Luận án tiến sĩ: Đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn trên trẻ có quá phát amydal - Phí Thị Quỳnh Anh, Đại học Y Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHÍ THỊ QUỲNH ANH §¸NH GI¸ HIÖU QU¶ §IÒU TRÞ HéI CHøNG NGõNG THë KHI NGñ DO T¾C NGHÏN TR£N TRÎ Cã QU¸ PH¸T AMYDAL LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHÍ THỊ QUỲNH ANH §¸NH GI¸ HIÖU QU¶ §IÒU TRÞ HéI CHøNG NGõNG THë KHI NGñ DO T¾C NGHÏN TR£N TRÎ Cã QU¸ PH¸T AMYDAL Chuyên ngành : Nhi khoa Mã số : 62720135 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn: PGS. Trần Minh Điển GS. Nguyễn Đình Phúc HÀ NỘI - 2020 luan an LỜI CÁM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các anh chị, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng, biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS Trần Minh Điển và GS.TS Nguyễn Đình Phúc, là những người thầy hướng dẫn đã tận tình bảo ban, quan tâm giúp đỡ, động viên khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Các thầy là những người truyền cảm hứng cho tôi vượt qua tất cả những khó khăn trong học tập, công việc. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà, TS Nguyễn Thị Thanh Mai đã luôn dành thời gian, công sức chỉ bảo cho tôi những kinh nghiệm quý báu khi hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn: Đảng ủy, Ban Giám hiệu trường Đại học Y Hà Nội, Phòng Quản lí đào tạo Sau đại học và các thầy cô Bộ môn Nhi đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi vô cùng biết ơn các thầy cô trong hội đồng chấm luận án đã đóng góp những ý kến quý báu giúp tôi hoàn thành luận án này.

Đảng ủy, Ban Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Khoa Tai-Mũi- Họng bệnh viện Nhi Trung ương, Khoa Khám và điều trị 24 giờ - nơi tôi đang công tác đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ động viên tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Từ đáy lòng mình, tôi xin cám ơn và chia sẻ với các bệnh nhi và gia đình các bệnh nhân đã đồng ý tham gia vào nghiên cứu. Họ là sự trăn trở, động lực thôi thúc tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. luan an Cuối cùng, con xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với công lao sinh thành, nuôi dưỡng của Cha Mẹ, với ông bà nội ngoại, cha mẹ nuôi, anh chị em và người thân trong gia đình đã luôn ở bên con, thương yêu, chỉ bảo con vượt qua những khó khăn trong công việc và cuộc sống.

Xin cảm ơn Chồng yêu và con trai là chỗ dựa tinh thần vững chắc để tôi yên tâm làm việc, học tập và nghiên cứu khoa học. Cảm ơn em trai Quốc Tuân và Thanh Tùng đã động viên, hỗ trợ chị về mọi mặt trong cuộc sống và công việc. Xin cảm ơn những người bạn thân đã luôn cổ vũ động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày .năm 2020 Phí Thị Quỳnh Anh luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phí Thị Quỳnh Anh, nghiên cứu sinh khóa 35 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nhi khoa, xin cam đoan: 1.

Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy: PGS. Trần Minh Điển GS. Nguyễn Đình Phúc 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày … tháng …. Ngƣời cam đoan Phí Thị Quỳnh Anh luan an CÁC CHỮ VIẾT TẮT KÍ TỰ TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT AAP American Academy of Pediatric Viện Hàn Lâm Nhi khoa Hoa Kỳ AASM American Academy of Sleep Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ Medicine ADHA Attension decifit Hyperactivity Rối loạn Tăng động giảm chú ý Disorder AAO- American Academy Of Otolryngology Hội phẫu thuật tai m i họng và đầu c Hoa HNS Head and Neck Surgery Kỳ AHI Apnea-hypopnea index Chỉ số ngừng thở - giảm thở khi ngủ APAP Auto Positive Arway Pressure p lực dương đường thở tự điều chỉnh AI Apnea Index chỉ số ngừng thở AT Adenotonsilectomy Phẫu thuật cắt Amydalvà nạo VA ATS American Thoracic Society Hiệp hội Lồng ngực Mỹ BiPAP Bilevel positive airway pressure Áp lực dương đường thở hai mức BMI Body mass index Chỉ số khối cơ thể CPAP Continuous positive airway pressure Áp lực đường thở dương liên tục CT Chụp cắt lớp vi t nh Computer Tomography CysLTR Cystenyl leukotrienes receptor CRP C- Reactive Protein Protein C phản ứng DISE Drug Induced Sleep Endoscopy Nội soi trong giấc ngủ bằng thuốc.

EDS Excessive daytime sleepiness Buồn ngủ ban ngày quá mức ECG Electrocardiogram Điện tâm đồ EEG Electroencephalograme Điện não đồ EMG Electromyogram Điện cơ đồ EOG Electrooculogram Điện nhãn đồ ESS Epwoth Sleepness Scale Thang điểm đánh giá buồn ngủ Epthwoth. FDA Food and Drug Administration Hội quản lý thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ MRI Magnetic resonance Imaging Chụp cộng hưởng từ. GINA Global Initiative For Asthma Chiến lược phòng chống Hen Toàn cầu GR Glucocorticoid receptor Thụ thể của glucocorticoid GER Gastroesophageal reflux Trào ngược dạ dày- thực quản HPQ Hen phế quản luan an KÍ TỰ TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT HI Hyponea Index Chỉ số giảm thở ICS Inhaled corticosteroid Corticosteroid dạng hít IL Interleukin LTRA Leukotriene receptor antagonist Kháng thụ thể leukotriene ICSD Intrenational of Classification Sleep Phân loại rối loạn giấc ngủ quốc tế. OR Odd ratio Tỷ suất chênh OSAS Obstructive sleep apnea Ngừng thở tắc nghẽn khi ngủ OSAS Obstructive sleep apnea syndrome Hội chứng ngừng thở tắc nghẽn khi ngủ OAI Obstructive Apnea Index Chỉ số ngừng thở tắc nghẽn OAHI Obstructive Apnea Hyponea Index Chỉ số ngừng thở giảm thở tắc nghẽn PSQ Pediatric Sleep Questionaire Bộ câu hỏi giấc ngủ trẻ em PSG Polysommography Đa ký giấc ngủ PAP Positive airway pressure Áp lực dương đường thở PA Partial tonsillectomy Phẫu thuật cắt Amydal bán phần RPG Respiratorypolygraphy Đa ký hô hấp RT Recurent Tonsil Viêm Amydal tái phát SD Standard deviation Độ lệch chuẩn SDB sleep disorder breathing Rối loạn thở khi ngủ.

SSS Severity Snoring Scale Thang điểm đánh giá mức độ ngáy Th T helper T giúp đỡ TNF Tumor necrotic factor Yếu tố hoại tử khối u UARS Upper airway resistance syndrome Hội chứng tăng kháng trở đường hô hấp trên VKMDƢ Viêm kết mạc dị ứng VA Vegetations Adenoides T chức lympho vòm VMDƢ Viêm m i dị ứng WHO World Health Oganization T chức y tế thế giới luan an MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Khái quát về hội chứng ngừng thở khi ngủ. Lịch sử, tình hình nghiên cứu hội chứng ngừng thở khi ngủ trên thế giới và tại Việt Nam.

Đại cương về giấc ngủ. Nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh, hậu quả của hội chứng ngừng thở do tắc nghẽn ở trẻ em. Cơ chế bệnh sinh. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ.

Hậu quả của hội chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn ở trẻ em. Chẩn đoán hội chứng ngừng thở do tắc nghẽn ở trẻ em. Cận lâm sàng. Điều trị hội chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn ở trẻ em.

Điều trị nội khoa bằng thuốc. Điều trị phẫu thuật. Điều trị không phẫu thuật. Các phương pháp điều trị khác.

44 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân nghiên cứu. Chẩn đoán Amydal và/hoặc VA quá phát.

Chẩn đoán hội chứng ngừng thở do tắc nghẽn khi ngủ. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Công thức t nh cỡ mẫu. Nội dung nghiên cứu. Các biến số nghiên cứu. Công cụ, kĩ thuật thu thập số liệu.

Thăm khám lâm sàng. Khám Tai- M i- Họng. Đo đa k hô hấp khi ngủ. Phẫu thuật cắt Amydal-nạo VA.

Xử l số liệu. Đạo đức nghiên cứu. 68 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng và đa k hô hấp của trẻ có Amydal quá phát mắc OSAS.

Đặc điểm chung. Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm trên đa k hô hấp khi ngủ. Các mối tương quan.

Đánh giá kết quả điều trị bằng thuốc kháng Leukotrienes. Thay đ i trên triệu chứng lâm sàng. Thay đ i trên đa k hô hấp khi ngủ. Đánh giá kết quả sau phẫu thuật.

Thay đ i trên triệu chứng lâm sàng. Thay đ i trên đa k hô hấp khi ngủ. 97 luan an Chƣơng 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng và đặc điểm đa k hô hấp khi ngủ của trẻ em có Amydal quá phát bị OSAS.

Đặc điểm chung. Đặc điểm triệu chứng cơ năng. Đặc điểm triệu chứng thực thể. Đặc điểm trên đa k hô hấp.

Một số mối liên quan với chỉ số ngừng thở, giảm thở AHI và mức độ nặng của hội chứng ngừng thở do tắc nghẽn khi ngủ. Đánh giá mức độ cải thiện của OSAS sau điều trị bằng thuốc kháng Leukotrienes. Đánh giá mức độ cải thiện của OSAS sau phẫu thuật cắt Amydal- nạo VA. 145 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Thang điểm SSS. Đặc điểm nhân trắc học. Phân bố giới. Phân bố nhóm tu i.

Mức độ xuất hiện triệu chứng ban đêm. Mức độ xuất hiện các triệu chứng ban ngày. Mức độ xuất hiện các triệu chứng giảm chú ý. Mức độ xuất hiện các triệu chứng tăng động.

Đặc điểm ngủ ngáy. Phân độ Amydal theo nhóm tu i. Phân độ VA theo nhóm tu i. Phân độ AHI theo nhóm tu i.

Đặc điểm đa k hô hấp khi ngủ. Mối liên quan độ quá phát VA và mức độ nặng của OSAS. Mối liên quan giữa phân độ Amydal- độ nặng của OSAS. Mối liên quan tần suất ngáy – Mức độ nặng của OSAS.

Mối liên quan thời gian ngáy- Mức độ nặng của OSAS. Mối liên mức độ to của tiếng ngáy- Mức độ nặng của OSAS. Mối liên quan chỉ số đa k hô hấp – Mức độ nặng của OSAS. Thay đ i mức độ xuất hiện của từng triệu chứng trên nhóm triệu chứng ban đêm .