Luận án: Đặc điểm dịch tễ, miễn dịch viêm phổi tái nhiễm ở trẻ em tại Bệnh viện Nhi Trung ương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM NGỌC TOÀN NGHI£N CøU §ÆC §IÓM DÞCH TÔ HäC L¢M SµNG, T×NH TR¹NG MIÔN DÞCH Vµ MéT SèYÕU Tè LI£N QUAN TíI VI£M PHæI T¸I NHIÔM ë TRÎ EM T¹I BÖNH VIÖN NHI TRUNG ¦¥NG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI -2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM NGỌC TOÀN ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC LÂM SÀNG, TÌNH TRẠNG MIỄN DỊCH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI VIÊM PHỔI TÁI NHIỄM Ở TRẺ EM TẠI BỆNH VIỆN NHI TRUNG ƯƠNG Chuyên ngành : Nhi khoa Mã số : 62720135 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Lê Thanh Hải 2.Lê Thị Minh Hương HÀ NỘI -2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Với tất cả lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới GS.Lê Thanh Hải và PGS. Lê Thị Minh Hương, những người thầy đã luôn sâu sát, động viên, hướng dẫn tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Lời cảm ơn sâu sắc xin được gửi tới các thầy, các cô, các cán bộ, viên chức của Bộ môn Nhi, phòng quản lý đào tạo sau đại học trường Đại học Y Hà nội đã tạo mọi điều kiện và quan tâm giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô, các nhà khoa học đã tham gia đóng góp, chỉ bảo và giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận án tốt nhất này Lời cảm ơn xin được bày tỏ đến Ban Giám đốc,lãnh đạo các khoa Hô hấp, khoa Cấp cứu-Chống độc, Khoa Huyết học, Khoa Sinh hóa, phòng Kế hoạch tổng hợp, phòng Tổ chức cán bộ của Bệnh viện Nhi trung ương đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu.

Chúng tôi xin ghi nhận và cám ơn các trẻ bệnh và gia đình đã đồng ý tham gia vào nghiên cứu. Xin chân thành cám ơn tất cả các anh, chị, em, bạn bè, các đồng nghiệp đã quan tâm, động viên giúp tôi có thêm động lực trong học tập và nghiên cứu Cuối cùng, con xin dành tình cảm lớn lao đa tạ tâm đức của tổ tiên, công sinh thành, dưỡng dục của cha, mẹ. Xin được cảm ơn đại gia đình,cám ơn vợ và 2 con đã luôn động viên, hỗ trợ và là niềm động lực để giúp tôi hoàn thành luận án này Hà nội, ngày tháng năm 2019 Phạm Ngọc Toàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là: Phạm Ngọc Toàn, nghiên cứu sinh khóa 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nhi khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của thầy GS.Lê Thanh Hải và cô PGS.Lê Thị Minh Hương.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Phạm Ngọc ToànPhạm Ngọc Toàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh AM Tế bào đại thực bào phế nang Alveolarmacrophages APC Tế bào trình diện kháng nguyên Antigen presenting cells ARDS Hội chứng suy hô hấp cấp Acute respiratory distress syndrome ARI Nhiễm khuẩn hô hấp cấp Acute respiratory infection CD Cụm biệt hóa Cluster of differentiation CRP Protein C hoạt hóa C reactive protein CVID Suy giảm miễn dịch biến thiên Common variable phổ biến immunodeficiency DC Tế bào tua Dendritic cell GERD Trào ngược dạ dày thực quản Gastroesophageal reflux disease HPQ Hen phế quản Asthma IFN Interferon Ig Kháng thể Immunoglobulin IL Interleukin IRAK 4 Thụ thể Interleukin liên kết Interleukin receptor-associate kinase 4 kinase 4 KN Kháng nguyên KT Kháng thể NK Tế bào diệt tự nhiên Natural killer NO Khí NO Nitric Oxide PCD Bệnh rối loạn vận động nhung Primary Ciliary Dyskinesia mao đường hô hấp PCR Phản ứng khếch đại chuỗi ADN Polymerase chain reaction RSV Virus hợp bào hô hấp Respiratory syncytial virus LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SCID Suy giảm miễn dịch kết hợp Severe combined nguy kịch immunodeficiency SD Độ lệch chuẩn Standart deviation SDD Suy dinh dưỡng SHH Suy hô hấp SGMD Suy giảm miễn dịch Immunodeficiency SGMDBS Suy giảm miễn dịch bẩm sinh Primary immunodeficiency sIg Kháng thể bề mặt Surface Immunoglobulin TCYTTG Tổ chức y tế thế giới World Health Organization (WHO) TGF Yếu tố tăng trưởng chuyển dạng Transforming growth factor TNF Yếu tố hoại tử u Tumor necrosis factor VP Viêm phổi Pneumonia XLA Bệnh vô gammaglobulin liên X-linked agammaglobulinemia kết nhiễm sắc thể X CFTR Gen điều hòa vận chuyển màng Cystic fibrosis transmembrane xơ nang regulator ADCC Gây độc tế bào bởi tế bào phụ Antibody Dependent Cell thuộc kháng thể mediatedCytotoxicity LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Chương 1: TỔNG QUAN. Một số khái niệm, định nghĩa viêm phổi, viêm phổi tái nhiễm. Dịch tễ học viêm phổi tái nhiễm. Nguyên nhân vi sinh vật.

Nguyên nhân tại hệ hô hấp. Nguyên nhân ngoài hệ hô hấp. Dấu hiệu lâm sàng của đợt viêm phổi. Điều trị viêm phổi tái nhiễm.

Miễn dịch trong viêm phổi tái nhiễm. Đáp ứng miễn dịch không đặc hiệu. Đáp ứng của miễn dịch đặc hiệu. Một số yếu tố nguy cơ liên quan đến viêm phổi tái nhiễm:.

Yếu tố bản thân. Yếu tố môi trường sống. Một số các nghiên cứu về viêm phổi tái nhiễm. 34 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm phổi và viêm phổi tái nhiễm. Tiêu chuẩn loại trừ.

38 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu áp dụng cho mục tiêu 1 và 2.

Thiết kế nghiên cứu cho mục tiêu 3. Phương pháp chọn mẫu. Các biến số/chỉ số nghiên cứu. Kỹ thuật thu thập thông tin.

Xử lý số liệu. Kỹ thuật khắc phục sai số và nhiễu. Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu. 56 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng của trẻ bị viêm phổi tái nhiễm. Một số đặc điểm dịch tễ của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng của viêm phổi tái nhiễm. Đặc điểm cận lâm sàng của viêm phổi tái nhiễm.

Một số yếu tố liên quan trong nhóm VP tái nhiễm. Tình trạng miễn dịch của trẻ viêm phổi tái nhiễm. Một số yếu tố liên quan tới viêm phổi tái nhiễm. Một số yếu tố liên quan đến bố, mẹ của trẻ.

Yếu tố liên quan đến bản thân trẻ. So sánh các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng giữa VP tái nhiễm và VP lần đầu. Phân tích hồi quy đa biến. 88 Chương 4: BÀN LUẬN.

Một số đặc điểm dịch tễ học lâm sàng của viêm phổi tái nhiễm ở trẻ dưới 5 tuổi tại Bệnh viện Nhi Trung ương. 91 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng của viêm phổi tái nhiễm.

Một số các biểu hiện lâm sàng ngoài phổi. Đặc điểm cận lâm sàng của viêm phổi tái nhiễm. Mô tả tình trạng miễn dịch của bệnh nhân VP tái nhiễm. Một số yếu tố liên quan đến viêm phổi tái nhiễm.

Các yếu tố liên quan tới người chăm sóc và môi trường sống của trẻ. Các yếu tố liên quan tới bản thân trẻ. Các yếu tố liên quan về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng. Phân tích hồi quy đa biến.

124 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI. 125 TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI. 126 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐLIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh XQ định hướng nguyên nhânviêm phổi ở trẻ em.2: Một số điểm chính trong khai thác tiền sử bệnh nhân .3: Phân loại mức độ nặng của VP theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới năm 2013 .1: Biến số nghiên cứu mục tiêu 1 .2: Biến số nghiên cứu mục tiêu 2 .1: Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu.2: Phân bố số đợt tái nhiễm viêm phổi theo nhóm tuổi .3: Đặc điểm lâm sàng của viêm phổi tái nhiễm theo nhóm tuổi .4: Các biểu hiệu lâm sàng ngoài hệ hô hấp .5: Kết quả công thức máu ngoại vi và CRP .6: Phân bố căn nguyên virus trong dịch tỵ hầu .7: Phân bố tỉ lệ bệnh nhân bị đồng nhiễm virus, vi khuẩn .8: Đặc điểm X quang tim phổi .9: Kết quả điều trị viêm phổi tái nhiễm tại thời điểm nghiên cứu 65 Bảng 3.10: Mối liên quan giữa gia đình, địa dư với số lần viêm phổi .11: Mối liên quan bản thân trẻ với số lần viêm phổi .12: Phân tích hồi quy đa biến các yếu tố liên quan đến số lầnviêm phổi .13: Số lượng bạch cầu ở máu ngoại vi .14: Số lượng và thành phần TB lympho dưới nhóm.15: Nồng độ trung bình của kháng thể trong huyết thanh (g/l) .16: Giá trị của kháng thể trong huyết thanh so với lứa tuổi .17: Phân bố IgA, IgM, IgG theo mức độ CD19 .18: Phân bố IgG dưới nhóm theo mức độ tế bào CD19. 74 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.19: Mối liên quan giữa số lượng tế bào miễn dịch và số đợt tái nhiễm .20: Mối liên quan giữa nồng độ kháng thể miễn dịch và số đợttái nhiễm.21: Mối liên quan giữa số lượng tế bào miễn dịch và mức độ suyhô hấp của viêm phổi .22: Mối liên quan giữa nồng độ các kháng thể dịch thể và mức độ suy hô hấp của trẻ .23: Liên quan giữa viêm phổi tái nhiễm có SGMDTP và kết quả điều trị .24: Đặc điểm lâm sàng của nhóm suy giảm miễn dịch và nhóm không suy giảm miễn dịch .25: Các bệnh kèm theo ở trẻ có suy giảm miễn dịch .26: Đặc điểm cận lâm sàng nhóm suy giảm miễn dịch với nhóm không suy giảm MD .27: Một số yếu tố liên quan tới bố/mẹ/người chăm sóc trẻ .28: Một số yếu tố liên quan đến môi trường sống của trẻ.29: Mối liên quan với tuổi, giới .30: Mối liên quan ở giai đoạn chu sinh của trẻ.31: Liên quan tiền sử của trẻ .32: Bệnh kèm theo của trẻ .33: So sánh đặc điểm về lâm sàng của 2 nhóm VP tái nhiễm vàVP lần đầu .