay đổi của một số chỉ số huyết động ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến mạch tại các thời điểm nghiên cứu. Diễn biến huyết áp trung bình tại các thời điểm nghiên cứu.

Diễn biến áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) tại các thời điểm nghiên cứu. Diễn biến chỉ số bão hòa oxy máu tĩnh mạch chủ trên ScvO2 tại các thời điểm nghiên cứu .5 biến chỉ số tim (CI) tại các thời điểm nghiên cứu. Diễn biến chỉ số sức cản hệ thống mạch máu (SVRI) tại các thời điểm nghiên cứu. Diễn biến chỉ số SVV tại các thời điểm.

Diễn biến chỉ số bão hòa ôxy máu động mạch (SaO2) tại các thời điểm nghiên cứu. Diễn biến chỉ số vận chuyển ô xy (DO2I) tại các thời điểm nghiên cứu. Diễn biến chỉ số tiêu thụ ô xy (VO2I) tại các thời điểm nghiên cứu. Đánh giá vai trò của ScvO2 trong hướng hồi sức huyết động ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn.

Vai trò chẩn đoán lưu lượng tim thấp của ScvO2 .Vai trò chẩn đoán nguyên nhân lưu lượng tim thấp do thiếu dịch (hypovolemia) của ScvO2 .Vai trò chẩn đoán nguyên nhân lưu lượng tim thấp do suy cơ tim của ScvO2. Vai trò chẩn đoán giảm sức cản mạch máu ngoại vi của ScvO2 .Vai trò của ScvO2 trong hướng dẫn truyền máu và sử dụng thuốc trợ tim, co mạch. Tìm hiểu giá trị của ScvO2 trong tiên lượng mức độ nặng ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Mối liên quan giữa ScvO2 và điểm độ nặng SOFA ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn .Mối liên quan giữa ScvO2 và nồng độ Lactate máu ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn .Mối liên quan giữa ScvO2 với VO2I, DO2I và EO2I ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn .Đặc điểm về ScvO2, số ngày thở máy, số ngày nằm phòng hồi sức, điểm SOFA, nồng độ lactate, thời gian nằm viện giữa nhóm sống và nhóm chết .Mối liên quan giữa ScvO2 và tỷ lệ sống chết của bệnh nhân trong nghiên cứu.

86 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của bệnh nhân. Đặc điểm về tuổi. Đặc điểm về giới.

Phân bố nghề nghiệp. Nguồn nhiễm khuẩn. Sự thay đổi của một số chỉ số huyết động ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến của chỉ số mạch.

Diễn biến của huyết áp trung bình. Diễn biến của áp lực tĩnh mạch trung tâm. Diễn biến chỉ số bão hòa oxy máu tĩnh mạch chủ trên (ScvO2). Diễn biến chỉ số tim (CI).

Diễn biến chỉ số sức cản hệ thống mạch máu (SVRI). Diễn biến của biến thiên thể tích nhát bóp (SVV). Diễn biến chỉ số bão hòa ôxy máu động mạch (SaO2). Diễn biến của chỉ số vận chuyển (DO2I) và tiêu thụ ôxy (VO2I).

Vai trò của ScvO2 trong hướng dẫn hồi sức huyết động ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Vai trò chẩn đoán lưu lượng tim thấp của ScvO2 .Vai trò chẩn đoán nguyên nhân lưu lượng tim thấp do thiếu dịch hoặc do suy cơ tim của ScvO2. Vai trò chẩn đoán giảm sức cản mạch máu ngoại vi của ScvO2. Vai trò của ScvO2 trong hướng dẫn truyền máu và sử dụng thuốc trợ tim, co mạch.

Giá trị của ScvO2 trong tiên lượng mức độ nặng ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn .Mối liên quan giữa ScvO2 và điểm độ nặng SOFA ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Mối liên quan giữa ScvO2 và nồng độ Lactate máu ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Mối liên quan giữa ScvO2 với VO2I, DO2I và EO2I ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Đặc điểm về ScvO2, số ngày thở máy, số ngày nằm phòng hồi sức, điểm SOFA, nồng độ lactate, thời gian nằm viện giữa nhóm sống và nhóm chết.

119 TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký tự Diễn giải PiCCO (pulse contour cardiac Phương pháp thăm dò huyết động output) xuyên phổi SaO2 (oxygen saturation in arterial Bão hòa ôxy máu động mạch blood) SvO2 (oxygen saturation in mixed Bão hòa ôxy máu tĩnh mạch trộn venous blood) ScvO2 (oxygen saturation in central Bão hòa ôxy máu tĩnh mạch chủ trên venous blood) (tĩnh mạch trung tâm) SVV (stroke volume variation) Biến thiên thể tích nhát bóp CVP (central venous pressure) Áp lực tĩnh mạch trung tâm MAP (mean arterial pressure) Huyết áp động mạch trung bình CO (cardiac output) Lưu lượng tim CI (cardiac index) Chỉ số tim SVRI (systemic vascular resistance Chỉ số sức cản mạch máu ngoại vi index) GEDI (Global End diastolic index) DO2I (oxygen delivery) Chỉ số vận chuyển ôxy đến mô VO2I (oxygen consumption) Chỉ số tiêu thụ ôxy tế bào O2ER (oxygen extraction ratio) Tỷ lệ hấp thu ôxy ở mô CaO2 (arterial content of oxygen) Hàm lượng ôxy máu động mạch SOFA (sequential organ failure Điểm đánh giá suy tạng assessement) luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Bảng tra hằng số C. Bảng phân loại giai đoạn và định nghĩa sốc nhiễm khuẩn. Bảng điểm SOFA (sequential organ failure assessement).

Bảng tính các đặc tính hiệu lực chẩn đoán của một tét. Đặc điểm tuổi của đối tượng nghiên cứu. Nguyên nhân nhiễm khuẩn. Diễn biến mạch trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn.

Diễn biến huyết áp trung bình trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến chỉ số bão hòa oxy máu tĩnh mạch chủ trên (ScvO2) trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến chỉ số tim (CI) trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn.

Diễn biến chỉ số sức cản hệ thống mạch máu (SVRI) trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến chỉ số SVV trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Diễn biến chỉ số bão hòa ôxy máu động mạch (SaO2) trong quá trình điều trị bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn .