Nghiên cứu cấy ghép implant ở bệnh nhân khe hở môi vòm miệng - Luận án tiến sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƢỢC LÂM SÀNG 108  VÕ VĂN NHÂN NGHIÊN CỨU CẤY GHÉP IMPLANT Ở BỆNH NHÂN ĐÃ CẤY GHÉP XƢƠNG HÀM SAU PHẪU THUẬT TẠO HÌNH KHE HỞ MÔI VÀ VÒM MIỆNG TOÀN BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƢỢC LÂM SÀNG 108  VÕ VĂN NHÂN NGHIÊN CỨU CẤY GHÉP IMPLANT Ở BỆNH NHÂN ĐÃ CẤY GHÉP XƢƠNG HÀM SAU PHẪU THUẬT TẠO HÌNH KHE HỞ MÔI VÀ VÒM MIỆNG TOÀN BỘ Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TẠ ANH TUẤN HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án này là trung thực, chưa từng công bố. Tác giả Võ Văn Nhân LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn: Bộ môn Răng Hàm Mặt Viện nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 Phòng Sau đại học Viện nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Hà Nội Bệnh viện Vạn Hạnh Tp.HCM Đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy hướng dẫn: PGS. Lê Văn Sơn và TS. Tạ Anh Tuấn đã luôn tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn: PGS.

Nguyễn Bắc Hùng PGS. Nguyễn Tài Sơn TS. Vũ Ngọc Lâm Đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp tôi hoàn thành luận án. Xin cảm ơn người vợ hiền - Bác sĩ Trần Thị Nga cùng hai con - Võ Trần Yến Nhi và Võ Trần Tường Vy, các đồng nghiệp và tập thể nhân viên của trung tâm nha khoa Nhân Tâm luôn sát cánh động viên tôi trên con đường học tập và nghiên cứu khoa học.

Cuối cùng, xin kính tặng ba mẹ người sinh thành và dạy dỗ con nên người. Nghiên cứu sinh Võ Văn Nhân MỤC LỤC Trang phụ bìa Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục thuật ngữ Anh-Việt Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục sơ đồ và biểu đồ Danh mục hình ảnh Đóng góp mới của luận án ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. KHE HỞ MÔI VÒM MIỆNG.

Phân loại khe hở môi vòm miệng. Đặc điểm biến dạng giải phẫu ở bệnh nhân KHM-VM. Tiến trình điều trị khe hở môi –vòm miệng. GHÉP XƢƠNG KHE HỞ HUYỆT RĂNG.

Sự cần thiết của việc ghép xương khe hở huyệt răng. Các kỹ thuật chuẩn bị vạt cho vùng nhận ghép. Lựa chọn vật liệu ghép. Các kỹ thuật đặt xương ghép trong khe hở huyệt răng.

Phương pháp đánh giá kết quả ghép xương. IMPLANT NHA KHOA. Lịch sử implant nha khoa. Tích hợp xương trong implant nha khoa.

Sự lành thương ở bề mặt implant. Phục hình trên implant nha khoa. Phục hình cho bệnh nhân khe hở môi vòm miệng.32 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu. Thu thập thông tin.

QUI TRÌNH PHẪU THUẬT. Phẫu thuật lấy xương khối mào chậu. Phẫu thuật ghép xương khe hở huyệt răng. Phẫu thuật cấy ghép implant và phục hình răng.

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ. Tiêu chí đánh giá kết quả ghép xương khe hở huyệt răng. Tiêu chí đánh giá kết quả cấy ghép implant. THỜI ĐIỂM VÀ NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ.

PHƢƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU. 64 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân trước phẫu thuật.

Kết quả ghép xương khe hở huyệt răng. Kết quả cấy ghép implant. 77 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm mẫu bệnh nhân nghiên cứu.

Thời điểm và mục đích ghép xương khe hở huyệt răng. Kỹ thuật ghép xương khe hở huyệt răng. Kết quả ghép xương khe hở huyệt răng. Kết quả cấy ghép implant.

123 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU. TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH MỤC THUẬT NGỮ ANH – VIỆT Abutment : Trụ phục hình Acid etching : Xoi mòn bằng axit Alkali etching : Xoi mòn bằng kiềm Ankylos : Cứng khớp Anodic oxidation : Oxy hoá dương cực Bilateral cleft lip : Khe hở môi hai bên Bioinert type : Loại trơ về sinh học Bioreactive type : Loại phản ứng sinh học Biotolerant type : Loại dung nạp sinh học Bone fusing : Dung hợp xương Dish implant :Implant dạng đĩa Electropolishing : Đánh bóng điện Endodontic Stabilizer Implant : Implant để ổn định răng đã nội nha Feeding obturator : Phục hình máng bịt giúp ăn uống Fibrous encapsulation : Bao sợi ít mạch máu Guide Bone Regeneration : Sinh xương có hướng dẫn Healing abutment : Ốc lành thương Implant body : Thân implant Intramucosal Insert implant : Implant trong mô Oseointegration : Tích hợp xương Plasma spraying : Phun plasma Plate/Blade Form implant : Implant dạng bản Prolabium : Lồi môi Ramus Frame Implant : Implant vùng ngành lên Cleft Lip and Palate : Khe hở môi vòm miệng Root Form implant : Implant dạng chân răng Sand blasting : Thổi cát Sub mucous cleft : Khe hở thể màng Subperiosteal Implant : Implant dưới màng xương The Implant-Abutment Interface : Giao diện implant và trụ phục hình Transosteal Implant : Implant xuyên xương Unlateral cleft lip : Khe hở môi một bên Columella : Trụ mũi Nasal tip : Đỉnh mũi Nasal septal cartilage : Sụn vách mũi Nasal ala : Cánh mũi Orbicularis oris muscle : Cơ vòng môi Nasal vestibular lining : Đường viền tiền đình mũi Alveolar cleft bone graft : Ghép xương khe hở huyệt răng Particulate autogenous bone graft : Ghép xương tự thân dạng hạt DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT KHM-VM : Khe hở môi-vòm miệng PES : Pink Esthetic Score (Điểm số thẩm mỹ hồng) WES : White Esthetic Score (Điểm số thẩm mỹ trắng) FP : Fix prothesis (Phục hình cố định) RP : Removable Prothesis (Phục hình tháo lắp) BMP-2 : Bone Morphogenetic Protein 2 (Protein dạng xương) ICOI : The International Congress of Oral Implantologists DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tiêu chuẩn xương để cấy implant thành công.2: Tiêu chí đánh giá thành công của implant .3: Tiêu chí đánh giá thẩm mỹ hồng(mô nướu) .4: Tiêu chí đánh giá thẩm mỹ trắng (răng) .1: Bảng phân bố bệnh nhân theo giới .2: Bảng phân bố vị trí khe hở .3: Tỉ lệ tồn tại lỗ rò miệng - mũi trước ghép xương .4: Tỉ lệ lệch lạc của răng quanh vùng khe hở .5: Tình trạng khớp cắn của bệnh nhân .6: Điều trị răng miệng tổng quát trước phẫu thuật ghép xương .7: Tỉ lệ bệnh nhân cần chỉnh nha trước phẫu thuật .8: Kết quả tình trạng niêm mạc tại vùng nhận xương ghép sau 7 ngày và 4 đến 6 tháng .9: Tỉ lệ đóng kín lỗ rò miệng mũi sau 4 đến 6 tháng ghép xương.10: Kết quả phục hồi xương ở các thời điểm: 6, 12, 15 và 18 tháng sau phẫu thuật ghép xương khe hở huyệt răng .11: Kích thước mảnh ghép theo chiều trên dưới và chiều ngoài trong .12: Chọn lựa điều trị sau ghép xương .13: Số lượng và kích thước implant .14: Lực khi cấy implant .15: Kỹ thuật ghép xương bổ sung trong khi cấy ghép implant .16: Tình trạng niêm mạc tại vùng nhận ghép sau 7 ngày và 6 tháng sau cấy implant .17: Kết quả tích hợp xương của implant ở các thời điểm: 12, 15 và 18 tháng sau phẫu thuật ghép xương khe hở huyệt răng.18: Kết quả thẩm mỹ của phục hình trên implant ở các thời điểm 9 và 12 tháng sau cấy implant .19: Kết quả hài lòng của bệnh nhân về mặt thẩm mỹ của phục hình trên implant sau 9 và 12 tháng cấy implant. 83 DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1: Các loại implant nha khoa.

29 Sơ đồ 2: Tiến trình thực hiện nghiên cứu. 41 Sơ đồ 3: Mô tả quá trình cấy ghép implant trong vùng thẩm mỹ. 50 Sơ đồ 4: Thời điểm, nội dung và tiêu chí đánh giá kết quả. 63 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Biểu đồ mô tả tỉ lệ giữa nam và nữ .2: Biểu đồ mô tả tỉ lệ vị trí khe hở .3: Tình trạng răng mọc lệch lạc .4: Tình trạng khớp cắn.5: Tình trạng niêm mạc tại vùng nhận ghépsau 7 ngày và 4 đến 6 tháng sau ghép xương.6: Kết quả phục hồi xương ở các thời điểm: 6, 12, 15 và 18 tháng sau phẫu thuật ghép xương khe hở huyệt răng.7: Tình trạng xương trong vùng khe hở sau phẫu thuật ghép xương 77 Biểu đồ 3.8: Lực cấy implant .9: Ghép bổ sung xương khi cấy ghép implant .10: Kết quả tích hợp xương của implantở các thời điểm: 12, 15 và 18 tháng sau ghép xương khe hở huyệt răng .11: Kết quả thẩm mỹ của phục hình trên implantở các thời điểm 9 và 12 tháng sau cấy implant .12: Kết quả hài lòng của bệnh nhân về mặt thẩm mỹ của phục hìnhở các thời điểm 9 và 12 tháng sau cấy implant.

84 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1.1: Tình trạng cắn ngược trên phim sọ nghiêng .2: Biến dạng khe hở huyệt răng .3: Đường rạch vạt trượt bên .4: Khâu đóng vạt trượt bên .5: Đường rạch vạt trượt chéo .6: Khâu đóng vạt trượt chéo .7: Đường rạchvạt xoay .8: Khâu đóng vạt xoay .9: Khâu đóng vạt nền mũi .10: Đường rạch vạt vòm miệng .11: Khâu đóng vạt vòm miệng .12: Chêm xương khối mào chậu vào khe hở .13: Sử dụng màng nhân tạo che vật liệu ghép .14: Kỹ thuật ghép một mảnh xương vỏ phía vòm miệng .15 A + B:Kỹ thuật ghép hai mảnh xương vỏ .20: Các loại implant dạng chân răng .1: Máy CT Cone Beam và phần mềm EZDent .2: Máy cắt xương siêu âm .3: Bộ dụng cụphẫu thuật implant .4: Bộ nẹp vítcố định xương .5: Dụng cụ chụp phimquanh chóp theo kỹ thuậtchụp song song .6: Máng hướng dẫn phẫu thuật implant .8: Mũi khoan lấy xương vòng .7: Đĩa cắtđường kính 10mm .9: Máy khoan xươngđể cấy implant.10:Mặt nhìn thẳng .11:Cười tự nhiên .12:Mặt nhìn nghiêng .13: Khớp cắnbên trái trên mẫu hàm .14: Khớp cắn phía trước trên mẫu hàm.15: Khớp cắn bên phải trên mẫu hàm .16:Khớp cắn bên trái .17:Khớp cắn phía trước .18:Khớp cắn bên phải .19:Cung răng hàm trên .20:Khe hở và lỗ rò .21:Cung răng hàm dưới.22: Đường rạch trên đỉnh mào chậu .23: 4 đường cắt xươngmào chậu .24: Đục tách mảnh xương khối .25:Khâu đóng màng xương .26:Khâu đóng dưới da .27: Đường rạchtạo vạt trong khe hở .28: Đường rạch tạo vạtphía tiền đình .29: Khâu đóng vạt phía nền mũi .