Luận án tiến sĩ hồ chí minh với vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng việt

Tính cấp thiết của đề tài Hơn 80 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo cả dân tộc tiến hành cuộc đấu tranh trường kỳ gian khổ để giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước và từng bước tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Một trong những nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của cách mạng Việt Nam là do Đảng Cộng sản Việt Nam có quan điểm, đường lối lãnh đạo đúng đắn. Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là tư tưởng chỉ đạo trong suốt các thời kỳ cách mạng Việt Nam. Với tư tưởng chỉ đạo ấy, Đảng ta đã giải quyết thành công vấn đề dân tộc và giai cấp, giải quyết hợp lý mối quan hệ hữu cơ giữa hai yếu tố đó, đưa sự nghiệp cách mạng của dân tộc đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Công lao này trước hết thuộc về Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại - Người đã đặt nền móng đầu tiên cho những quan điểm đúng đắn ấy. Một trường phái tư tưởng hay một học thuyết phải qua thực tế kiểm nghiệm, sàng lọc mới thể hiện chân lý khoa học. Đây là điều có tính quy luật. Quan điểm của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp, sự vận dụng trong tiến trình cách mạng Việt Nam cũng không nằm ngoài điều có tính quy luật đó Nghiên cứu vấn đề này giúp chúng ta hiểu rõ thêm về quá trình Đảng ta và Hồ Chí Minh hoàn thiện đường lối cách mạng Việt Nam.

Trong tiến trình đó, thiên tài trí tuệ Hồ Chí Minh đã cùng Trung ương Đảng lái con thuyền cách mạng không ngừng lướt tới. Đây là mảng đề tài được khá nhiều người quan tâm. Đất nước ta đang trong quá trình đổi mới toàn diện, định hướng theo chủ nghĩa xã hội. Đại hội Đảng lần thứ VII và lần thứ VIII của Đảng ta đã khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động [26, 127].

Vấn đề dân tộc hiện nay là một vấn đề rất phức tạp, cần có sự nhận thức và hành động đúng. Với tinh thần Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước, Đảng ta chủ trương thực hiện đa phương hoá và đa dạng hoá các quan hệ quốc tế. Nhiệm vụ hiện nay đòi hỏi phải hiểu rõ, vận dụng đúng tư tưởng quan điểm chỉ đạo của Đảng ta về vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp, vấn đề dân tộc và độc lập dân tộc trong quan hệ quốc tế. Chắc chắn giá trị lý luận và bài học kinh nghiệm lịch sử sẽ có ý nghĩa thiết thực trong tình hình, nhiệm vụ hiện nay.

Với ý nghĩa khoa học và thực tiễn đó, chúng tôi chọn vấn đề Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng Việt Nam làm đề tài luận án của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài. Ở trong nước, trong những năm gần đây, nhiều đề tài nghiên cứu về lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, lịch sử cách mạng Việt Nam và những công trình nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được công bố. Đó là các cuốn sách Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Sơ thảo, tập 1, xuất bản năm 1981 ; Lịch sử cách mạng tháng Tám, xuất bản năm 1995; bộ sách Sự phát triển của tư tưởng ở Việt Nam từ thế kỷ XIX đến Cách mạng tháng Tám, tập 3, Thành công của chủ nghĩa Mác - Lênin tư tưởng Hồ Chí Minh, của GS Trần Văn Giàu, xuất bản năm 1997; Đại tướng Võ Nguyên Giáp (chủ biên) cuốn Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam, xuất bản năm 1998; cuốn Những nhận thức cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh của đồng chí Phạm Văn Đồng, xuất bản năm 1998; Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh, do PGS.

TS Phùng Hữu Phú làm chủ biên, xuất bản năm 1995; cuốn tư tưởng Hồ Chí minh - Một số nội dung cơ bản của PGS. TS Nguyễn Bá Linh, xuất bản năm 1994; cuốn Về con đường giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh của PGS. TS Trịnh Nhu và GS Vũ Dương Ninh, xuất bản năm 1996; cuốn Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, của GS Đặng Xuân kỳ, xuất bản năm 1990; cuốn Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh với thời đại của tập thể tác giả do GS. TS Phan Ngọc Liên chủ biên, xuất bản năm 1993; và một số cuốn sách khác.

Đây là những cuốn sách mà nội dung ít nhiều có đề cập đến vấn đề dân tộc - giai cấp ở những khía cạnh khác nhau, hoặc về đường lối, hoặc về việc giải quyết những yêu cầu thực tiễn của các thời kỳ cách mạng với những nhiệm vụ khác nhau. Một số lượng khá lớn những bài nghiên cứu được đăng tải trên một số tạp chí, kỷ yếu khoa học. Đáng chú ý có loạt bài in trong ba tập sách với tiêu đề Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản trong những năm 1993-1994; bài Hồ Chí Minh với ngọn cờ độc lập dân tộc trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng của PGS Lê Mậu Hãn in trong Tạp chí Lịch sử Đảng, số -1-l990; bài Tinh thần độc tập tự chủ, tự lực tự cường và sự thể nghiệm lịch sử của GS Lê Ngọc, in trong Tạp chí Lịch sử Đảng, số 1 - 1991; bài Vấn đề dân tộc từ C. Mác đến Hồ Chí Minh, của PGS Song Thành, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 6-1993 v.

Ngoài những cuốn sách và bài nghiên cứu trên đây, một số luận án Tiến sĩ Lịch sử cũng đã đề cập đến vấn đề này ở các góc độ khác nhau, như luận án “Đảng Cộng sản Việt Nam với sự kết hợp nhiệm vụ giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp 1930-1945” của Nguyễn Văn Khang; Nguyễn Ái Quốc với việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1920-1930) của Hoàng Văn Tuệ; Chủ tịch Hồ Chí Minh với việc giải quyết vấn đề dân tộc - dân chủ trong cách mạng Việt Nam (từ 1930-1954), của Chu Đức Tính v. Ở nước ngoài cũng có một số cuốn sách nghiên cứu về Việt Nam và Hồ Chí Minh có đề cập đến nội dung chúng tôi nghiên cứu, như cuốn Đồng Chí Hồ Chí Minh của Epghênhi Cabêlép, xuất bản ở Liên Xô cũ năm 1983, Nhà xuất bản Thanh niên, dịch in thành 2 tập năm 1985; cuốn Hồ Chí Minh - Giải phóng dân tộc và đổi mới, của nhà nghiên cứu Nhật Bản Funlta Motoo, do Nhà xuất bản Ioanami xuất bản năm 1996 - Nhà xuất bản Chính trị quốc gia dịch, xuất bản năm 1997, v. Với cách tiếp cận khác nhau, những quan điểm của các tác giả nước ngoài là có giới hạn. Nhưng đây là nguồn tư liệu tham khảo bổ ích.

Tuy số lượng tác phẩm, bài viết và một số luận án khá nhiều song chưa có công trình, tác phẩm nào nghiên cứu và giới thiệu nội dung Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng Việt Nam một cách có hệ thống đầy đủ. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Luận án trình bày một cách có hệ thống quá trình Hồ Chí Minh đi đến khẳng định những quan điểm cơ bản về vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng Việt Nam, với ý nghĩa là bộ phận quan trọng nhất của đường lối cách mạng của Đảng ta. Luận án phân tích một số điểm khác biệt và nguyên nhân của sự khác biệt trong quan điểm ấy với những quan điểm của Quốc tế Cộng sản và của Ban chấp hành Trung ương Đảng ta đầu những năm 30; khái quát quá trình cách mạng Việt Nam trở lại với tư tưởng đường lối của Hồ Chí Minh và sự thành công trong Cách mạng tháng Tám 1945; thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã khẳng định tính khoa học, đúng đắn và sáng tạo của các quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng Việt Nam.

Luận án bước đầu rút ra một vài bài học lịch sử và sự vận dụng trong công cuộc đổi mới hiện nay. Giới hạn vấn đề và phương pháp nghiên cứu của luận án. Trước hết xin được nói rõ vấn đề dân tộc mà chúng tôi nghiên cứu là thuộc phạm trù dân tộc - quốc gia, không phải vấn đề chủng tộc hay dân tộc thiểu số; vấn đề giai cấp là nói về tính chất giai cấp của cuộc cách mạng là bản chất của chế độ xã hội chứ không đơn thuần chỉ là thành phần giai cấp chung chung. Đây là vấn đề rộng và phức tạp.

Với phạm vi của luận án, chúng tôi giới hạn nghiên cứu vấn đề này từ 1920 đến khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (1969). Những nội dung tư tưởng, quan điểm chỉ đạo của Người và của Đảng ta trong cuộc kháng chiếm chống Mỹ, cứu nước và xây dựng đất nước chúng tôi chỉ nêu rất khái quát: Luận án tập trung làm rõ những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh và Đảng ta về vấn đề dân tộc và giai cấp, việc giải quyết thành công mối quan hệ giữa các yếu tố đó trong các thời kỳ của cách mạng Việt Nam. Để hoàn thành luận án, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như phương pháp lôgíc và phương pháp lịch sử, phân tích trình bày theo tiến trình lịch sử; phương pháp so sánh và tổng hợp. Các phương pháp trên đều nhằm làm sáng tỏ những vấn đề, chủ đề mà luận án đặt ra.

Khi xây dựng luận án, chúng tôi đã khai thác và tìm hiểu, lựa chọn và hệ thống một khối lượng tài liệu khá phong phú, bao gồm các loại: Loại thứ nhất: các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, như Mác - Ăngghen Tuyển tập; Lênin, Toàn tập. Loại tài liệu này cung cấp cho chúng tôi những lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc và giai cấp và về cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Tài liệu loại này đều được chúng tôi sử dụng những ấn phẩm mới. Loại thứ hai, các văn kiện Đảng, các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của các đồng chí lãnh dạo Đảng và Nhà nước có đề cập đến vấn đề dân tộc và giai cấp trong các thời kỳ của cách mạng Việt Nam.