Luận án tiến sĩ: Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho trong đô thị hóa tại Lạc Dương, Lâm Đồng - TS. Lê Minh Chiến
Nghiên cứu biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho khi đô thị hóa tại Lạc Dương, Lâm Đồng. Phân tích tác động và giải pháp thích ứng.
Năm xuất bản
Số trang
209
Thời gian đọc
32 phút
Lượt xem
1
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- 1. Đô thị hóa Lạc Dương và tổ chức xã hội người Kơho
- Số trang:
- 209 trang
- Trường:
- Học viện Khoa học Xã hội
- Chuyên ngành:
- Xã hội học
- Tác giả:
- Lê Minh Chiến
- Năm:
- 2016
Tóm tắt nội dung luận án
I. Đô thị hóa Lạc Dương và tổ chức xã hội người Kơho
Đô thị hóa tạo ra bước ngoặt lớn cho vùng cao nguyên Lâm Đồng. Không gian sống mở rộng nhanh chóng. Hạ tầng giao thông kết nối trực tiếp với trung tâm thành phố Đà Lạt. Đô thị hóa huyện Lạc Dương Lâm Đồng thúc đẩy giao lưu kinh tế và văn hóa mạnh mẽ. Quá trình này tác động trực tiếp lên đời sống cư dân bản địa. Không gian cư trú truyền thống bị thu hẹp dần. Đất đai canh tác nông nghiệp chuyển đổi mục đích sử dụng. Dân cư người Kinh đến định cư ngày càng đông đúc. Các quan hệ xã hội mở rộng vượt ra ngoài phạm vi buôn làng. Tổ chức xã hội truyền thống người Kơho tiếp nhận nhiều giá trị hiện đại. Cư dân bản địa đối mặt với nhiều cơ hội việc làm mới. Song song đó là nguy cơ mai một bản sắc văn hóa tộc người. Sự đan xen giữa lối sống đô thị và truyền thống diễn ra hàng ngày. Đây là tiền đề tạo nên những biến đổi sâu sắc trong cấu trúc cộng đồng.
1.1. Bối cảnh đô thị hóa huyện Lạc Dương Lâm Đồng hiện nay
Quá trình đô thị hóa huyện Lạc Dương Lâm Đồng diễn ra với tốc độ nhanh. Việc mở rộng quy hoạch hạ tầng thay đổi diện mạo thị trấn. Đường sá, trường học, bệnh viện và chợ được xây dựng hiện đại. Đất sản xuất nông nghiệp chuyển đổi sang đất ở và thương mại. Giá trị đất đai tăng cao tạo ra nguồn vốn lớn cho nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, sự gia tăng dân số cơ học tạo nên áp lực quản lý đô thị. Người Kinh mang theo lối sống thương nghiệp và dịch vụ đến địa bàn. Sự tiếp xúc văn hóa diễn ra liên tục trên mọi lĩnh vực. Người Kơho dần tiếp cận công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại. Nhu cầu tiêu dùng hàng hóa công nghiệp thay thế hàng thủ công truyền thống. Đô thị hóa thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh. Đồng thời, nó tạo ra thách thức lớn về bảo tồn cảnh quan và môi trường sinh thái địa phương.
1.2. Nền tảng tổ chức xã hội truyền thống người Kơho cổ truyền
Tổ chức xã hội truyền thống người Kơho gắn liền với không gian buôn làng khép kín. Rừng núi và đất rẫy đóng vai trò cốt lõi trong đời sống. Đơn vị xã hội cơ bản là buôn làng tự quản. Mối liên kết cộng đồng dựa trên quan hệ dòng họ và láng giềng. Các thành viên cùng chia sẻ nguồn tài nguyên thiên nhiên chung. Họ hỗ trợ nhau trong lao động sản xuất và các nghi lễ vòng đời. Ý thức cộng đồng biểu hiện qua tính tương trợ và tinh thần cố kết cao. Thiết chế quản lý buôn làng vận hành dựa vào kinh nghiệm cha truyền con nối. Mọi sinh hoạt tuân theo quy chuẩn đạo đức và tâm linh nghiêm ngặt. Ranh giới buôn làng được phân định rõ ràng bằng địa hình tự nhiên. Mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên mang tính tôn kính sâu sắc. Cấu trúc xã hội này duy trì sự ổn định qua nhiều thế hệ.
1.3. Đặc điểm của cộng đồng người Lạch và người Cil tại chỗ
Cộng đồng người Lạch và người Cil là hai nhóm địa phương chủ chốt của tộc người Kơho tại thị trấn Lạc Dương. Người Lạch có truyền thống làm ruộng nước tại các thung lũng ven chân núi Langbiang. Người Cil có thế mạnh canh tác nương rẫy trên sườn đồi dốc. Cả hai nhóm đều duy trì hệ thống tín ngưỡng đa thần và tôn trọng mẹ đất. Họ sở hữu kho tàng văn hóa dân gian phong phú với cồng chiêng và các làn điệu dân ca. Trong tiến trình phát triển, hai nhóm có sự giao thoa văn hóa chặt chẽ. Sự phân định địa bàn cư trú giữa hai nhóm dần mờ nhạt trong không gian đô thị. Tinh thần cộng đồng người Lạch và người Cil vẫn thể hiện rõ trong các dịp lễ hội lớn. Họ cùng chia sẻ kinh nghiệm thích ứng với các mô hình nông nghiệp công nghệ cao. Sự gắn kết giữa hai nhóm củng cố sức mạnh nội tại của cộng đồng bản địa.
II. Biến đổi thiết chế buôn làng Kơho ở thị trấn Lạc Dương
Thiết chế quản lý cộng đồng tại thị trấn Lạc Dương trải qua nhiều biến chuyển căn bản. Mô hình quản lý hành chính nhà nước từng bước thay thế hệ thống tự quản cổ truyền. Các tổ dân phố và ban tự quản khu phố được thành lập theo quy định pháp luật. Thiết chế buôn làng Kơho Lạc Dương hiện nay có sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Chính quyền địa phương đóng vai trò quyết định trong quản lý đất đai và an ninh trật tự. Cơ cấu lãnh đạo buôn làng không còn mang tính gia trưởng dòng họ thuần túy. Cán bộ khu phố trẻ tuổi có trình độ học vấn tham gia sâu vào bộ máy cơ sở. Các quyết sách cộng đồng được thảo luận công khai và dân chủ hơn. Mối quan hệ giữa người dân với chính quyền cơ sở ngày càng chặt chẽ. Dù vậy, yếu tố gắn kết họ tộc vẫn giữ vai trò bổ trợ quan trọng.
2.1. Thiết chế buôn làng Kơho Lạc Dương trong cấu trúc đô thị
Thiết chế buôn làng Kơho Lạc Dương chuyển đổi từ tính chất tự trị sang hệ thống hành chính chính quy. Buôn làng truyền thống chuyển thành tổ dân phố đô thị. Các thiết chế sinh hoạt cộng đồng như nhà rông hay nhà dài không còn vị trí độc tôn. Nhà sinh hoạt cộng đồng hiện đại trở thành nơi hội họp chính thức. Việc điều hành khu dân cư căn cứ theo luật pháp và quy định của nhà nước. Các văn bản quy phạm thay thế dần các quy ước truyền khẩu trước đây. Ban nhân dân tổ dân phố phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể chính trị - xã hội. Thanh niên, phụ nữ và cựu chiến binh tích cực tham gia các phong trào địa phương. Mối quan hệ buôn làng mở rộng sang giao lưu liên khu phố. Cơ cấu quản lý mới giúp tăng cường hiệu lực điều hành nhà nước. Đồng thời, nó đòi hỏi sự điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tâm lý tộc người.
2.2. Nhìn nhận vai trò già làng thời kỳ đô thị hóa ngày nay
Vai trò già làng thời kỳ đô thị hóa có nhiều biến đổi đáng chú ý. Quyền lực tư pháp và hành chính của già làng không còn tuyệt đối như trước. Già làng không còn trực tiếp phân chia đất đai hay xử phạt các vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, già làng vẫn là biểu tượng tinh thần và chỗ dựa đạo đức của buôn làng. Tiếng nói của già làng có trọng lượng lớn trong hòa giải xung đột nội bộ. Già làng tích cực vận động con cháu chấp hành chủ trương chính sách và bài trừ hủ tục. Họ là cầu nối tin cậy giữa chính quyền địa phương và đồng bào dân tộc thiểu số. Sự kết hợp giữa uy tín già làng và năng lực cán bộ cơ sở tạo nên hiệu quả quản lý cao. Già làng hiện nay tham gia vào tổ hòa giải và ban công tác mặt trận. Uy tín của già làng chuyển từ quyền lực truyền thống sang uy tín đạo đức xã hội.
III. Biến đổi quan hệ dòng họ và hôn nhân ở buôn làng Kơho
Cấu trúc thân tộc và quan hệ gia đình của người Kơho biến đổi rõ rệt dưới tác động đô thị hóa. Gia đình hạt nhân trở thành mô hình phổ biến thay thế gia đình lớn truyền thống. Biến đổi quan hệ dòng họ và hôn nhân thể hiện qua nhiều phương diện đời sống. Quan hệ dòng họ mẫu hệ vẫn duy trì nhưng không còn tính khép kín. Các thành viên trong họ tộc tự chủ hơn về mặt kinh tế và quyết định cá nhân. Mối liên kết giữa các nhánh dòng họ mở rộng theo hướng bình đẳng và tương trợ. Hôn nhân ngoại tộc xuất hiện ngày càng nhiều giữa người Kơho và người Kinh. Nghi thức cưới xin được tinh giản, giảm bớt gánh nặng kinh tế cho hai bên gia đình. Quan niệm về hôn nhân và gia đình cởi mở hơn, tiếp cận các chuẩn mực tiến bộ.
3.1. Thiết chế gia đình mẫu hệ người Cơ Ho trong xã hội mới
Gia đình mẫu hệ người Cơ Ho có những điều chỉnh phù hợp với đời sống đô thị. Tục cư trú bên vợ vẫn phổ biến nhưng xuất hiện xu hướng ra ở riêng. Vợ chồng trẻ tự mua đất làm nhà sau khi kết hôn. Quyền thừa kế tài sản không còn đóng khung tuyệt đối cho con gái út. Con trai và con gái đều được cha mẹ chia đất đai và tài sản công bằng hơn. Vai trò của người chồng và người cha trong gia đình được nâng cao rõ rệt. Người đàn ông tham gia bàn bạc các công việc quan trọng về kinh tế và đối ngoại. Người phụ nữ vẫn giữ vai trò trung tâm quản lý tài chính và chăm sóc tổ ấm. Quyền quyết định trong gia đình dịch chuyển sang mô hình đồng thuận vợ chồng. Mối quan hệ vợ chồng trở nên dân chủ, tôn trọng lẫn nhau. Sự thay đổi này giúp củng cố sự bền vững của gia đình hạt nhân hiện đại.
3.2. Xu hướng biến đổi quan hệ dòng họ và hôn nhân hiện nay
Biến đổi quan hệ dòng họ và hôn nhân phản ánh sự thích ứng nhanh chóng của cộng đồng Kơho. Tập tục thách cưới nặng nề bằng chiêng ché, trâu bò đã giảm thiểu tối đa. Lễ cưới hiện đại được tổ chức gọn nhẹ tại nhà hàng hoặc nhà sinh hoạt cộng đồng. Tuổi kết hôn trung bình tăng lên do thanh niên theo đuổi học tập và lập nghiệp. Hiện tượng hôn nhân hỗn huyết giữa người Kơho và các tộc người khác trở nên phổ biến. Dòng họ không còn can thiệp sâu vào việc lựa chọn bạn đời của con cái. Tình yêu tự nguyện và sự tương đồng quan điểm sống được đặt lên hàng đầu. Mặc dù cấu trúc gia đình thu nhỏ, tinh thần tương trợ dòng họ vẫn được coi trọng. Dòng tộc luôn tề tựu đông đủ để chia sẻ trách nhiệm trong các dịp hiếu hỷ.
IV. Chuyển dịch cơ cấu lao động và sinh kế người Kơho
Kinh tế nông nghiệp nương rẫy truyền thống đã nhường chỗ cho sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Người Kơho tại Lạc Dương chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nông nghiệp công nghệ cao như trồng hoa, dâu tây và rau sạch mang lại thu nhập vượt trội. Chuyển dịch cơ cấu lao động dân tộc thiểu số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lứa tuổi. Lực lượng lao động trẻ dịch chuyển từ làm nông sang làm du lịch, thương mại và dịch vụ. Thu nhập bình quân của các hộ gia đình tăng trưởng ổn định qua từng năm. Mức sống vật chất được nâng cao kéo theo sự thay đổi về nhu cầu hưởng thụ văn hóa. Sự phân hóa giàu nghèo bắt đầu xuất hiện trong cộng đồng bản địa. Người dân học hỏi tư duy kinh doanh và quản lý tài chính hiện đại.
4.1. Xu hướng chuyển đổi sinh kế người K ho từ rẫy sang dịch vụ
Chuyển đổi sinh kế người K'ho là xu hướng nổi bật tại thị trấn Lạc Dương. Phương thức canh tác rẫy đốt hoang truyền thống hoàn toàn chấm dứt. Người dân đầu tư xây dựng nhà kính và hệ thống tưới tiêu tự động để sản xuất hoa thương phẩm. Cây cà phê Catimor chất lượng cao được phát triển thành sản phẩm đặc sản có thương hiệu. Nhiều hộ gia đình mở rộng mô hình du lịch sinh thái và trải nghiệm văn hóa bản địa. Họ khai thác không gian cồng chiêng, ẩm thực truyền thống để phục vụ khách du lịch trong và ngoài nước. Các dịch vụ lưu trú homestay và bán hàng lưu niệm thủ công phát triển nhanh. Thu nhập từ dịch vụ du lịch giúp giảm bớt rủi ro phụ thuộc vào nông nghiệp. Người Kơho dần làm chủ các chuỗi cung ứng sản phẩm địa phương.
4.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động dân tộc thiểu số
Chuyển dịch cơ cấu lao động dân tộc thiểu số tại đô thị diễn ra theo hướng đa dạng hóa ngành nghề. Tỷ lệ lao động làm việc thuần nông giảm dần theo từng giai đoạn. Thanh niên Kơho sau khi tốt nghiệp các trường cao đẳng, đại học tham gia vào bộ máy hành chính và doanh nghiệp. Nhiều người trở thành hướng dẫn viên du lịch, nhân viên kỹ thuật hoặc công nhân lành nghề. Phụ nữ Kơho khéo léo kết hợp dệt thổ cẩm với kinh doanh hàng hóa du lịch. Lao động phổ thông dễ dàng tìm việc làm tại các trang trại nông nghiệp công nghệ cao xung quanh. Thị trường lao động mở rộng giúp người dân tăng thêm nguồn thu nhập phụ. Trình độ chuyên môn và kỹ năng giao tiếp xã hội của người lao động được cải thiện đáng kể. Việc đào tạo nghề và giải quyết việc làm tại chỗ được chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm.
V. Biến đổi luật tục và văn hóa tín ngưỡng người Kơho
Đời sống văn hóa và tinh thần của người Kơho tại Lạc Dương biến đổi phong phú và đa dạng. Hệ thống luật tục cổ truyền từng bước tích hợp vào hệ thống pháp luật hiện hành. Luật tục và hương ước buôn làng Kơho được chuẩn hóa thành các quy ước khu dân cư văn hóa. Tôn giáo mới như Tin Lành và Công giáo giữ vai trò chi phối đời sống tâm linh của đa số cư dân. Các nghi lễ tôn giáo thay thế dần các nghi thức hiến tế thần linh nguyên thủy tốn kém. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được bảo tồn và chuyển đổi thành tài nguyên du lịch quý giá. Việc bảo tồn tiếng nói, trang phục và phong tục tập quán truyền thống được chú trọng đặc biệt. Cộng đồng người Kơho thể hiện năng lực chọn lọc tinh hoa văn hóa mới mà không đánh mất cội nguồn.
5.1. Thực thi luật tục và hương ước buôn làng Kơho hiện nay
Luật tục và hương ước buôn làng Kơho đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trật tự xã hội truyền thống. Luật tục trước đây xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm đạo đức, quan hệ hôn nhân và bảo vệ rừng. Trong xã hội hiện đại, những điều khoản lạc hậu và phạt vạ nặng nề đã bị loại bỏ. Các quy phạm đạo đức tiến bộ của luật tục được đưa vào quy ước, hương ước của tổ dân phố. Hương ước mới quy định cụ thể về nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường và phòng chống tệ nạn. Người dân tự giác chấp hành quy ước nhờ sự gắn kết cộng đồng bền chặt. Tổ hòa giải cơ sở vận dụng linh hoạt cả lý lẽ pháp luật và tình cảm luật tục. Cách làm này giúp giải quyết êm thấm các tranh chấp dân sự và xích mích xóm giềng.
5.2. Biến đổi đời sống tâm linh tôn giáo của người Kơho
Đời sống tôn giáo của người Kơho ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ của đạo Tin Lành và Công giáo. Hầu hết các gia đình đã theo đạo và thực hành nghi lễ tôn giáo đều đặn hàng tuần. Các giáo lý tôn giáo hướng dẫn tín đồ lối sống lành mạnh, chăm chỉ lao động và từ bỏ rượu chè. Các nghi lễ hiến sinh trâu bò rườm rà trước đây được thay bằng các buổi cầu nguyện trang nghiêm và tiết kiệm. Không gian nhà thờ trở thành trung tâm giao lưu văn hóa và sinh hoạt tinh thần quan trọng. Tín đồ được học chữ viết Kơho La-tinh qua các lớp học giáo lý tại nhà thờ. Song song đó, các giá trị văn hóa cổ truyền tốt đẹp như cồng chiêng vẫn được trân trọng biểu diễn. Sự hòa quyện giữa đức tin tôn giáo và bản sắc tộc người tạo nên diện mạo tinh thần mới cho người Kơho Lạc Dương.
Mục lục chi tiết luận án
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (209 trang)Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộVIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ MINH CHIẾN NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ TỔ CHỨC XÃ HỘI CỦA CỘNG ĐỒNG NGƢỜI KƠHO TRONG TIẾN TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở THỊ TRẤN LẠC DƢƠNG TỈNH LÂM ĐỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÃ HỘI HỌC HÀ NỘI - năm 2016 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ MINH CHIẾN NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ TỔ CHỨC XÃ HỘI CỦA CỘNG ĐỒNG NGƢỜI KƠHO TRONG TIẾN TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở THỊ TRẤN LẠC DƢƠNG TỈNH LÂM ĐỒNG Chuyên ngành: Xã hội học Mã số: 62 31 03 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÃ HỘI HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN MINH HÕA HÀ NỘI - năm 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan công trình nghiên cứu này là của riêng tôi, xuất phát từ ý tƣởng và nhận định của tôi, không sao chép từ công trình nghiên cứu khác. Nguồn số liệu sử dụng trong nghiên cứu này là trung thực, chính xác, tôi là ngƣời trực tiếp xây dựng bảng hỏi và thực hiện phỏng vấn sâu. Các ý kiến khoa học nêu trong luận án đƣợc tác giả kế thừa và trích nguồn theo đúng quy định. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án NCS.
Lê Minh Chiến LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy giáo hƣớng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Minh Hòa đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo và góp ý cho luận án của tôi đƣợc hoàn thành. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Khoa học Xã hội, Khoa Xã hội học, phòng Quản lý Đào tạo đã làm việc đầy trách nhiệm, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi trân trọng cảm ơn Lãnh đạo trƣờng Đại học Đà Lạt, nơi tôi đang công tác đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin đƣợc cảm ơn các Thầy, Cô giáo, các nhà khoa học tham gia Hội đồng chấm các chuyên đề trong quá trình học tập; các chuyên gia xã hội học của Viện Xã hội học, các Viện nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (Viện nghiên cứu gia đình và giới, viện nghiên cứu và hổ trợ phát triển…), Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội đã có những chia sẻ, đóng góp tâm huyết, trách nhiệm và định hƣớng để công trình nghiên cứu của tôi đƣợc hoàn thiện.
Cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn quan tâm, động viên, chia sẻ với tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Tác giả Lê Minh Chiến MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những nghiên cứu về đô thị hóa.
Nghiên cứu về hiện đại hóa. Nghiên cứu về biến đổi xã hội. Những nghiên cứu về biến đổi xã hội ở Tây Nguyên, Tp. Đà Lạt và cộng đồng ngƣời Kơho.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN. Cơ sở lý thuyết của đề tài. Cơ sở thực tiễn của đề tài luận án. BIẾN ĐỔI VỀ TỔ CHỨC XÃ HỘI CỦA CỘNG ĐỒNG NGƢỜI KƠHO Ở THỊ TRẤN LẠC DƢƠNG.
Khái quát về địa bàn nghiên cứu, những đặc trƣng cơ bản của tộc ngƣời và môi trƣờng cƣ trú. Tổ chức xã hội của tộc ngƣời Kơho. Dòng họ, gia đình và hôn nhân. Biến đổi về luật tục.
ẢNH HƢỞNG CỦA BIẾN ĐỔI TỔ CHỨC XÃ HỘI ĐẾN ĐỜI SỐNG KINH TẾ - VĂN HÓA - XÃ HỘI. Biến đổi về tổ chức đời sống kinh tế. Sự biến đổi về thể chế xã hội trong cộng đồng. Xu hƣớng biến đổi của đời sống xã hội.
Biến đổi về đời sống văn hóa của ngƣời Kơho. Tín ngƣỡng và tôn giáo. 142 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
154 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BĐXH Biến đổi xã hội CCXH Cơ cấu xã hội CĐ Cộng đồng CNH Công nghiệp hóa ĐTH Đô thị hóa Km Ki-lô-mét KT-XH Kinh tế - Xã hội HĐH Hiện đại hóa Nxb. Nhà xuất bản PGS.TS Phó Giáo sƣ, Tiến sĩ STT Số thứ tự Tcxh Thiết chế xã hội TCXH Tổ chức xã hội ThS. Thạc sĩ TK Thế kỷ Tr. Thành phố TS.
Tiến sĩ UBND Uỷ ban nhân dân DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN ÁN Bảng 3. Số lƣợng ngƣời Kơho và ngƣời kinh tại thị trấn Lạc Dƣơng hiện nay. Cảm nhận về thời gian ngƣời Kinh đến sinh sống tại địa bàn. Ngƣời có uy tín nhất trong cộng đồng ngƣời Kơho hiện nay.
Tầm quan trọng của dòng họ đối với ngƣời Kơho. Hỗ trợ giải quyết mâu thuẫn/xung đột vợ - chồng. Hỗ trợ giải quyết xung đột anh em trong dòng họ. Vai trò của dòng họ trong cộng đồng.
Đánh giá về dòng họ. Đánh giá về các mặt của dòng họ ngƣời Kơho. Sự phân biệt dòng họ của ngƣời Kơho tại thị trấn Lạc Dƣơng. Số thế hệ trong gia đình ngƣời Kơho.
Số ngƣời trong gia đình ngƣời Kơho. Quyền quyết định trong gia đình ngƣời Kơho trƣớc đây và hiện nay. Tổ chức lễ cƣới của ngƣời Kơho. Xung đột và hòa giải cộng đồng của ngƣời Kơho.
Nghề nghiệp của đồng bào Kơho. Thay đổi công việc của ngƣời Kơho. Thay đổi về thu nhập của ngƣời Kơho. Mức sống gia đình trong cộng đồng ngƣời Kơho.
Nhà của đồng bào ngƣời Kơho hiện nay. Xung đột và hòa giải cộng đồng của ngƣời Kơho. Tình trạng tranh chấp, khiếu kiện về đất đai tại thị trấn Lạc Dƣơng. Mức độ và hình thức xung đột đất đai tại thị trấn Lạc Dƣơng hiện nay.
Tình hình giáo dục ở thị trấn. Thờ cúng trong nhà của ngƣời Kơho hiện nay. Tôn giáo của ngƣời Kơho tại thị trấn Lạc Dƣơng. Thực hành nghi lễ tôn giáo của ngƣời Kơho.
Lợi ích của tôn giáo đối với ngƣời Kơho ở thị trấn Lạc Dƣơng. 140 DANH MỤC HỘP Hộp 3. Vai trò già làng trong cộng đồng ngƣời Kơho. Phỏng vấn sâu về luật tục.
Phỏng vấn sâu về biến đổi văn hóa. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc cùng sinh sống với nhau trong suốt tiến trình của lịch sử từ xa xƣa đến ngày hôm nay. Các dân tộc ít ngƣời chủ yếu sống ở những địa bàn vùng núi cao, cƣ trú xen kẽ nhau (ngoại trừ các đô thị lớn) trải dài về mặt địa lý từ Bắc đến Nam. Địa bàn cƣ trú của các tộc ngƣời thiểu số thƣờng có vị trí chiến lƣợc vô cùng quan trọng về an ninh - kinh tế - chính trị và môi trƣờng; các tộc ngƣời này cùng với ngƣời Kinh đã góp phần xây dựng nên quốc gia - dân tộc thống nhất có lịch sử hàng nghìn năm, do vậy họ có nhiều điểm chung cùng chia sẻ về kinh tế - văn hoá, xã hội.
Mặt khác, mỗi tộc ngƣời có sắc thái văn hóa riêng, tạo nên tính đa dạng phong phú về văn hóa vật chất - tinh thần trong một nền văn hóa Việt Nam “thống nhất trong đa dạng”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng viết “Nƣớc ta là một nƣớc thống nhất gồm nhiều dân tộc. Các dân tộc sống trên đất nƣớc Việt Nam đều bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ. Các dân tộc anh em trong nƣớc ta gắn bó ruột thịt với nhau trên một lãnh thổ chung và trải qua một lịch sử lâu đời cùng nhau lao động và đấu tranh để xây dựng tổ quốc tƣơi đẹp” [39, tr.
Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, chủ trƣơng đƣờng lối xuyên suốt trong chính sách của Việt Nam là thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vì sự nghiệp dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Đặc biệt, với các cộng đồng dân tộc thiểu số còn gắn với vấn đề xóa nghèo đói, bình đẳng dân tộc, đoàn kết và phát triển hài hòa giữa các tộc ngƣời, giữa miền xuôi và miền ngƣợc là vấn đề có ý nghĩa khoa học, lý luận chính trị - xã hội sâu sắc. Trong báo cáo chính trị của Đại hội Đảng lần thứ 12 có chỉ rõ nhiệm vụ phải khắc phục tình trạng “Đời sống vật chất, văn hoá tinh thần ở nhiều nơi còn nghèo nàn, đơn điệu; khoảng cách hƣởng thụ văn hoá giữa miền núi, vùng sâu, vùng xa với đô thị và trong các tầng lớp nhân dân chậm đƣợc rút ngắn”. 1 Ngƣời Kơho sinh sống rải rác ở các tỉnh nhƣ Lâm Đồng, Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa, Đồng Nai và Tp.
Hồ Chí Minh trong đó, hơn 90% tập trung ở Lâm Đồng, là một trong bốn dân tộc có dân số đông nhất trong 14 dân tộc thiểu số trên địa bàn Tây Nguyên và là “một hợp phần của văn hóa Tây Nguyên” nằm trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Nhƣng trong khoảng 30 năm trở lại đây, cộng đồng ngƣời Kơho đã có rất nhiều sự thay đổi về kinh tế - chính trị, văn hoá - xã hội, cũng nhƣ về các phong tục tập quán. Một trong số những biến đổi mạnh mẽ đó là sự biến đổi trong tổ chức xã hội. Tổ chức của một cộng đồng cho dù là chính thức hay phi chính thức thì sự thay đổi của nó vẫn đóng một vai trò quan trọng trong toàn bộ đời sống xã hội của một cộng đồng ngƣời nói chung và của một nhóm xã hội nói riêng.
Có thể nói, tổ chức xã hội chính là phần “cứng”, là bộ “khung ” của một xã hội. Nói nhƣ nhà xã hội học Donald Light trong cuốn giáo trình kinh điển “Sociology” thì “bất luận trong trƣờng hợp nào thì bạn và cuộc sống của bạn luôn là thành viên của một nhóm và một tổ chức xã hội” [20, tr. Chính nhờ có hệ thống tổ chức xã hội mà nhờ đó “một hệ thống các quan hệ, tập hợp liên kết cá nhân nào đó để đạt đƣợc mục đích nhất định” [21, tr. Do vậy, việc nghiên cứu những biến đổi trong tổ chức xã hội của ngƣời Kơho là hết sức cần thiết, đặc biệt là sự biến đổi tổ chức từ xã hội truyền thống sang xã hội có cấp độ phát triển cao hơn diễn ra trong tổ chức gia đình, tự quản cộng đồng, tổ chức sản xuất và trong tổ chức sinh hoạt văn hoá, xã hội.
Một trong số các nhân tố tác động đến sự biến đổi xã hội, có biến đổi về tổ chức xã hội của ngƣời Kơho phải kể đến là quá trình công nghiệp hoá - đô thị hoá đang đƣợc tiến hành mạnh mẽ không chỉ trên phạm vi cả nƣớc mà còn ở cả tỉnh Lâm Đồng nơi mà đông đảo ngƣời Kơho cƣ trú.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Lê Minh Chiến (2016). Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương [Luận án tiến sĩ, Học viện Khoa học Xã hội]. LuanAn.net. https://luanan.net/xa-hoi-hoc/xa-hoi-hoc-nong-thon/bien-doi-to-chuc-xa-hoi-cong-dong-nguoi-kho-do-thi-hoa-lac-duong
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" nghiên cứu về vấn đề gì?
Nghiên cứu biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho khi đô thị hóa tại Lạc Dương, Lâm Đồng. Phân tích tác động và giải pháp thích ứng.
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại Học viện Khoa học Xã hội. Năm bảo vệ: 2016.
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" thuộc chuyên ngành Xã hội học. Danh mục: Xã Hội Học Nông Thôn.
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" có bao nhiêu trang?
Luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" có 209 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Biến đổi tổ chức xã hội cộng đồng người Kơho đô thị hóa Lạc Dương" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.