Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu phẫu thuật thay khớp toàn phần điều trị lao khớp háng giai đoạn IV ổn định

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐỖ ĐĂNG HOÀN NGHIÊN CỨU PHẪU THUẬT THAY KHỚP TOÀN PHẦN ĐIỀU TRỊ LAO KHỚP HÁNG GIAI ĐOẠN IV ỔN ĐỊNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐỖ ĐĂNG HOÀN NGHIÊN CỨU PHẪU THUẬT THAY KHỚP TOÀN PHẦN ĐIỀU TRỊ LAO KHỚP HÁNG GIAI ĐOẠN IV ỔN ĐỊNH Ngành : Ngoại khoa Mã số : 9720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. ĐÀO XUÂN THÀNH HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Đỗ Đăng Hoàn nghiên cứu sinh khóa 38, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ngoại, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy PGS.TS Đào Xuân Thành. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Người viết cam đoan Đỗ Đăng Hoàn DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT - : Âm tính + : Dương tính ASIS : Anterior superior illiac spine: gai chậu trước trên BN : Bệnh nhân CRP : C- reactive protein: protein phản ứng C CT : Computed tomography: Chụp cắt lớp vi tính E : Ethambutol H : Isoniazid LPA : Line probe assay: Kỹ thuật lai mẫu dò tìm gen kháng thuốc R, H của vi khuẩn lao MGIT : Mycobacteria grow indicator tube: tuýp chỉ thị sự phát triển của trực khuẩn lao trong nuôi cấy vi khuẩn lao môi trường lỏng MH : Minh họa MRI : Magnetic resornance imagine: hình ảnh cộng hưởng từ m/s : Mét/giây MTB : Mycobacterium tuberculosis: vi khuẩn lao n : Số bệnh nhân PCR : Polymerase chain reaction: phản ứng chuỗi Polyme PE : Polyethylen PSIS : Posterior superior illiac spine: gai chậu sau trên R : Rifampicin XQ : X quang Z : Pyrazinamid MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Giải phẫu, chức năng khớp háng và các tổn thương khớp háng do lao. Giải phẫu khớp háng. Chức năng của khớp háng. Ứng dụng giải phẫu trong phẫu thuật khớp háng.

Các tổn thương khớp háng do lao. Triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng và chẩn đoán lao khớp háng. Triệu chứng lâm sàng lao khớp háng. Triệu chứng cận lâm sàng lao khớp háng.

Chẩn đoán lao khớp háng. Điều trị lao khớp háng. Lịch sử phát hiện và điều trị lao khớp háng. Nguyên tắc điều trị lao khớp háng.

Phẫu thuật nạo viêm lao khớp háng. Phẫu thuật hàn cứng khớp háng. Phẫu thuật cắt khối cổ chỏm xương đùi. Phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo.

30 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Nhóm tiến cứu. Nhóm hồi cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Tiến hành nghiên cứu. Nội dung và các biến số, chỉ số nghiên cứu.

Các quy trình phẫu thuật. Điều trị sau thay khớp. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu. Quản lý và phân tích số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu. 57 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Phân bố tuổi, giới của đối tượng nghiên cứu.

Phân bố nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu. Bệnh phối hợp của đối tượng nghiên cứu. Tổn thương lao tại cơ quan khác. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm nghiên cứu khi vào viện và trước khi thay khớp.

Xét nghiệm CRP đánh giá và theo dõi tình trạng viêm. Biểu hiện nhiễm trùng mạn tính của người bệnh khi vào viện và trước phẫu thuật thay khớp. Các đặc điểm lâm sàng khi vào viện và trước phẫu thuật thay khớp của nhóm nghiên cứu. Các đặc điểm trên chẩn đoán hình ảnh người bệnh khi vào viện.

Phương pháp điều trị phẫu thuật. Phẫu thuật nạo viêm khớp háng. Phẫu thuật thay khớp háng. Đánh giá lâm sàng, cận lâm sàng sau phẫu thuật thay khớp.

Đánh giá lâm sàng sau phẫu thuật thay khớp. Đánh giá xét nghiệm CRP và chẩn đoán hình ảnh sau phẫu thuật thay khớp. Các biến chứng của phẫu thuật thay khớp. Đánh giá một số yếu tố liên quan và kết quả điều trị đường rò ngoài da.

Đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng:. 88 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Bệnh phối hợp.

Tổn thương lao tại các cơ quan khác. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của nhóm nghiên cứu trước phẫu thuật thay khớp. Đặc điểm toàn trạng của nhóm nghiên cứu trước phẫu thuật thay khớp. Đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh nhóm nghiên cứu khi vào viện.

Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh nhóm nghiên cứu trước phẫu thuật thay khớp. Phương pháp điều trị phẫu thuật. Phẫu thuật nạo viêm lao khớp háng. Phẫu thuật thay khớp nhân tạo.

Đánh giá lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh sau phẫu thuật thay khớp. Đánh giá mức độ đau sau phẫu thuật thay khớp. Chức năng khớp háng và chức năng chi dưới sau phẫu thuật thay khớp. Đánh giá trục chuôi khớp sau phẫu thuật.

Đánh giá các góc của ổ cối nhân tạo sau thay khớp. Đánh giá chiều dài chi sau phẫu thuật. Đánh giá mức độ vững của khớp nhân tạo. Đánh giá sự tái phát trực khuẩn lao.

Các tai biến, biến chứng của phẫu thuật. Đánh giá kết quả thay khớp. 126 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Các giai đoạn lao khớp háng theo Tuli .2: Các dấu hiệu chẩn đoán phân biệt lao khớp háng. Phân bố tuổi của đối tượng nghiên cứu.

Phân bố giới tính của đối tượng nghiên cứu. Phân bố nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu. Bệnh phối hợp của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ tổn thương lao tại cơ quan khác.

Xét nghiệm CRP khi người bệnh vào viện và trước phẫu thuật thay khớp.7: Biểu hiện nhiễm trùng mạn tính của người bệnh khi vào viện và trước phẫu thuật thay khớp. Xét nghiệm Hemoglobin máu người bệnh khi vào viện và trước phẫu thuật thay khớp. Các đặc điểm lâm sàng khi vào viện và trước phẫu thuật thay khớp của nhóm nghiên cứu.10: So sánh mức độ đau và chức năng khớp háng tại thời điểm khi vào viện và trước khi thay khớp giữa nhóm có áp xe và không có áp xe khớp .11: Phân loại tổn thương khớp háng của nhóm nghiên cứu theo Shanmunganshundaram. Đặc điểm tổn thương viêm trên phim cộng hưởng từ.13: Đặc điểm áp xe do lao khớp háng.14: Đặc điểm tổn thương chỏm và cổ xương đùi trên XQ.15: Phân loại ống tủy đầu trên xương đùi theo Dorr.16: Đặc điểm tổn thương ổ cối trên phim cắt lớp vi tính.17: Đặc điểm phẫu thuật nạo viêm khớp háng.18: Đặc điểm xét nghiệm và thời gian điều trị trước phẫu thuật thay khớp.19: Thời gian phẫu thuật, lượng máu cần truyền và loại khớp sử dụng trong phẫu thuật thay khớp háng.

Xét nghiệm vi sinh và mô bệnh chẩn đoán lao khớp háng .21: Xét nghiệm vi khuẩn ngoài lao bệnh phẩm khớp háng tại thời điểm thay khớp .22: Các tai biến của phẫu thuật thay khớp .23: Mức độ đau khớp háng sau phẫu thuật .24: Điểm Harris khớp háng sau phẫu thuật thay khớp .25: Điểm chức năng chi dưới (%) sau phẫu thuật thay khớp.26: Chênh lệch chiều dài chi sau thay khớp tại thời điểm khám lại gần nhất.27: Định lượng CRP sau thay khớp.28: Đánh giá trên phim XQ trục chuôi khớp tại thời điểm khám lại gần nhất.29: Đánh giá góc nghiêng ổ cối trên phim XQ sau phẫu thuật thay khớp tại thời điểm khám lại gần nhất.30: Sự thay đổi góc nghiêng ổ cối theo thời gian sau phẫu thuật thay khớp .31: Đánh giá góc ngả trước ổ cối sau phẫu thuật thay khớp tại thời điểm khám lại gần nhất.32: Đánh giá sự thay đổi góc ngả trước ổ cối theo thời gian sau phẫu thuật thay khớp.33: Đánh giá mức độ vững của ổ cối trên phim XQ sau thay khớp tại thời điểm khám lại gần nhất.34 Đánh giá mức độ lún của chuôi sau phẫu thuật thay khớp.35: Các biến chứng của phẫu thuật thay khớp .36: Một số yếu tố liên quan đến sự hình thành đường rò ngoài da.37: Kết quả cấy vi khuẩn và điều trị các trường hợp có đường rò .38: Đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng tại thời điểm theo dõi xa nhất.1: Phương pháp phục hồi ổ cối cho mỗi tổn thương khi thay khớp.2: Phân loại tổn thương và cách phục hồi ổ cối của bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu. 106 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Xét nghiệm CRP khi người bệnh nhập viện và trước khi thay khớp.2: So sánh lượng Hemoglobin máu của nhóm nghiên cứu tại thời điểm vào viện và trước phẫu thuật thay khớp.3: So sánh lượng albumin máu của nhóm nghiên cứu tại thời điểm vào viện và trước phẫu thuật thay khớp.4: So sánh sự sút cân so với trạng thái bình thường của nhóm nghiên cứu tại thời điểm vào viện và trước phẫu thuật thay khớp. 67 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Minh họa các động mạch cấp máu cho khớp háng .2: Minh họa góc nghiêng cổ xương đùi .3: Minh họa đo góc nghiêng ổ cối .4: Minh họa đo góc ngã trước ổ cối.5: Minh họa góc ngoài-trung tâm khớp háng.6: Minh họa tâm vận động khớp háng và femoral offset .7: Minh họa đánh giá lõm ổ cối quá mức .8: Dấu hiệu “Bàn tay chữ C”.9: Tổn thương vi thể nang lao điển hình .10: Tam chứng Phermister khớp háng phải với loãng xương quanh khớp, ổ mòn xương dưới sụn (mũi tên), hẹp khe khớp .11: Minh họa hàn cứng khớp háng .12: Minh họa đường mổ thay khớp phía sau .13: Minh họa đường mổ thay khớp phía ngoài.14: Minh họa đường mổ phía trước.1: Bộ dụng cụ thay khớp.2: Ổ cối khớp di động kép Tripod.3: Ổ cối di động kép có 3 tai bắt vít phía ngoài.4: Cage chống trật trung tâm .5: 4 cách đánh giá mức độ lún của chuôi sau thay khớp .6: Tư thế bệnh nhân phẫu thuật nạo viêm khớp háng bằng đường mổ phía trước .7: Đường rạch da phẫu thuật nạo viêm khớp háng bằng đường mổ phía trước .8: Bộc lộ vách giữa cơ thẳng đùi và cơ mông nhỡ .9: Một số hình ảnh tổ chức viêm lấy ra trong phẫu thuật nạo viêm khớp háng .10: Lập kế hoạch phẫu thuật bằng phần mềm Medicad 2.11: Tư thế bệnh nhân phẫu thuật thay khớp háng phải .12: Đánh dấu đường rạch da .13: Cắt khâu đánh dấu gân cơ tháp và gân cơ sinh đôi .