Luận án: Đánh giá phẫu thuật chẻ dọc xương hàm dưới sai khớp cắn III, định vị lồi cầu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THU HÀ §¸NH GI¸ KÕT QU¶ PHÉU THUËT CHÎ DäC CµNH CAO X¦¥NG HµM D¦íI ë BÖNH NH¢N SAI KHíP C¾N LO¹I III Cã Sö DôNG KHÝ Cô §ÞNH VÞ LåI CÇU LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THU HÀ §¸NH GI¸ KÕT QU¶ PHÉU THUËT CHÎ DäC CµNH CAO X¦¥NG HµM D¦íI ë BÖNH NH¢N SAI KHíP C¾N LO¹I III Cã Sö DôNG KHÝ Cô §ÞNH VÞ LåI CÇU Chuyên ngành : Răng hàm mặt Mã số : 62720601 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. LÊ VĂN SƠN HÀ NỘI – 2017 LỜI CẢM ƠN Trong suố t quá trình học tập và nghiên cứu, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầ y cô, các anh chi ̣, các bạn. Với lòng kính trọng và biế t ơn sâu sắ c, nhân dịp hoàn thành luận văn này, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới: Ban Giám hiệu trường Đại học Y Hà Nội, Ban lãnh đạo Viện đào tạo Răng Hàm Mặt, Bộ môn Bệnh học miệng và Phẫu thuật Hàm Mặt, Phòng Đào tạo sau đại học Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu và giúp tôi đủ điều kiện được bảo vệ luận án. Phó Giáo sư Tiế n si ̃ Lê Văn Sơn, người thầ y - nhà khoa học kính mế n đã dạy bảo tận tình và trực tiếp hướng dẫn tôi nghiên cứu.

Các thầ y cô trong hội đồ ng chấ m luận án đã cho tôi những đóng góp quý báu để hoàn chỉnh luận án này. Hoàng Tử Hùng, người thầy đã chỉ bảo hướng dẫn trong bước đường nghiên cứu khoa học và hoàn thành luận án. Bùi Hữu Lâm đã giúp tôi hết sức nhiệt tình trong quá trình nghiên cứu. Lãnh đạo Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP.HCM, tập thể bác sĩ, cán bộ Khoa Phẫu thuật Hàm Mặt, Khoa Chỉnh hình Răng Mặt, Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP.HCM, Bệnh viện Triều An TP.HCM đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.

Các đồng nghiệp và bạn bè đã giúp tôi hết sức nhiệt tình, để tôi có thể phẫu thuật và theo dõi bệnh nhân trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Các bệnh nhân đã tin tưởng, tự nguyện tham gia phẫu thuật và cùng phối hợp với tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Sau cùng, tôi trân trọng cảm ơn những người thân trong gia đình, đặc biệt là Ba Mẹ và hai con tôi đã động viên, là nguồn lực tinh thần trong mỗi công việc hàng ngày của tôi. Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2017 Nghiên cứu sinh NGUYỄN THU HÀ LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Thu Hà, nghiên cứu sinh khóa 32, trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Răng Hàm Mặt, xin cam đoan: 1.

Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của thầy PGS. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2017 Người viết cam đoan Nguyễn Thu Hà MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Đặc điểm giải phẫu xương hàm và vấn đề lành thương trong phẫu thuật chỉnh hàm. Đặc điểm giải phẫu xương hàm trên, xương hàm dưới.

Cơ chế lành thương và sửa chữa xương trong lành thương xương gãy. Tái lập mạch máu trong phẫu thuật chỉnh hàm. Chẩn đoán sai khớp cắn loại III. Tiêu chuẩn khuôn mặt hài hòa.

Định nghĩa, dịch tễ học, nguyên nhân và phân loại sai khớp cắn loại III. Nguyên tắc điều trị. Không phẫu thuật:. Phẫu thuật chỉnh hàm.

Điều trị phẫu thuật sai khớp cắn loại III. Lịch sử phẫu thuật chỉnh hình XHD. So sánh phương pháp cắt dọc và chẻ dọc cành cao. Loạn năng TDH ở bệnh nhân sai khớp cắn loại III.

Cơ chế bệnh sinh và các dấu chứng. Vấn đề loạn năng TDH ở bệnh nhân sai khớp cắn loại III. Vai trò của phẫu thuật XHD trong giảm loạn năng thái dương hàm. Vai trò của định vị lồi cầu.

Những nguyên nhân làm thay đổi vị trí lồi cầu trong phẫu thuật. Tầm quan trọng của định vị lồi cầu XHD trong phẫu thuật chẻ dọc cành cao. Định vị lồi cầu xương hàm dưới trong phẫu thuật chẻ dọc cành cao để điều trị sai khớp cắn loại III. Các phương pháp định vị lồi cầu trong phẫu thuật chẻ dọc cành cao XHD.

Cơ sở lý luận của phương pháp định vị lồi cầu bằng nẹp thẳng và máng nhai ở tư thế tương quan trung tâm. 48 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Tiêu chí chọn vào nghiên cứu. Tiêu chí loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và tiêu chí chọn mẫu. Biến số nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu. Phương tiện định vị lồi cầu và cố định xương.

Máy khoan và tay khoan vận hành bằng điện. Dụng cụ chuyên biệt cho phẫu thuật chỉnh hàm. Các bước tiến hành nghiên cứu. Trước phẫu thuật.

Trong lúc phẫu thuật. Chăm sóc sau phẫu thuật. Phương pháp đánh giá kết quả sau phẫu thuật. Xử lý và phân tích số liệu.

Sai số và các biện pháp khống chế sai số. Đạo đức trong nghiên cứu. 74 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ. Đặc điểm lâm sàng và Xquang của đối tượng nghiên cứu.

Tuổi và giới. Lý do phẫu thuật. Phân loại hình thái sai khớp cắn loại III. Thời gian chỉnh hình răng mặt trước phẫu thuật.

Triệu chứng khớp thái dương hàm trước phẫu thuật. Đặc điểm khớp cắn vùng răng cửa. Đặc điểm bất cân xứng. Đặc điểm X-quang xương hàm loại III của đối tượng nghiên cứu.

Phân loại phẫu thuật. Kết quả phẫu thuật chẻ dọc cành cao trên bệnh nhân có sử dụng khí cụ định vị lồi cầu. Đánh giá mức độ hài lòng về thẩm mỹ và chức năng của bệnh nhân sau phẫu thuật. 105 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Tuổi và giới tính. Lý do phẫu thuật. Phân loại hình thái sai khớp cắn loại III.

Thời gian chỉnh hình răng mặt trước phẫu thuật. Kết quả phẫu thuật chẻ dọc cành cao có định vị lồi cầu trên bệnh nhân nghiên cứu. Loại phẫu thuật. Về thời gian phẫu thuật.

Về tai biến, biến chứng. Triệu chứng khớp TDH. Đặc điểm khớp cắn. Đặc điểm Xquang.

Đánh giá chức năng nhai và thẩm mỹ sau phẫu thuật. 140 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC THUẬT NGỮ ANH –VIỆT Anterior subapical osteotomy: Cắt xương ổ răng cận chóp phía trước Bilateral Sagittal-Split Osteotomy Chẻ dọc cành cao xương hàm dưới hai (BSSO) : bên Body osteotomy: Cắt thân xương dưới Combined vertical ramus and sagittal osteotomies: Kết hợp chẻ dọc và cắt dọc cành cao Extraoral vertical ramus osteotomy Cắt dọc cành cao đường ngoài miệng (EVRO) : Intraoral (Transoral) vertical ramus Cắt dọc cành cao đường trong miệng osteotomy (IVRO): Mandibular prognathism: nhô (vẩu) hàm dưới Midline osteotomy: Cắt đường giữa Orthognathic surgery: phẫu thuật chỉnh hàm Sagittal Split Ramus Osteotomy (SSRO) : Chẻ dọc cành cao xương hàm dưới Subcondylar osteotomy: Cắt dưới lồi cầu Total subapical osteotomy: Cắt xương ổ răng cận chóp toàn bộ Surgical anatomy: Giải phẫu phẫu thuật Vertical subcondylar osteotomy: Cắt dọc dưới lồi cầu Vertical ramus: Cắt dọc cành cao DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BSSO: Chẻ dọc cành cao hai bên ĐLC: Độ lệch chuẩn TDH: Thái dương hàm XHD: Xương hàm dưới XHT: Xương hàm trên DANH MỤC BẢNG Bảng 1. So sánh phương pháp cắt dọc và chẻ dọc cành cao. Biến số nghiên cứu.

Phân loại các dấu chứng loạn năng khớp TDH. Phân loại hình thái sai khớp cắn theo góc SNA và SNB. Tiêu chí đánh giá kết quả điều trị trước khi ra viện. Đánh giá kết quả dựa trên các tiêu chí lập kế hoạch về giải phẫu, tình trạng khớp cắn và thẩm mỹ.

Đánh giá kết quả dựa trên các tiêu chí về chức năng. Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới. Phân bố lý do phẫu thuật theo giới. Phân bố nguyên nhân sai khớp cắn loại III theo giới.

Phân bố hình thái sai khớp cắn loại III. Phân bố hình thái sai khớp cắn loại III. Phân bố thời gian chỉnh hình răng mặt trước phẫu thuật theo hình thái sai khớp cắn. Phân bố thời gian chỉnh hình răng mặt trước phẫu thuật theo đặc điểm lâm sàng phối hợp.

Phân bố triệu chứng khớp thái dương hàm trước phẫu thuật theo hình thái (*). Phân bố đặc điểm khớp cắn vùng răng cửa theo hình thái sai khớp cắn. Phân bố mức độ lệch đường giữa răng cửa hàm dưới so với hàm trên và lệch vùng cằm. Mối tương quan giữa lệch cằm trên phim và trên lâm sàng.

Đặc điểm chung xương hàm loại III trước phẫu thuật theo giới. Đặc điểm chung trục răng cửa với xương hàm loại III đã chỉnh hình răng mặt trước phẫu thuật. Phân bố loại phẫu thuật theo mức độ cắn chìa, góc ANB. Phân bố loại phẫu thuật theo.

Tình trạng bệnh nhân khi xuất viện. Phân bố thời gian phẫu thuật theo loại phẫu thuật. Thời gian rối loạn thần kinh cảm giác. Sự thay đổi của khớp cắn trước và sau phẫu thuật.

Vận động hàm dưới trước và sau phẫu thuật. Sự thay đổi của các chỉ số sọ – mặt cho phẫu thuật hàm dưới. Sự thay đổi của các chỉ số sọ – mặt cho phẫu thuật hai hàm. Sự thay đổi của điểm A, B cho phẫu thuật hàm dưới.

Sự thay đổi của điểm A, B cho phẫu thuật hai hàm. Sự thay đổi của lồi cầu, điểm Gonion và góc nghiêng cành cao trước và sau phẫu thuật ở các thời điểm theo dõi. Sự thay đổi vị trí điểm Gonion so với trục Y trước. Sự thay đổi của góc cành cao,.

Đánh giá mức độ hài lòng về thẩm mỹ và chức năng. Đánh giá sự hài lòng về kết quả phẫu thuật. So sánh tuổi, tỉ lệ nữ và nam.