Luận án tiến sĩ đảng bộ liên khu việt bắc thực hiện nhiệm vụ xây dựng đảng 1949

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ LAN ĐẢNG BỘ LIÊN KHU VIỆT BẮC THỰC HIỆN NHIỆM VỤ XÂY DỰNG ĐẢNG (1949 - 1956) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ LAN ĐẢNG BỘ LIÊN KHU VIỆT BẮC THỰC HIỆN NHIỆM VỤ XÂY DỰNG ĐẢNG (1949 - 1956) Chuyên ngành : Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nghiêm Đình Vỳ TS. Trần Trọng Thơ Hà Nội - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Luận án được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.

TS Nghiêm Đình Vỳ và TS Trần Trọng Thơ. Các số liệu và kết quả sử dụng trong luận án là chính xác, trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày 6 tháng 1 năm 2015 Tác giả luận án Nguyễn Thị Lan i LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ, TS. Trần Trọng Thơ - người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Em xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong khoa Lịch Sử, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, động viên, khuyến khích và tạo mọi điều kiện cho em học tập, nghiên cứu. Tôi cảm ơn các bạn đồng nghiệp, bạn học đã chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu khoa học, hỗ trợ tôi tìm nguồn tài liệu liên quan đến đề tài. Hà Nội, 6 tháng 1 năm 2015 Tác giả Nguyễn Thị Lan ii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận án.

Cơ sở lý luận, nguồn sử liệu và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp về mặt khoa học của luận án. Bố cục của luận án. 6 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

Các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án. Những công trình nghiên cứu về Lịch sử Đảng, Lịch sử xây dựng Đảng. Những công trình đề cập đến công tác xây dựng Đảng tại Việt Bắc. Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu giải quyết.

Những vấn đề đặt ra. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu giải quyết. ĐẢNG BỘ LIÊN KHU VIỆT BẮC THÀNH LẬP VÀ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ XÂY DỰNG ĐẢNG TỪ THÁNG 11 - 1949 ĐẾN THÁNG 7 - 1952. Khái lược về Liên khu Việt Bắc và công tác xây dựng Đảng trước khi thành lập Liên khu.

Những nét chính về hành chính, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội 22 1. Khái quát tình hình xây dựng Đảng ở Việt Bắc từ tháng 9 năm 1945 đến trước khi thành lập Liên khu. Đảng bộ Liên khu Việt Bắc thành lập, thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng từ tháng 11 năm 1949 đến tháng 7 năm 1952. Đảng bộ Liên khu Việt Bắc ra đời và những quan điểm, chủ trương mới của Đảng về công tác xây dựng Đảng.

Đảng bộ Liên khu Việt Bắc ra đời. Quan điểm chủ trương của Trung ương Đảng về củng cố và chỉnh Đảng. Đảng bộ Liên khu Việt Bắc thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng. Thực hiện xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng.

Kiện toàn bộ máy tổ chức, đẩy mạnh công tác phát triển đảng viên. ĐẢNG BỘ LIÊN KHU VIỆT BẮC TẬP TRUNG THỰC HIỆN CHỈNH ĐẢNG TỪ THÁNG 7 - 1952 ĐẾN THÁNG 7 - 1954. Những nhân tố mới chi phối, tác động đến công tác xây dựng Đảng tại Đảng bộ Liên khu Việt Bắc. Đảng chủ trương tiến hành chỉnh Đảng.

Chủ trương mới về chính sách ruộng đất của Đảng. Những thay đổi về phạm vi lãnh đạo và những yêu cầu mới của Đảng bộ Việt Bắc về công tác xây dựng Đảng. Đảng bộ Liên khu Việt Bắc thực hiện chỉnh Đảng. Triển khai chỉnh đốn tư tưởng.

Thực hiện chỉnh đốn tổ chức. 96 iv Chương 3. ĐẢNG BỘ LIÊN KHU VIỆT BẮC THỰC HIỆN CHỈNH ĐỐN ĐẢNG GẮN VỚI GIẢM TÔ, CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT TỪ THÁNG 7 - 1954 ĐẾN THÁNG 8 - 1956. Bối cảnh mới và những yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng tại Liên khu Việt Bắc.

Quan điểm, chủ trương của Đảng về chỉnh đốn Đảng gắn với giảm tô, cải cách ruộng đất. Những yêu cầu mới đối với công tác xây dựng Đảng trên địa bàn Liên khu Việt Bắc. Thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng gắn với giảm tô, cải cách ruộng đất .Ổn định tư tưởng, quán triệt tình hình và nhiệm vụ chính trị trong tình hình mới. Đẩy mạnh chỉnh đốn tổ chức gắn với phát động quần chúng triệt để giảm tô và cải cách ruộng đất.

NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM. Qúa trình thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng của Liên khu Việt Bắc tuân thủ và thực hiện nghiêm túc theo chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Công tác xây dựng Đảng tại Liên khu Việt Bắc đạt nhiều thành tựu và đóng góp quan trọng vào công cuộc kháng chiến kiến quốc, khôi phục, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Liên khu. Về chính trị .Về tổ chức.

Công tác xây dựng Đảng tại Liên khu Việt Bắc từ năm 1949 đến năm 1956 còn nhiều khuyết điểm và hạn chế. Một số kinh nghiệm. Thường xuyên coi trọng nhiệm vụ xây dựng Đảng ở những vùng trọng yếu của cách mạng, vùng “phên dậu” quốc gia. Xây dựng Đảng trên địa bàn nhiều dân tộc thiểu số, miền núi phải trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc tổ chức và đường lối chính trị của Đảng, phù hợp với thực tiễn địa phương.

Quan tâm công tác tư tưởng cho cán bộ, đảng viên công tác ở miền núi; giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa cán bộ miền núi và cán bộ vùng đồng bằng. Coi trong công tác đào tạo, phát triển và sử dụng đội ngũ cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ người dân tộc thiểu số. Thường xuyên tiến hành công tác phòng gian, giữ bí mật, bảo vệ chính trị nội bộ, bảo vệ Đảng. 155 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 PHỤ LỤC vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong hơn 80 năm xây dựng và phát triển, Đảng cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ nặng nề: Tiến hành cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954), giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975), hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước và đang lãnh đạo sự nghiệp đổi mới đất nước nhằm tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Để bảo đảm thực hiện nhiệm vụ vẻ vang, Đảng đã không ngừng chú trọng công tác xây dựng Đảng ngày càng vững mạnh.

Chính vì vậy, trong Di chúc của Người trước lúc đi xa, đã chỉ rõ: “Nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, cho nên từ khi thành lập đến nay Đảng ta đã đoàn kết tổ chức và lãnh đạo nhân dân hăng hái đấu tranh từ thắng lợi này đến thắng lợi khác” [100, tr. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Đảng đã tạo được sự đoàn kết, nhất trí cao trong toàn Đảng, phát huy được trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân để hoạch định và chỉ đạo đường lối kháng chiến, kiến quốc cũng như tạo dựng hệ thống tổ chức rộng khắp, đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến và nguyện vọng của nhân dân, đưa cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi. Vấn đề quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng Đảng trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đã thu hút nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên, đến nay, vẫn còn nhiều vấn đề cần làm sáng tỏ và sâu sắc hơn, trong đó có việc nghiên cứu về nhiệm vụ xây dựng Đảng ở những địa bàn trọng yếu đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trước đây cũng như đối với công cuộc xây dựng đất nước hiện nay.

1 Việt Bắc là một địa bàn có tầm quan trọng chiến lược đặc biệt trong đấu tranh cách mạng và trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân ta. Địa danh Việt Bắc trong lịch sử có nhiều lần thay đổi và thể hiện cho những khu vực địa lý hành chính, địa lý quân sự khác nhau, song luôn in đậm trong tâm thức của người Việt Nam và nhân dân thế giới là một vùng “căn cứ địa thần thánh” của công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, “căn cứ đầu não” của nhân dân Việt Nam trong 9 năm kháng chiến trường kỳ, nơi diễn ra các chiến dịch Việt Bắc năm 1947, Biên Giới năm 1950, trở thành “mồ chôn giặc Pháp”. Việt Bắc trở thành niềm tin và tự hào của dân tộc Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cách mạng đã do Việt Bắc mà thành công thì kháng chiến sẽ do Việt Bắc mà thắng lợi” [91, tr.

Do có vai trò quan trọng trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, địa bàn Việt Bắc đã thu hút nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Đã có nhiều công trình khoa học, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ đề cập đến nhân tố địa lý, chính trị, quân sự, kinh tế, dân cư, truyền thống, yếu tố quốc tế và thời đại để Việt Bắc trở thành “thánh địa” của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ này. Tuy nhiên, đến nay, vấn đề hiện thực công tác xây dựng Đảng ở địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng đặc biệt này chưa được quan tâm, nghiên cứu và phản ánh một cách toàn diện. Nghiên cứu quá trình Đảng bộ Liên khu Việt Bắc thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược cũng sẽ góp phần làm sáng tỏ hơn những quan điểm đúng đắn, sáng tạo, sự chỉ đạo cụ thể của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong xây chính Đảng vô sản mang đặc điểm Việt Nam, đồng thời, làm sáng tỏ thêm về lịch sử xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng Việt Nam.