Luận án tiến sĩ y học: Phẫu thuật nội soi một cổng sau phúc mạc cắt thận mất chức năng do bệnh lý lành tính - Trường Đại học Y Dược Huế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC   NGÔ THANH LIÊM NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHẪU THUẬT NỘI SOI MỘT CỔNG SAU PHÚC MẠC CẮT THẬN MẤT CHỨC NĂNG DO BỆNH LÝ LÀNH TÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC  NGÔ THANH LIÊM NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHẪU THUẬT NỘI SOI MỘT CỔNG SAU PHÚC MẠC CẮT THẬN MẤT CHỨC NĂNG DO BỆNH LÝ LÀNH TÍNH Ngành: NGOẠI KHOA Mã số: 9720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Khoa Hùng PGS.TS Hoàng Văn Tùng HUẾ - NĂM 2022 Lời Cảm Ơn Trải qua những năm tháng học tập, làm việc và nghiên cứu tại Trường Đại học Y Dược - Huế, Đại học Huế, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau Đại học Trường Đại học Y Dược Huế. Ban Giám đốc, Phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện trung ương Huế. Ban Chủ nhiệm, cùng quý thầy cô giáo Bộ môn Ngoại, Trường Đại học Y Dược Huế đã luôn tạo mọi điều kiện, ủng hộ hỗ trợ tôi trong quá trình học tập và làm việc.

Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến ban chủ nhiệm khoa Ngoại Tổng hợp và khoa ngoại Thận Tiết niệu bệnh viện Trung Huế đã hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng đến Thầy PGS. Nguyễn Khoa Hùng và Thầy PGS. Hoàng Văn Tùng, những người thầy đã tận tình dạy dỗ, dìu dắt giúp đỡ tôi trong những tháng ngày học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án này.

Con xin được bày tỏ lòng biết ơn Ba, Mẹ - những đấng sinh thành đã nuôi dưỡng con nên người, là nguồn động lực và chỗ dựa tinh thần lớn nhất của con. Thương yêu gửi đến vợ và con trai đã luôn ở bên tôi trong những năm tháng khó khăn nhất cũng như khi hạnh phúc. Xin cảm ơn anh chị em, bạn bè, người thân đã động viên, giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Xin tri ân với những tình cảm sâu sắc nhất.

Thừa Thiên Huế, tháng 05 năm 2022 NGÔ THANH LIÊM LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính bản thân tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án NGÔ THANH LIÊM CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT % Tỷ lệ phần trăm BC Bạch cầu BLKN BTNQ Bệnh lý khúc nối bể thận niệu quản BN Bệnh nhân BQ Bàng quang CHT Cộng hưởng từ CLVT Cắt lớp vi tính ĐM Động mạch MLCT Mức lọc cầu thận NKTN Nhiễm khuẩn đường tiết niệu NC Nghiên cứu NQ Niệu quản P Phải PT Phẫu thuật PM Phúc mạc PTNS Phẫu thuật nội soi PTNSMC Phẫu thuật nội soi một cổng PTV Phẫu thuật viên T Trái TB Trung bình THA Tăng huyết áp TL Thắt lưng TM Tĩnh mạch VTBT Viêm thận bể thận TS Tiền sử TIẾNG ANH ASA American Society of Anesthesiologists Phân loại sức khỏe theo Hội Gây mê Hoa Kỳ BMI Body mass index: Chỉ số khối cơ thể n Numbers: Số lượng bệnh nhân PCNL Percutanous Nephrolithotomy: Lấy sỏi thận qua da VAS Visual Analog Scale: Thang điểm cường độ đau dạng nhìn MỤC LỤC Lời Cảm Ơn Lời cam đoan Các chữ viết tắt Mục lục Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ảnh Đặt vấn đề. 1 Chương 1: Tổng quan tài liệu.

Một số đặc điểm giải phẫu của thận. Chẩn đoán thận giảm, mất chức năng một bên. Phẫu thuật nội soi một cổng sau phúc mạc cắt thận đơn thuần .25 Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đạo đức nghiên cứu .57 Chương 3: Kết quả nghiên cứu. Đặc điểm chung. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Quy trình phẫu thuật và ghi nhận kết quả trong mổ. Theo dõi kết quả trong mổ. Theo dõi hậu phẫu. Đánh giá bệnh nhân tái khám .82 Chương 4: Bàn luận.

Đặc điểm chung. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng. Quy trình phẫu thuật và ghi nhận kết quả trong mổ. Theo dõi trong mổ.

Theo dõi hậu phẫu. Đánh giá bệnh nhân tái khám. 128 KIẾN NGHỊ DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Một số nghiên cứu PTNSMC sau PM cắt thận.

Phân bố theo tuổi. Phân bố nơi sinh sống và nghề nghiệp. Phân bố ASA theo tuổi. Tiền sử phẫu thuật dẫn lưu thận tối thiểu.

Thời gian phát hiện bệnh đến khi phẫu thuật. Lý do vào viện và triệu chứng toàn thân. Các triệu chứng cơ năng, thực thể. 62 và triệu chứng tiêu hóa kèm theo khi nhập viện.

Xét nghiệm máu trước phẫu thuật. Phân bố của Bạch cầu niệu với NKTN. Tỷ lệ phát hiện sỏi trên X quang. Tỷ lệ phát hiện sỏi và phân độ ứ nước trên siêu âm.

Phân bố độ ứ nước và độ mỏng nhu mô thận bằng CLVT. Kết quả thận đồ đồng vị phóng xạ của thận cắt. Phân bố mức lọc cầu thận của thận còn lại. Yếu tố khiến bệnh nhân quan tâm nhất trước phẫu thuật.

Phân bố sự quan tâm thẩm mỹ theo nhóm tuổi. Phân bố kỹ thuật tạo khoang và so sánh thời gian đặt cổng nội soi trung bình (phút). Phân bố thời gian đặt cổng nội soi theo chỉ số BMI. Phân bố kỹ thuật chọc hút nước tiểu theo thể tích thận.

Nguyên nhân gây bệnh. Tỷ lệ chuyển đổi mổ mở và đặt thêm trô-ca hỗ trợ. Phân bố mức độ viêm dính của thận. Phân bố kỹ thuật tiếp cận cuống thận theo mức độ viêm dính.

Sự phân bố kỹ thuật phẫu tích nhu mô thận theo mức độ viêm dính. Số lượng mạch máu thận. Các nhánh mạch bất thường. Kỹ thuật kẹp mạch máu bằng PTNSMC.

Số hem-o-lok sử dụng trong PTNSMC cắt thận. Thời gian hoàn thành phẫu thuật. Các yếu tố liên quan đến thời gian phẫu thuật. Tai biến trong mổ.

Phân bố thể tích máu mất và các yếu tố liên quan. Độ mỏng nhu mô xác định sau mổ. Phân bố thể tích của thận sau mổ. Liên quan giữa mức độ thận viêm, thời gian phẫu thuật với mức độ đau ngay sau mổ.

Diễn biến đau và tiêm giảm đau theo ngày hậu phẫu. Sự phục hồi của BN sau PTNSMC cắt thận. Các yếu tố liên quan đến thời gian rút dẫn lưu ổ mổ và thời gian phục hồi nhu động ruột. Biến chứng sau mổ.

Thời gian nằm viện và các yếu tố liên quan. Khám lâm sàng. Mức độ hài lòng của bệnh nhân. Khảo sát quan điểm thẩm mỹ của BN theo thang điểm 10.

Mức độ hài lòng của bệnh nhân. So sánh thời gian phẫu thuật của các tác giả. Điểm đau theo thang điểm mức độ đau hình ảnh VAS tại thời điểm xuất viện của một số tác giả. 118 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Phân bố chỉ số khối cơ thể BMI. Tương quan giữa độ mỏng nhu mô thận trên CLVT và MLCT. Tương quan giữa Thời gian đặt cổng nội soi với BMI. Tương quan giữa thời gian phẫu thuật với chỉ số BMI.

Biểu đồ thời gian trong PTNSMC sau PM cắt thận. Tương quan giữa độ mỏng nhu mô với mức lọc thận cắt. 78 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Các khoang và mạc sau phúc mạc.

Liên quan phía sau của Thận. Rạch da 2,5 cm và dùng Kelly đầu tù tách qua các lớp cơ thành bụng sau bên. Dùng trô-ca 10mm kim loại và 2 trô-ca nhựa ngắn đầu nhỏ. Đổi trô-ca 5mm bằng trô-ca 10mm khi dùng Hem-o-lok 10mm.

Nắm ngược dụng cụ, bắt chéo và sử dụng các dụng cụ dài, ngắn khác nhau khắc phục xung đột tay nắm dụng cụ. Phẫu tích ĐM thận trái. Đổi trô-ca 10mm để dùng Hem-o-lok 10mm kẹp TM thận trái. Lấy bệnh phẩm qua cổng nội soi.

Dẫn lưu qua vết mổ, đóng vết mổ. Bệnh nhân tái khám chấm điểm vết mổ qua bộ hình ảnh. Bệnh nhân chấm điểm vết mổ một cổng sau 6 tháng. 56 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Thận mất chức năng là hậu quả của nhiều bệnh lý gây ra như bệnh mạch máu thận, bệnh lý chủ mô thận hay là bệnh lý của đường bài xuất.

Thận mất chức năng có thể là đơn thuần không để lại nguy hiểm gì cho bệnh nhân nếu như chỉ mất chức năng một bên, hoặc có thể kết hợp với một hoặc nhiều biến chứng khác như tăng huyết áp, viêm xơ gây đau đặc biệt là ứ mủ nhiễm khuẩn [113]. Trong trường hợp thận mất chức năng có các biến chứng kèm theo thì phẫu thuật cắt bỏ thận là phương pháp điều trị triệt để nhất bằng phẫu thuật mở hay bằng phẫu thuật nội soi ít làm tổn thương thành bụng [120]. Phẫu thuật nội soi cắt bỏ thận có thể tiếp cận qua đường sau phúc mạc hay qua phúc mạc. Đường sau phúc mạc có nhược điểm là các mốc giải phẫu ít hơn so với việc tiếp cận thận trong phúc mạc.

Ngoài việc ít các điểm mốc giải phẫu, phẫu thuật nội soi sau phúc mạc còn có phẫu trường hẹp do bị giới hạn bởi xương sườn phía trên và mào chậu phía dưới, điều này dẫn đến giảm biên độ thao tác dụng cụ và phẫu trường hạn chế đặc biệt trong trường hợp thận ứ nước lớn hay khối u thận lớn [126]. Mặc dù có những hạn chế trên, phẫu thuật nội soi sau phúc mạc có rất nhiều lợi thế so với phương pháp qua phúc mạc. Ngoài việc ruột được bảo vệ bởi lớp phúc mạc nguyên vẹn và ít có biến chứng thoát vị qua lỗ trocar, phương pháp phẫu thuật nội soi sau phúc mạc tiếp cận nhanh và trực tiếp đến thận. Điều này là lợi thế quan trọng nhất của phẫu thuật nội soi sau phúc mạc giúp cuống thận được kiểm soát nhanh chóng mà không cần phẫu tích vén đại tràng, lách, gan, tụy để bộc lộ thận.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong trường hợp bệnh nhân có tiền sử đã trải qua phẫu thuật nhiều lần qua phúc mạc [126]. Phẫu thuật nội soi cắt thận đã được chứng minh là giảm đau sau phẫu thuật, thời gian nằm viện ngắn hơn, và kết quả thẩm mỹ tối ưu so với phẫu thuật mở truyền thống [35, 126]. Mặc dù vậy, phẫu thuật nội soi tiêu chuẩn vẫn chưa 2 làm hài lòng các nhà phẫu thuật.