Luận án XHH: Yếu tố xã hội ảnh hưởng chuyển đổi việc làm NLĐ nông thôn Chương Mỹ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HA NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Tran Xuân Hong (Khao sat tai Huyén Chuong My, Ha Noi) LUẬN ÁN TIEN SĨ XÃ HOI HOC HÀ NỘI - 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HA NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Tran Xuan Hong “NHUNG YEU TO XA HOI ANH HUONG DEN CHUYEN DOI VIEC LAM CUA NGUOI LAO DONG O NONG THON HIEN NAY” (Khao sat tai Huyén Chuong My, Ha Noi). Chuyên ngành: Xã hội học Mã số: 62 31 30) 01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. Lê Ngọc Hùng HÀ NỘI- 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nhiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn của GS. Lê Ngọc Hùng công tình được thực hiện từ tháng 10 năm 2017 đến tháng 9 năm 2022 Các dữ liệu của luận án là khách quan được thu thập từ thực tế bằng các phương pháp khoa học.

Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng quy định Hà Nội ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Tran Xuân Hong LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi xin trân thành cảm ơn GS. Lê Ngọc Hùng đã tận tinh hướng dẫn, chỉ bảo suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn đến Ban Lãnh đạo khoa Xã hội học đã tạo điều kiện dé tôi được lam NCS và thực hiện luận án một cách thuận lợi. Cảm ơn các Thay, Cô trong khoa đã giúp đỡ động viên suốt quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin cảm ơn các các bạn sinh viên trong nhóm tham gia thu thập thông tin tại địa bàn nghiên cứu và giúp xử lý số liệu phục vụ cho thực hiện luận án. Cảm ơn những người cung cấp thông tin và giúp tôi sưu tầm tải liệu liên quan luận án. Cuối cùng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, người thân đã giúp đỡ khuyến khích động viên đề tôi có thêm quyết tâm hoàn thành luận án. Hà Nội ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Trần Xuân Hồng MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LOI CAM ON 0/19/9009.

4 DANH MỤC BIEU. Mục tiêu, nhiệm vụ nghién CỨU. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên CỨU.--- 2-2-5 ©E+EE+EE+EE£EEEEEE2EEEEEEEEEEE2EEEEEEEEErErrrrrred 14 7.

Khung phân tich.- - --- -- + 1119931991019 901 1 HH HH rh 15 8. Kết cầu của luận án .---¿-- tk St St EEEEkSEEEEEEEEEEEEEEEEEE E1 EEEEeckrrrrke 16 Chương 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU. Một sô nghiên cứu tiêu biêu về chuyên đôi việc làm của người lao động trên thé giới và ở Việt Nam trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Noo 8.

Một số nghiên cứu về việc làm và chuyền đôi việc làm nông thôn sau khi có sự thay đôi chính sách phát triển kinh tế - xã hội nông thôn. Một số nghiên cứu về chuyên đổi việc làm và những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến chuyên đồi việc làm ở NON .--- ¿22 2++EEE£+EE+EE£EE£EEEEE+EEEEEEEEerEerrrrrxee 35 Chương 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU. So an eeaÁđA.

Chuyển đổi việc làm. Người lao động ở nông thOM. Các lý thuyết vận dụng trong luận án. Lý thuyết sự lựa chọn hành vi hop lý.

Lý thuyết cầu trúc - ChUC NENG eecsessscssessesssesssesssessssssesssesssssssssesssessseeseee 58 2. Lý thuyết phân công lao động của DurKheilm. Lý thuyết hiện đại HÓd.- 5-5 SSSt‡EtềEEEE 2121212211121 1c tre 63 2. Dia ban nghiém CUU 0n.

Huyện Chương Mỹ - Hà NỘI. Xã Đại Yên - Huyện Chương ÌMÍ. Xã Đông Sơn - Huyện Chương M9. Phương pháp nghiÊn CUU.

Phương pháp phân tich tài liGueeccccccccccsccecccsseessceseesseesseeseesseessenessseessenaes 74 2. Phương pháp phỏng VAN SGU. Phương PAGP QUAN SAL. Phuong pháp trưng câu y kiến bằng bảng hỏi.

THUC TRẠNG VIỆC LAM VÀ CHUYEN DOI VIỆC LAM Ở NÔNG THÔN HIỆN NAY HUYỆN CHUONG MỸ, HÀ NỘI HIỆN NAY. Thực trạng cơ cấu việc làm ở nông thôn Chương Mỹ hiện nay. Thực trạng tính chất quan hệ lao động trong các nhóm việc làm ở nông thôn ¡0 T070. Thực trạng đa dạng việc làm ở nông thôn hiện nay.

Chuyên đổi nội trong các nhóm việc làm ở nông thôn hiện nay. Chuyên đổi giữa các nhóm việc làm ở nông thôn hiện nay. Chuyên đồi chất lượng việc làm của người lao động. Dự định chuyên đổi việc làm của người lao động trong tương lai.

MỘT SO YEU TO XÃ HỘI ANH HUONG DEN CHUYEN DOI VIEC LAM CUA NGUOI LAO DONG O HUYEN CHUONG MY, ;70(0008:i)9)00 7. Yếu tố giới tính ảnh hưởng đến chuyền đổi việc làm của người lao động. Yếu tô tuổi ảnh hưởng đến chuyên đổi việc làm của người lao động. Yếu tố thu nhập ảnh hưởng đến chuyên đổi việc làm của người lao động.

Tương quan việc làm và thu nhập của người lao động hiện nay 2019. Biển đổi thu nhập của người lao động trong khoảng thời gian LO DODO — 2019 00nnnh. Yếu tô trình độ chuyên môn nghiệp vụ anh hưởng đến chuyền đổi việc làm CUA NGUOI E10 T107. Yếu tô khoa học và công nghệ ảnh hưởng đến chuyên đổi việc làm lJI801406UNE 109100 20080888.

Yếu tố các nguồn lực gia đình ảnh hưởng đến chuyên đổi việc làm CUA NGUOI Lao MONG. Yếu tố chính sách anh hưởng đến chuyền đổi việc làm của người lao động. 148 KET LUẬN VÀ KHUYEN NGHỊ,.-- 2-5 s£©se©ss©sseeseessessessersersee 157 8‹{ a8. Khuyến nghị tư vấn định hướng hoạch định chính sách.

----- 161 DANH MUC CAC CONG TRINH KHOA HOC CUA TAC GIA LIEN QUAN DEN LUẬN AN .ivccssssssssssssssssessesssssssssessssssssssscssssssssssssssssessssesees 164 TÀI LIEU THAM KHAO. cccsessessssssessssssssessesssssssssessessssssssscssesssssssssessssessesesees 165 PHU LUC. 172 DANH MỤC BANG Bảng 2. Các tiêu chi phân biệt nông thôn truyền thống và đô thị.

Ma trận chuyên đổi giữa các nhóm việc làm giai đoạn 2010 - 2015. Ma trận chuyên đổi giữa các nhóm việc làm giai đoạn 2015 - 2019. Chuyền đổi chat lượng việc làm của người lao động hiện nay. So sánh tỷ lệ lao động chia theo loại công việc và giới tính NAM 2010 - 2019 1n.

So sánh ty lệ lao động chia theo nhóm tuổi và loại công việc năm 2015 và 20 ÏÕ.-- «+ + kh HH TH TH ng ng nh Bảng 4. Mô tả tương quan nhóm việc làm và thu nhập của người lao động hiện nay - 2(1. TH ng ng HH ngự Bảng 4. Biển đổi thu nhập của người lao động trong khoảng thời gian 0020100520.

Tương quan nghề nghiệp và trình độ chuyên môn kỹ thuật 2019. Mức độ sử dụng các phương tiện công nghệ điện tử và tin học vào quá trình thực hiện việc làm của người lao động ở nông thôn 2019. Mức độ hỗ trợ của gia đình đối với người lao động trong quá trình thực hiện việc làm. ---- 25 +22 1332231122211 12331 9 1 ng ve, DANH MỤC BIEU DO 08300 f8 m:3)343ÓÓÓ35244.

71 Cơ cầu lứa tuổi. ¿222cc + tt HE Treo 71 Cơ cấu việc làm. Treo 78 Cơ cấu trình độ học VAN. Thực trạng cơ cấu việc làm ở nông thôn 2019.- --- +5 +++xx+<x+sexes 80 Biểu 3.

Thực trạng quan hệ lao động trong các nhóm việc làm ở nông thôn 0008) 8n. Thuc trạng da dạng hóa việc của người lao động nông thôn. Chuyên đổi trong các nhóm việc làm ở nông thôn từ 2010 - 2019. Dự định chuyên đổi việc làm của người lao động nông thôn trong tUONY lad.

Ly do chon dé tai Lao động va việc làm luôn là những yếu tố co bản dé mỗi người lao động làm ra sản phầm về vật chất và tinh thần nuôi sống bản thân, gia đình và đóng góp cho xã hội. Sự biến đổi lao động, việc làm cũng là một trong những nguồn gốc của biến đổi xã hội từ truyền thống sang hiện đại. Chính vì vậy, đây luôn là những nhóm chủ đề nghiên cứu cơ bản trong xã hội học. Durkheim và các nhà xã hội học kinh điền, hiện đại đều quan tâm nghiên cứu sự chuyên đối lao động, việc làm, nhất là các yếu tố ảnh hưởng đến sự biến đổi của chúng.

Ba lĩnh vực nay có mối quan hệ mật thiết với nhau rất khó tách rời trong các phân tích xã hội học. Ở Việt Nam cũng đã có nhiều nghiên cứu xã hội học về chủ đề việc làm trên nhiều vùng nông thôn trong cả nước, trong nhiều giai đoạn. Nhất là những nghiên cứu từ giai đoạn đầu đổi mới (1986) đến những nghiên cứu ở thập niên 1990 và đầu những năm 2000. Kết qủa của những nghiên cứu đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh về lao động, việc làm ở nông thôn Việt Nam trong giai đoạn đang chuyên đổi sang cơ chế mới.

Những năm đầu đổi mới đến những năm 1990 và đầu năm 2000, nghiên cứu về lao động và việc làm ở nông thôn tập trung nhiều vào van đề chuyển đổi cơ chế sản xuất, sắp xếp lại lao động từ mô hình hợp tác xã tập thé chuyển sang mô hình khoán 100, đặc biệt sau đó là khoán 10. Khoán 10 là Nghị quyết TW 10/NQ-TW ban hành ngày 5/4/1988 của Ban chấp hành Trung ương Đảng, còn gọi là Nghị quyết về khoán 10, tạo cơ chế đổi mới quan lý kinh tế nông nghiệp nông thôn, làm cho diện mạo nông thôn, nông nghiệp và nông dân thay đổi nhanh chóng, nhất là về vấn đề nghề nghiệp, việc làm [20]. Một số đề tài cũng đã quan tâm phân tích các yêu tố cơ bản có ảnh hưởng đến chuyền đổi việc làm của người lao động như, yêu tô chính sách, ruộng dat, thu nhập, các loại vôn, tuổi, học van. Thậm chí cả yếu tố đặc trưng nghề nghiệp cũng có ảnh hưởng mạnh đến chuyền đổi việc làm của người lao động nông thôn.

Từ 2008, hoàn cảnh nông thôn đã thay đổi cơ bản. Để đây nhanh hơn nữa quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nông thôn, Đảng, Nhà nước ta đã ban hành và thực hiện nghị quyết Số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Mục tiêu đến năm 2020 tốc độ tăng trưởng nông, lâm, thuỷ san dat 3,5 - 4%/nam; sử dựng đất nông nghiệp tiết kiệm và hiệu quả; duy trì diện tích đất lúa đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia trước mắt và lâu dài. Phát triển nông nghiệp kết hợp với phát triển công nghiệp, dịch vụ và ngành nghề nông thôn, giải quyết cơ bản việc làm, nâng cao thu nhập của dân cư nông thôn gap trên 2,5 lần so với hiện nay.

Lao động nông nghiệp còn khoảng 30% lao động xã hội, tỉ lệ lao động nông thôn qua đào tao đạt trên 50%; số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới khoảng 50% [23]. Nhất là Nghị quyết 26 - NQ/TW về tam nông được cập nhật, bồ sung bằng Nghị quyết 19 - NQ/ TW ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 là cơ sở thực tiến định hướng phát triển toàn diện cho nông thôn [24].