Luận án chẩn đoán và điều trị phẫu thuật rò hậu môn hình móng ngựa - BÙI SỸ TUẤN ANH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 -------- -------- BÙI SỸ TUẤN ANH NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT RÒ HẬU MÔN HÌNH MÓNG NGỰA LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 -------- -------- BÙI SỸ TUẤN ANH NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT RÒ HẬU MÔN HÌNH MÓNG NGỰA Chuyên ngành: Ngoại tiêu hóa Mã số: 62720125 Hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Xuân Hùng GS. Trịnh Hồng Sơn HÀ NỘI – 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án này hoàn toàn trung thực và chưa được một tác giả nào khác công bố.

Nếu có sai trái tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Tác giả BÙI SỸ TUẤN ANH luan an LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian nỗ lực học tập và nghiên cứu tôi đã hoàn thành luận án này với sự giúp đỡ tận tình của nhiều tập thể và cá nhân: Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới: PGS. Nguyễn Xuân Hùng, GS. Trịnh Hồng Sơn là những người Thầy hướng dẫn khoa học đã dành rất nhiều công sức chỉ dẫn tận tình, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án của mình.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Đảng ủy, Ban Giám đốc, Bộ môn Phẫu thuật tiêu hóa, Phòng sau đại học Viện nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108, đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian thực hiện chương trình đào tạo nghiên cứu sinh tại Viện. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Đảng ủy, Ban Giám đốc, Trung tâm phẫu thuật Đại trực tràng và tầng sinh môn, Phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện hữu nghị Việt Đức đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thu thập số liệu để hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Đảng uỷ, Ban giám đốc Bệnh viện Giao thông vận tải Hà Nội đã quan tâm giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi về thời gian và công việc cho tôi trong suốt quá trình đi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những bệnh nhân đã đồng ý tham gia nghiên cứu, cung cấp những thông tin quý báu để tôi có thể hoàn thành luận án này.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã luôn dành cho tôi sự động viên giúp đỡ vượt qua mọi khó khăn thử thách trong những năm học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Tác giả BÙI SỸ TUẤN ANH luan an MỤC LỤC Lời cảm ơn Lời cam đoan Những chữ viết tắt trong luận án Mục lục Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các hình ảnh minh họa ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giải phẫu - Sinh lý vùng hậu môn trực tràng.

Sinh lý chức năng tự chủ của hậu môn. Chẩn đoán rò hậu môn hình móng ngựa. Cận lâm sàng. Nghiên cứu về giá trị của chụp cộng hưởng từ trong chẩn đoán rò hậu môn hình móng ngựa.

Phân loại rò hậu môn. Điều trị phẫu thuật rò hậu môn hình móng ngựa. Phẫu thuật điều trị rò hậu môn hình móng ngựa. Nghiên cứu kết quả phẫu thuật điều trị rò hậu môn hình móng ngựa.

33 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu và cỡ mẫu. Phương pháp thu thập số liệu. Quy trình chẩn đoán và phẫu thuật điều trị rò hậu môn hình móng ngựa được thực hiện trong nghiên cứu.

Các chỉ tiêu nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. 52 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng, giá trị của chụp CHT trong chẩn đoán RHM hình móng ngựa.

Đặc điểm lâm sàng. Kết quả chụp cộng hưởng từ trước mổ. Kết quả phẫu thuật điều trị rò hậu môn hình móng ngựa. Kết quả trong mổ.

Kết quả sớm. Kết quả xa. 74 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng, giá trị của chụp cộng hưởng từ trong chẩn đoán rò hậu môn hình móng ngựa.

Đặc điểm lâm sàng. Giá trị của cộng hưởng từ chẩn đoán rò hậu môn hình móng ngựa. Kết quả phẫu thuật điều trị rò hậu môn hình móng ngựa. Kết quả trong mổ.

Kết quả sớm. 117 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Chữ viết tắt Phần viết đầy đủ BN Bệnh nhân CHT Cộng hưởng từ ĐM Động mạch HM Hậu môn HMTT Hậu môn trực tràng LIFT Ligation of Intersphincteric Fistula Tract (Thắt đường rò gian cơ thắt) MM Mạch máu RHM Rò hậu môn SANSTT Siêu âm nội soi trực tràng TK Thần kinh TM Tĩnh mạch TT Trực tràng VAAFT Video - Assisted Anal Fistula Treatment (Video hỗ trợ điều trị rò hậu môn) VAS Visual Analog Scale (Thang nhìn hình đồng dạng) XN Xét nghiệm XQ X Quang luan an DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH MINH HỌA Hình 1. Giải phẫu ống hậu môn trực tràng. Các khoang quanh hậu môn trực tràng.

Hệ cơ của hậu môn trực tràng. Tương quan giữa lỗ rò ngoài và trong theo định luật Goodsall. Chụp XQ đường rò hậu môn hình móng ngựa. Siêu âm nội soi rò hậu môn móng ngựa – lỗ rò trong vị trí 7 giờ.

Hướng cắt đứng ngang (a) và cắt ngang (b) theo trục của ống hậu môn dựa trên hình ảnh thu được từ lớp cắt đứng dọc. CHT rò hậu môn hình móng ngựa trên chuỗi xung T2 xóa mỡ. Hình ảnh đường rò xuyên cơ thắt. Hình ảnh đường rò gian cơ thắt hình móng ngựa.

Đường rò xuyên cơ thắt có nhánh phụ. Hình áp xe móng ngựa ở khoang ngồi trực tràng và khoang. Phân loại áp xe cạnh hậu môn. Phân loại đường rò hậu môn theo Parks.

Phân loại rò hậu môn của bệnh viện Đại học tổng hợp St James's. Chuyển vạt niêm mạc trực tràng hình chữ U. Phẫu thuật thắt đường rò gian cơ thắt LIFT. Đánh giá đường rò ở tư thế sản khoa.

Ảnh minh họa đồng hồ hậu môn. Hệ thống máy Ingenia 1. Hệ thống máy Avanto 1. Thuốc đối quang từ sử dụng khi chụp CHT hậu môn trực tràng.

Phẫu thuật mở ngỏ đường rò. Phẫu thuật lấy bỏ toàn bộ đường rò. Phương pháp mở ngỏ kết hợp đặt dẫn lưu. Phương pháp mở ngỏ một phần đường rò, đặt seton.

CHT áp xe – rò hậu môn hình móng ngựa xuyên cơ thắt trước và sau phẫu thuật .113 luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Tiền sử phẫu thuật điều trị rò hậu môn. Thời gian mắc bệnh. Triệu chứng cơ năng.

Số lượng lỗ rò ngoài trên một bệnh nhân. Khoảng cách từ lỗ rò ngoài đến rìa hậu môn. Phân loại đường rò hậu môn trên CHT theo Parks. Độ chính xác của chẩn đoán phân loại đường rò theo cộng hưởng từ.

Vị trí lỗ rò trong theo cộng hưởng từ trước mổ. Độ nhạy, độ đặc hiệu và giá trị dự đoán của cộng hưởng từ khi phát hiện lỗ rò trong so với khi phẫu thuật. Độ nhạy, độ đặc hiệu và giá trị dự đoán của cộng hưởng từ khi xác định vị trí lỗ rò trong so với khi phẫu thuật. Tìm thấy lỗ rò trong khi phẫu thuật.

Cách xác định lỗ rò trong. Phân loại đường rò hậu môn theo Parks. Phương pháp phẫu thuật. Phương pháp phẫu thuật và phân loại đường rò.

Thời gian phẫu thuật. Thời gian phẫu thuật theo phân loại đường rò. Thời gian phẫu thuật theo phương pháp phẫu thuật. Thời gian và tình trạng đau sau mổ theo thang điểm VAS.

Biến chứng sớm. Đánh giá tình trạng rối loạn chủ hậu môn theo thang điểm Parks. Liên quan tình trạng rối loạn tự chủ hậu môn. Liên quan tình trạng rối loạn tự chủ hậu môn.

Thời gian lành vết thương theo phương pháp phẫu thuật. Đánh giá tình trạng rối loạn tự chủ hậu môn theo thang điểm Parks .75 luan an Bảng 3. Liên quan tái phát và tuổi bệnh nhân. Liên quan tái phát và thời gian mắc bệnh.

Liên quan tái phát và tiền sử phẫu thuật rò hậu môn. Liên quan tái phát và số lượng lỗ rò trong của đường rò nguyên phát. Liên quan tái phát và phân loại đường rò nguyên phát. Liên quan tái phát và phương pháp phẫu thuật đã thực hiện.

Đặc điểm tổn thương tái phát và phương pháp xử lý. Đánh giá kết quả điều trị tại thời điểm kết thúc nghiên cứu. Tuổi và giới của BN rò hậu môn hình móng ngựa theo các nghiên cứu. Phương pháp phẫu thuật RHM móng ngựa và tỷ lệ thành công theo các nghiên cứu.

Tỷ lệ tái phát sau mổ RHM móng ngựa theo các nghiên cứu .110 luan an DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Bệnh kèm theo. Tỷ lệ phát hiện lỗ rò trong theo CHT trước mổ. Vị trí lỗ rò trong khi phẫu thuật.

Số bệnh nhân tái phát theo các thời điểm .75 luan an 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Rò hậu môn là một bệnh nhiễm khuẩn khu trú bắt nguồn từ hốc hậu môn trực tràng. Nhiễm khuẩn này dẫn tới tụ mủ, mủ lan theo tuyến Hermann – Desfosses tạo thành ổ áp xe nằm trong khoang giữa cơ thắt trong và ngoài, từ đây lan ra xung quanh theo lớp cơ dọc dài phức hợp để vỡ ra da cạnh hậu môn hoặc vỡ vào lòng trực tràng gây ra các thể rò hậu môn khác nhau. Áp xe và rò hậu môn là hai giai đoạn của một quá trình bệnh lý [1], [2]. Rò hậu môn hình móng ngựa là thể rò phức tạp.

Trong đó, lỗ rò nguyên phát (lỗ rò trong) thường ở vị trí 6 giờ (tư thế sản khoa). Nhiễm khuẩn lan sang hai bên của ống hậu môn trực tràng tạo ra hình thái rò hậu môn hình món ngựa (áp xe hình móng ngựa, đường rò hậu môn hình móng ngựa) [1], [3]. Rò hậu môn hình móng ngựa chiếm khoảng 4,4% trong các trường hợp rò hậu môn nói chung [4] và 20% trong số các trường hợp rò hậu môn phức tạp [5].