Luận án: Nghiên cứu lấy huyết khối bằng Solitaire điều trị nhồi máu não cấp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 --------------------------- NGUYỄN THANH LONG NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ LẤY HUYẾT KHỐI CƠ HỌC BẰNG SOLITAIRE SAU DÙNG TIÊU SỢI HUYẾT TĨNH MẠCH TRÊN BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO CẤP LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 -------------------- NGUYỄN THANH LONG NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ LẤY HUYẾT KHỐI CƠ HỌC BẰNG SOLITAIRE SAU DÙNG TIÊU SỢI HUYẾT TĨNH MẠCH TRÊN BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO CẤP Ngành: Khoa học Thần kinh Mã số: 9720158 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS TS DƯƠNG ĐÌNH CHỈNH 2. TS NGÔ TIẾN TUẤN Hà Nội – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học.

Luận án chưa từng được công bố. Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả Nguyễn Thanh Long MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU .1 Giải phẫu động mạch não.1 Hệ thống tuần hoàn trước .2 Hệ thống tuần hoàn sau .3 Tuần hoàn bàng hệ .2 Nhồi máu não do tắc động mạch lớn .1 Sinh lý bệnh nhồi máu não do tắc động mạch lớn .2 Một số đặc điểm lâm sàng của nhồi máu não do tắc động mạch lớn .3 Một số yếu tố nguy cơ của nhồi máu não do tắc động mạch lớn .4 Đặc điểm cận lâm sàng nhồi máu não do tắc động mạch lớn .3 Điều trị tái tưới máu trong nhồi máu não cấp tính .1 Tiêu sợi huyết tĩnh mạch .2 Can thiệp lấy huyết khối .3 Tiêu sợi huyết tĩnh mạch kết hợp lấy huyết khối .4 Các nghiên cứu liên quan đến đề tài .1 Nghiên cứu trên thế giới.2 Nghiên cứu trong nước.5 Các vấn đề tồn tại cần giải quyết trong luận án.

34 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đối tượng nghiên cứu .1 Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân .2 Tiêu chuẩn loại trừ .2 Phương pháp nghiên cứu.1 Thiết kế nghiên cứu .2 Cỡ mẫu và chọn mẫu.3 Các biến số nghiên cứu và tiêu chí đánh giá .4 Kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu .5 Các bước tiến hành nghiên cứu .6 Xử lý và phân tích số liệu .7 Yếu tố nhiễu, sai số và khắc phục .8 Đạo đức nghiên cứu. 54 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng .1 Đặc điểm tuổi và giới tính .2 Đặc điểm yếu tố nguy cơ và tiền sử .3 Triệu chứng khi khởi phát và vào viện .4 Đặc điểm dấu hiệu sinh tồn khi vào viện .5 NIHSS khi vào viện và các đặc điểm về thời gian.6 Đặc điểm xét nghiệm máu .7 Đặc điểm hình ảnh học.8 Đặc điểm điện tim và siêu âm Doppler .2 Kết quả điều trị và một số yếu tố ảnh hưởng .1 Đặc điểm điều trị tái thông mạch máu .2 Kết quả tái thông mạch và thay đổi của NIHSS .3 Biến chứng và diễn biến trong quá trình nằm viện .4 Kết quả lâm sàng sau 3 tháng.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả mRS sau 3 tháng .6 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .7 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả tái thông vô nghĩa. 80 CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN .1 Một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng .1 Đặc điểm tuổi và giới tính .2 Đặc điểm yếu tố nguy cơ và tiền sử .3 Triệu chứng khi khởi phát và vào viện .4 Đặc điểm dấu hiệu sinh tồn khi vào viện .5 NIHSS khi vào viện và các đặc điểm về thời gian.6 Đặc điểm xét nghiệm máu .7 Đặc điểm hình ảnh học.8 Đặc điểm điện tim và siêu âm Doppler .2 Kết quả điều trị và một số yếu tố ảnh hưởng .1 Đặc điểm điều trị tái thông mạch máu .2 Kết quả tái thông mạch và thay đổi của NIHSS .3 Biến chứng và diễn biến trong quá trình nằm viện .4 Kết quả lâm sàng sau 3 tháng.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả mRS sau 3 tháng .6 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .7 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả tái thông vô nghĩa. 123 HẠN CHẾ CỦA LUẬN ÁN.

124 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 ASPECTS Alberta stroke program early computed tomography score (Thang điểm cắt lớp vi tính sớm của chương trình đột quỵ Alberta) 2 BN Bệnh nhân 3 CHT Cộng hưởng từ 4 CI Confidence interval (Khoảng tin cậy) 5 CLVT Cắt lớp vi tính 6 CS Cộng sự 7 DSA Digital subtraction angiography (Chụp mạch số hóa xóa nền) 8 DWI Diffusion weighted imaging (Xung khuếch tán của chụp cộng hưởng từ) 9 FLAIR Fluid-attenuated inversion recovery (Xung xóa nước của cộng hưởng từ) 10 LHK Lấy huyết khối 11 mRS modified Rankin scale (Điểm Rankin hiệu chỉnh) 12 NIHSS National institutes of health stroke scale (Điểm đột quỵ não của Viện y tế Quốc gia Hoa Kỳ) 13 NMN Nhồi máu não 14 OR Odds ratio (Tỉ suất chênh) 15 TM Tĩnh mạch 16 tPA Tissue plasminogen activator (thuốc hoạt hóa plasminogen mô, trong luận án là alteplase) 17 TSH Tiêu sợi huyết 18 XHNS Xuất huyết nội sọ DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1.1 Các triệu chứng lâm sàng thường gặp khi NMN do tắc động mạch lớn theo vị trí tắc .2 Các tiêu chuẩn lựa chọn LHK theo đặc điểm hình ảnh học ở BN NMN sau 6 giờ .3 Lợi ích và nguy cơ của phương pháp điều trị bắc cầu.4 Một số nghiên cứu so sánh điều trị bắc cầu và LHK đơn thuần với các tiêu chí kết quả quan trọng.1 Tuần hoàn bàng hệ đánh giá trên CLVT mạch máu nhiều thì .2 Đánh giá kết quả tái thông theo TICI .1 Dấu hiệu sinh tồn khi vào viện .2 NIHSS khi vào viện và phân loại .3 Ảnh hưởng của năm nghiên cứu đối với khả năng khoảng thời gian TSH TM-bắt đầu LHK > 60 phút.4 Một số thành phần công thức máu và đông máu khi vào viện .5 Liên quan giữa dùng kháng vitamin K và kết quả INR.6 Một số thành phần sinh hóa máu khi vào viện .7 ASPECTS khi vào viện và phân loại .8 Tuần hoàn bàng hệ và phân loại .9 Liên quan giữa tuần hoàn bàng hệ và ASPECTS .10 Đặc điểm siêu âm Doppler tim và động mạch cảnh .11 Đặc điểm điều trị khi TSH TM và LHK.12 Kết quả tái thông mạch theo thang điểm TICI .13 Thay đổi NIHSS sau 24 giờ .14 Các biến chứng khác liên quan đến TSH TM và LHK .15 Các biến chứng, diễn biến khác trong quá trình nằm viện .16 Đặc điểm lâm sàng của kết quả mRS sau 3 tháng .17 Đặc điểm cận lâm sàng của kết quả mRS sau 3 tháng .18 Đặc điểm điều trị, biến chứng của kết quả mRS sau 3 tháng .19 Mối liên quan giữa các yếu tố ảnh hưởng và kết quả mRS sau 3 tháng .20 Đặc điểm lâm sàng của kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .21 Đặc điểm cận lâm sàng của kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .22 Đặc điểm điều trị, biến chứng của kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .23 Mối liên quan giữa các yếu tố ảnh hưởng và kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .24 Liên quan giữa một số yếu tố ảnh hưởng tới kết cục sống-tử vong sau 3 tháng .25 Mối liên quan giữa các yếu tố ảnh hưởng và kết quả tái thông vô nghĩa .1 Dụng cụ LHK và tỉ lệ tái thông tốt của một số nghiên cứu có điều trị bắc cầu .2 So sánh tỉ lệ XHNS với một số nghiên cứu điều trị bắc cầu .3 So sánh một số tiêu chuẩn, đặc điểm, kết quả điều trị ở một số nghiên cứu có điều trị bắc cầu. 106 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 3.1 Phân bố tuổi của các bệnh nhân nghiên cứu .2 Phân bố tỉ lệ nam nữ .3 Một số yếu tố nguy cơ, tiền sử bệnh liên quan .4 Tiền sử dùng thuốc chống đông/kháng tiểu cầu trước đột quỵ .5 Các triệu chứng khởi phát và vào viện .6 Các khoảng thời gian diễn biến và điều trị .7 Phân loại khoảng thời gian TSH TM-bắt đầu LHK theo năm nghiên cứu .8 Vị trí tắc mạch .9 Các đặc điểm tổn thương mạch .10 Điện tim có rung nhĩ và bệnh lý rung nhĩ .11 Các đặc điểm rung nhĩ và bệnh lý van tim liên quan .12 Biến chứng XHNS và phân loại .13 Kết quả hồi phục lâm sàng sau 3 tháng theo mRS .14 Tỉ lệ tái thông vô nghĩa. 70 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ Tên sơ đồ đồ Trang Sơ đồ 2.1 Sơ đồ minh họa các bước tiến hành nghiên cứu .2 Sơ đồ các mốc thời gian nghiên cứu. 56 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1.1 Giải phẫu hệ động mạch não .2 Tuần hoàn bàng hệ ở não .3 Quá trình tiến triển theo thời gian của NMN .4 Các dấu hiệu nhồi máu sớm trên CLVT .5 Dấu hiệu tăng tỉ trọng mạch máu trên CLVT .6 ASPECTS trên CLVT .7 Đánh giá ASPECTS trên CLVT không cản quang .8 ASPECTS trên DWI .9 Các chuỗi xung CHT cơ bản đánh giá NMN cấp tính .10 Các trường hợp bất tương xứng DWI-FLAIR .11 Quy trình chụp CLVT nhiều thì .12 Hình ảnh chụp CLVT mạch máu nhiều thì .13 Hình ảnh chụp CHT mạch máu.14 Hình ảnh chụp DSA .15 Hình ảnh cắt lớp vi tính tưới máu .16 Hình ảnh cộng hưởng từ tưới máu .17 Minh họa các thế hệ dụng cụ LHK .1 Phân loại hình ảnh XHNS .2 Máy CLVT Hitachi Scenaria 128 dãy (Bệnh viện Nhân dân 115) .3 Máy CHT Hitachi Echelon (Bệnh viện Nhân dân 115) .4 Hệ thống DSA Philips Allura Xper FD20 (Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An) .1 Các dạng cung động mạch chủ .2 Biến chứng XHNS.

101 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay đột quỵ não là một vấn đề thời sự với thống kê ước tính năm 2020 trên toàn thế giới cho thấy số lượng hiện mắc, mới mắc và tử vong lần lượt là 89,13 triệu người, 11,71 triệu người và 7,08 triệu người đối với tất cả các loại đột quỵ, trong đó nhồi máu não chiếm phần lớn với 68,16 triệu người hiện mắc, 7,59 triệu người mới mắc và 3,48 triệu người tử vong[1].