Luận án Tiến sĩ: Nhu cầu, khuôn mẫu giải trí của thanh niên Hà Nội & đáp ứng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHẢN VĂN ___ * * * ____ (Đính ^7h i (ĩ)ăn @hi NHU CẨU GIẢI TRÍ CỦA THANH NIÊN ịNghiên cứu khuôn mẫu giải trí của thanh niên và sự đáp ứng nhu cầu giải trí tại Hà Nội) CHUYÊN NGÀNH: XÃ HỘI HỌC MÃ S Ố : 50109 L U Ậ N ÁN T IẾ N S ĩ X Ã H Ộ I H Ọ C • • • Người hướng dẫn khoa học: P G S, TS. M ai Q uỳnh N am Hà Nội -2001 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc cia riêng tôi. Các thông tin và kết quả điều tra trong luận án do chính tôi cùng các o n g tác viên thu thập và xử lý trong quá trình thực hiện luận án, chưa hề được ai o n g bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày 15/12/20001 Tác giả luận án Đ inh T h ị V ân Chỉ M Ộ T SỐ QU Y ƯỚC SỬ DỤNG T R O N G LU ẬN ÁN 1.

C h ú d ẫ n : N goài những chú dẫn th e o quy định của Bộ G iáo dục- đào tạo (đặt trong ngoặc vuông với số thứ tự của tài liệu và số trang), trong luận án còn có những chú dẫn cho những thông tin được trích từ báo viết, báo hình, báo điện tử và mạng điện tử. Những chú dẫn này được đặt trong ngoặc vuông với số thứ tự của tư liệu trong danh m ục tài liệu tham khảo, nhưng không có số trang, ví dụ: [37] 2. C h ú th íc h : Những thông tin cần chú thích, mà không phải trích từ tài liệu tham khảo, đều có chỉ dẫn bằng một ngoặc đơn với số thứ tự của chú thích đó và số trang, ví dụ: (X. chú thích 5, tr.

Lời chú thích được đặt sau phần “K ết luận” của luận án với thứ tự lần lượt theo các chương. C á c b ả n g thống kê, sơ đồ, biểu đồ được đánh số riêng cho từng loại theo thứ tự xuất hiện trong luận án. 3 MỤC LỤC T rang M ơ đ ầu 1 T ính cấp thiết của đề t à i. 6 1 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề t à i.

7 2 Lịch sử nghiên c ứ u. 8 4 Phương pháp luận nghiên c ứ u. 12 5 M ục đích và nhiệm vụ nghiên c ứ u. 14 t Giới hạn phạm vi đề t à i.

16 7 G iả th u y ết nghiên c ứ u. 16 8 Phương pháp và kỹ thuật nghiên c ứ u. 16 5 Cơ cấu của luận á n. 18 Chương 1: Một sô vấn đề lý luận về giải trí và nhu cầu giải trí c ủ a th a n h n i ê n.

20 1 Cơ sở lý luận nghiên cứu nhu cầu giải trí. Một số học thuyết, quan điểm của các nhà xã hôi h ọ c. Quan điểm của Đảng CSVN về nhu cầu giải tr í. 27 2 Nhu cầu giải t r í.

Giải trí - Một dạng hoạt động xã h ộ i. Một số đặc trưng cơ bàn của giải tr í. Cơ cấu của hoạt động giải tr í. Chức năng xã hội của giải trí.

Nhu cầu giải trí. Bản chất của nhu cầu giải tr í. N hững nhân tố tác động quyết định tớiIihu cầu giải trí. Khuôn mẫu giải t r í.

42 3 T hanh niên và vai trò của giải trí đối với thanh n i ê n. Thanh niên và văn hoá nhóm của thanh n i ê n. Khái niệm thanh niên và thanh niên Hà N ộ i. Văn hoá nhóm của thanh niên và văn hoá nhóm củ a thanh 4 niên Hà N ộ i.

Vai trò của giải trí đối với thanh n iê n. Chương 2: N hu cầu giái tr í của th an h niên H à Nội hiện nay và sự đ á p ứng c ủ a xã hội đôi vói nhu cầu đ ó. Một số điều kiện tự nhiên- xã hội của Hà Nội ảnh hưởng tới nhu cầu giải trí của thanh n iên. Nhu cầu giải trí của thanh niên Hà Nội qua các thời kỳ lịch s ử.

Khái quát về nhu cầu giải trí của thanh niên Hà nội trước đ â y. Thời kỳ trước 1 9 5 4. Thời kỳ Đổi mới (1986-nay). Nhu cầu giải trí của thanh niên Hà Nội hiện n a y.

Khuôn mẫu giải trí của thanh niên Hà Nội xét theo các cấp độ thời gian r ỗ i. Khuôn mẫu giải trí của thanh niên Hà Nội xét theo các chủ thể tổ chức giải trí. Đánh giá khuôn mẫu giải trí của thanh niên Hà Nôi hiên n a y. Thực trạng đáp ứng của Hà Nội đối với nhu cầu giải trí của thanh niên hiện n a y.

Những hoạt động giải trí được thanh niên Hà Nội ưa thích nhưng không có điều kiện tham g ia. Khả năng đáp ứng của Hà Nội đối với nhu cầu giải trí của thanh niên 83 3. Đáp ứng tại khu vực địch vụ giải trí nhà nước. Đ áp ứng tại khu vực dịch vụ giải trí tư n h â n.

Đánh giá sự đáp ứng của Hà Nội đối với nhu cầu giải trí của TN. Mức độ đáp ứng của HN đối với nhucầugiải trícủa TN. Những mạt tích cực và hạn chế trongviệc đáp ứng nhu cầu giải trí cho thanh niên Hà N ộ i. Tác động tiêu cực của việc chưa đáp ứng thoá đáng nhu cầu giải trí của thanh n iê n.

N guyên nhân tình trạng đáp ứng chưa thoá đáng đối với nhu cầu giải trí của thanh niên Hà N ộ i. Nguyên nhân chủ q u an. Vai trò của hệ thống dịch vụ giải tr í. Vai trò của hoạt động quàn l ý.

Nguyên nhân khách q u an. 129 Chương 3: Xu hưứng biến đổi và giai pháp nâng cao hiệu quá đáp ứng nhu cầu giái trí cho thanh n iê n. Những nhân tố tác động tới sự biến đổi của nhu cầu giải tr í. Sự phát triển sản xuất xã h ộ i.

Những phương thức đáp ứng nhu cầu giải tr í. Sự biến đổi của văn h o á. Xu hướng biến đổinhu cầu giải trí của thanh niên Hà Nội hiện n a y. Sự biến đổi nhu cầu giải trí của thanh niên Hà Nộitheo thời gian.

Sự biến đổi nhu cầu giải trí của thanh niên Hà Nộido tác động của kinh tế thị trường. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đáp ứng nhu cầu giải trí của TN. Đáp ứng nhu cầu giải trí cho thanh niên trên cơ sở khoa h ọ c. Quản lý và quy hoạch vĩ mô đối với văn hoá và giải tr í.

Quản lý vù quy hoạch vi mô đối với giải trí. 231 Tà liệu thamk h ả o. 235 6 MỞ ĐẨU 1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỂ TÀI: Tuổi thanh niên là giai đoạn định hình và phát triển nhân cách, làm nền tảng cho sự phát triển các mặt sau này. Nhân cách con người được hình thành thông qua ba lĩnh vực: giao tiếp, hoạt động và tự ý thức, trong đó lĩnh vực hoạt động bao gồm không chỉ hoạt động lao động mà còn cả những hoạt động ngoài giờ làm việc (các hoạt động vui chơi giải trí).

Điều này cho thấy giải trí là một trong những yếu tố cơ bin góp phần hình thành nên nhân cách con người. Bên cạnh đó, các hoạt động giải trí (với tư cách là những hoạt động tự do, theo nhu cầu và sở thích của cá nhân) là một bộ phận quan trọng trong cơ cấu hoạt đòng sống của cá nhân, góp phần tạo nên diện mạo văn hoá cá nhân và là m ột trong những thước đo lối sống của con người. X ã hội càng phát triển, thời gian lao động càng rút ngắn lại và thời gian rỗi cìng nhiều hơn. Với xu hướng đó, mối quan tâm của xã hội không còn là “Làm sao đí làm việc được nhiều hơn” m à sẽ là “Làm thế nào đê giải trí hiệu quả hơn” Từ tháng 10/1999, nước ta đã chuyển sang chế độ làm việc 40 giờ/tuần, các cớng chức nhà nước có 2 ngày nghỉ.

Nhưng trong điểu kiện cơ sở hạ tầng hiện có, vốc sử dụng số thời gian rỗi đó một cách hiệu quả, tích cực và lành m ạnh, không phải là vấn đề đơn giản. Thực tế xã hội Việt Nam những năm gần đây cho thấy, bên caih những thành tựu 1ỚI1 của đất nước trong công cuộc Đổi mới, chúng ta cũng đ aig chứng kiến những biểu hiện tiêu cực hoá đời sống văn hoá- tinh thần của xã híi: Một bộ phận thanh niên thê hiện sự phát triển nhân cách chưa đúng hướng, lối síng, lối suy nghĩ có những lệch lạc cần uốn chỉnh. Điều này là một hệ quả tất yếu của sự phát triển: Nền kinh tế thị trường đòi h(i sự thay đổi không chỉ cơ cấu kỉnh tế mà cá hệ thốnơ giá trị- chuẩn mực. Một số gií trị truyền thống đã không còn hoàn toàn phù hợp với điều kiện mới trong khi Iilững giá trị mới của kinh tế thị trường lại chưa tìm được cơ sở tồn tại trong tâm thức người Việt, gây nên sự lúng túng trong định hướng, làm biến đổi hành vi ứng 7 xử, thậm chí những lệch chuẩn xã hội trong một số người.

Thanh niên là Iihóm xã hội chịu sự chi phối mạnh mẽ nhất của những lệch chuẩn này. Nguyên nhân sâu xa của tình hình là những nhu cầu khách quan không được đáp ứng của con người. Nhu cầu giải trí (với tư cách một bộ phận cấu thành hệ thông các nhu cầu của con người) đóng vai trò không nhỏ trong việc hình thành động cư hành động của thanh niên trong thời gian rỗi. Bởi vậy, chúng ta không thể không quan tâm đến nhu cầu giải trí của họ, và tìm những biện pháp thiết thực nhằm đáp ứng và định hướng nhu cầu ấy vì lợi ích toàn xã hội.

Với ý nghĩa quan trọng như vậy, nhu cầu giải trí của thanh niên cần được quan tâm nghiên cứu một cách đúng mức. Đ ó là lý do khiến chúng tôi chọn đề tài “Nhu cầu giải trí của thanh niên (nghiên cứu khuôn mẫu giải trí của thanh niên và sự đáp ứng nhu cầu giải trí tại Hà Nội)” 2.