Luận án tiến sĩ phát huy vai trò của quân đội nhân dân việt nam trong thực hiện

BẢNG KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNH, HĐH Chủ nghĩa xã hội CNXH Đại đoàn kết dân tộc ĐĐKDT Dân tộc thiểu số DTTS Hệ thống chính trị HTCT Quân đội nhân dân Việt Nam QĐNDVN Xã hội chủ nghĩa XHCN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam đã đoàn kết chặt chẽ, gắn bó keo sơn, chung sức chung lòng đấu tranh chống giặc xâm lăng, khắc phục thiên tai bảo vệ và xây dựng đất nước. Đoàn kết toàn dân tộc đã trở thành một truyền thống quý báu, là nguồn sức mạnh lớn lao, là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người luôn chăm lo xây dựng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc trong thực hiện các nhiệm vụ của cách mạng, và chính Người là biểu hiện cao đẹp cho tinh thần và truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về đại đoàn kết toàn dân tộc là một nội dung cơ bản và đặc sắc. Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh và kế thừa truyền thống đoàn kết của dân tộc, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng cộng sản Việt Nam luôn giương cao ngọn cờ đại đoàn kết, tập hợp toàn dân tộc phát huy sức mạnh tổng hợp đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược giành độc lập tự do cho dân tộc và xây dựng đất nước đi lên CNXH. Trong sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh ở nước ta hiện nay, Đảng ta tiếp tục khẳng định đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh và động lực to lớn để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới. Hiện nay, các thế lực phản động trong và ngoài nước vẫn đang ra sức chống phá cách mạng nước ta, phá hoại khối ĐĐKDT, kích động đồng bào DTTS biểu tình phản đối chính quyền, gây chia rẽ trong đồng bào các dân tộc, chia rẽ Đảng với dân, làm giảm sút lòng tin của nhân dân với Đảng, chính quyền hòng làm suy yếu sức mạnh khối ĐĐKDT phục vụ cho ý đồ đen tối của chúng.

Vì vậy, xây dựng, củng cố khối ĐĐKDT ở nước ta trong tình hình hiện nay vừa là yêu cầu, đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng, vừa là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân , toàn quân ta. Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội cách mạng mang bản chất giai cấp công nhân, gắn bó máu thịt với nhân dân, có vai trò to lớn trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước. Thời gian qua, bên cạnh những mạnh cơ bản, ở một vài đơn vị cơ sở trong quân đội còn bộc lộ những hạn chế nhất định, chưa phát huy hết vai trò và khả năng to lớn của mình trong thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng và Nhà nước ta. Mặt khác, hiện nay thực hiện tốt chính sách ĐĐKDT vừa là yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới, vừa là trách nhiệm của quân đội, thể hiện bản chất một quân đội cách mạng, nhằm thắt chặt hơn nữa mối quan hệ gắn bó máu thịt quân- dân góp phần phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc xây dựng thành công CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN trong giai đoạn mới.

Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài: “Phát huy vai trò của quân đội nhân dân Việt Nam trong thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng, Nhà nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm luận văn. Tình hình nghiên cứu có liên quan tới đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc là vấn đề đã, đang tập trung sự chú ý, quan tâm của Đảng, Nhà nước và các nhà khoa học. Đảng ta đã đề cập vấn đề này trong các văn kiện, nghị quyết như Văn kiện Đại hội Đảng IX, Nghị quyết chuyên đề của Ban chấp hành TW lần thứ 7 khoá IX về “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” và Nghị quyết TW 7 khoá IX “về công tác dân tộc”. Các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học cũng đã đề cập tới vấn đề này ở những góc độ khác nhau như: Đề tài “Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh”, Phùng Hữu Phú- chủ biên, Nxb CTQG, H.1995; “Tìm hiểu thêm tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết”, Phạm Văn Khánh, Tạp chí cộng sản, số 18, tháng 9/2000; “Thực hiện đại đoàn kết dân tộc là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị”, Nông Đức Mạnh, Tạp chí cộng sản số 24, tháng 12/2001; sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết và mặt trận đoàn kết dân tộc” của Nguyễn Bích Hạnh và Nguyễn Văn Khoan, tái bản lần một, Nxb Lao động, H.2001; “Đại đoàn kết toàn dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Vũ Văn Châu, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 6-2003.

Những công trình nghiên cứu nêu trên đã đề cập đến các khía cạnh khác nhau của vấn đề ĐĐKDT trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống vấn đề “Phát huy vai trò của quân đội nhân dân Việt Nam trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh”. Đề tài này không trùng lặp với các công trình khoa học đã được công bố. Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu của đề tài 3.

Mục đích: Thông qua việc nghiên cứu một số nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐKDT và thực trạng vai trò của quân đội trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của quân đội trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ : - Làm rõ một số nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐKDT. - Chỉ rõ vai trò và thực trạng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh. - Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của quân đội trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu một số nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐKDT và thực trạng vai trò của quân đội trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh (từ năm 1986 đến nay).

Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận văn Cơ sở lý luận: Là những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về đoàn kết và đại đoàn kết dân tộc. Cơ sở thực tiễn: - Thực tiễn mối quan hệ đoàn kết giữa các quốc gia dân tộc và các dân tộc ở Việt Nam hiện nay. - Kết quả thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta thời gian qua. - Kết quả khảo sát ở một số đơn vị trong quân đội về thực hiện chính sách ĐĐKDT.

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp luận của CNDVBC và CNDVLS, chú trọng các phương pháp kết hợp lôgíc- lịch sử, phân tích- tổng hợp, so sánh- thống kê điều tra xã hội học để phục vụ mục đích nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa của luận văn: - Luận văn góp phần làm rõ tính đúng đắn, khoa học, cách mạng của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề ĐĐKDT; đồng thời góp phần phát huy vai trò của quân đội trong thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh. - Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy và vận dụng ở một số đơn vị quân đội trong quá trình thực hiện chính sách ĐĐKDT của Đảng, Nhà nước ta hiện nay. Kết cấu của luận văn: Đề tài gồm phần mở đầu, 2 chương, 4 tiết, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.

Chương 1 MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀ VAI TRÒ CỦA QUÂN ĐỘI TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Dân tộc, xét theo nghĩa hẹp là một cộng đồng tộc người có chung một tiếng nói, một lịch sử, cùng nguồn gốc, cùng một đời sống văn hoá dân tộc truyền thống, có ý thức tự giác dân tộc, cùng cư trú trên một địa bàn đầu tiên. Dân tộc, xét theo nghĩa rộng là một cộng đồng người ổn định xuất hiện trong lịch sử, là cộng đồng về đời sống kinh tế, có tiếng nói chung, có lãnh thổ chung và có nền văn hoá chung, trong đó đặc trưng quan trọng nhất là cộng đồng về kinh tế và cộng đồng về văn hoá. Chỉ khi nào hội đủ các yếu tố trên thì dân tộc mới hình thành hẳn. Cho nên, theo nghĩa này, dân tộc được gắn liền với sự hình thành và phát triển các quốc gia dân tộc.

Đề tài này tiếp cận vấn đề dân tộc theo nghĩa rộng. Theo từ điển chính trị vắn tắt, đoàn kết là hợp nhiều người thành một khối vững chắc, cùng một lòng, một dạ nhất trí với nhau; là sự ủng hộ các phong trào, các tổ chức hoặc cá nhân trên cơ sở quan điểm và lợi ích gần nhau hoặc thống nhất [76, tr. Như vậy có thể khái quát: Đại đoàn kết dân tộc trong quá trình cách mạng Việt Nam là sự kết lại tất cả mọi người thuộc dân tộc Việt Nam, không phân biệt đảng phái, thành phần dân tộc, tín ngưỡng, giới tính, lứa tuổi, giàu nghèo, đang công tác hay đã nghỉ hưu, ở trong nước hay đang sống ở nước ngoài. thành một khối vững chắc, ổn định, lâu dài, trên cơ sở thống nhất về mục tiêu và những lợi ích chung cơ bản, để tạo nên sức mạnh vô địch thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng.