Luận án tiến sĩ đổi mới việc thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn tỉnh bình

Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay loài người đang bước vào nền văn minh mới với những biến đổi sâu sắc, trực tiếp tác động tới từng dân tộc, từng quốc gia cả bề rộng lẫn chiều sâu, làm nảy sinh nhiều vấn đề mới, ảnh hưởng đến tình cảm, tâm lý và đời sống của từng dân tộc. Việt Nam là nước đa dân tộc, vì vậy chính sách dân tộc (CSDT) là một bộ phận rất quan trọng trong hệ thống chính sách của Đảng, Nhà nước để tạo nên sự ổn định và thúc đẩy xã hội phát triển. Cho nên việc xây dựng và thực hiện CSDT đúng, có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc củng cố khối đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc cùng phát triển. Các dân tộc ở Việt Nam có quan hệ lâu đời trên nhiều lĩnh vực, trong quá trình cùng tồn tại và phát triển.

Từ khi ra đời và suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ giữa các dân tộc cùng phát triển. Mặc dù còn nhiều khó khăn, tồn tại, song những thành tựu do cách mạng đem lại cho đồng bào các dân tộc trong mấy chục năm qua là không thể phủ nhận. Các dân tộc đã thoát khỏi thân phận người dân nô lệ, bị áp bức, bóc lột, chia rẽ, khinh miệt, thậm chí có dân tộc bị nguy cơ đẩy đến bờ diệt vong dưới thời đế quốc, phong kiến trước đây. Nạn đói rách, mù chữ, bệnh tật trong cuộc sống thường ngày của nhân dân từng bước được khắc phục và chăm lo tốt hơn.

Đời sống đồng bào nhiều vùng được cải thiện rõ rệt. Những thành tựu đã đạt được ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số mấy chục năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng là hết sức quan trọng. Song, trên thực tế những thành tựu ấy vẫn chưa tương xứng với vị trí chiến lược của miền núi và vùng dân tộc, chưa đạt được những mục tiêu cách mạng mà Đảng đã đề ra. 6 CSDT ở nước ta luôn được đặt ra như một vấn đề đặc biệt quan trọng trong toàn bộ chính sách của Đảng và Nhà nước.

Đây cũng là những vấn đề rất nhạy cảm, vừa mang tính thời sự vừa mang tính chiến lược. Tuy nhiên, hiệu quả và kết quả thực tế của thực hiện CSDT còn rất hạn chế, chưa tương xứng với tiền của, công sức chúng ta đã bỏ ra và mong đợi của đồng bào. Vì thế, việc nhận thức đúng đắn và sâu sắc đối với quá trình đổi mới thực hiện CSDT nhằm tạo sự phát triển mọi mặt về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung, vùng dân tộc thiểu số miền núi nói riêng đang là một đòi hỏi bức xúc hiện nay. Đồng bào các dân tộc tỉnh Bình Dương, Bình Phước cũng không ngoài tình trạng đó, thậm chí có những điều bức xúc hơn.

Xuất phát từ thực tế như vậy, tác giả chọn vấn đề: "Đổi mới việc thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn tỉnh Bình Dương và Bình Phước" làm đề tài luận án khoa học, nhằm góp phần nhỏ tham gia giải quyết những vấn đề bức xúc đang đặt ra ở địa phương hiện nay. Tình hình nghiên cứu đề tài 7 Vấn đề dân tộc và việc thực hiện CSDT là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học xã hội khác nhau như Triết học, Sử học, Dân tộc học, Xã hội học, Văn học, Nghệ thuật, Chủ nghĩa cộng sản khoa học. Dưới những góc độ khác nhau của các môn khoa học đó, vấn đề dân tộc đã được nhiều nhà khoa học đi sâu nghiên cứu và đạt được những thành tựu quan trọng về phương diện lý luận và thực tiễn, phục vụ thiết thực cho cuộc sống xã hội. ở nước ta nhiều công trình khoa học đã góp phần làm rõ lịch sử hình thành, phát triển và đặc điểm của cộng đồng các dân tộc Việt Nam trong quá trình dựng nước và giữ nước, tình hình kinh tế, xã hội vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, những vấn đề về thực hiện CSDT của Đảng nhằm xây dựng phát triển củng cố khối đoàn kết bình đẳng dân tộc.

Đã có những công trình đi sâu nghiên cứu các vấn đề về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số, như: "Quan hệ giữa các tộc người trong một quốc gia - dân tộc" của GS Đặng Nghiêm Vạn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993; "Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế - xã hội ở miền núi" do GS Bế Viết Đẳng (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996; "Phát triển quan hệ dân tộc ở Việt Nam hiện nay" của PGS.TS Trần Quang Nhiếp, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà nội, 1997; "50 năm các dân tộc thiểu số Việt Nam (1945 - 1995)", do GS Bế Viết Đẳng (chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1995; "Bình đẳng dân tộc ở nước ta hiện nay - Vấn đề và giải pháp" do GS.TS Trịnh Quốc Tuấn (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996; "Phát triển kinh tế - xã hội các vùng dân tộc và miền núi theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa" của Lê Dụ Phong và Hoàng Văn Hoa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998; "Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam" của TS Nguyễn Quốc Phẩm và GS.TS Trịnh Quốc Tuấn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999; Đề tài khoa học 04-05: "Những vấn đề lý luận và thực tiễn cấp bách liên quan đến dân tộc, sắc tộc ở nước ta và trên thế giới, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta", 8 do GS Phan Hữu Dật làm chủ nhiệm, Hà Nội, 2000. và nhiều công trình nghiên cứu quan trọng khác có liên quan, do khuôn khổ của luận án tác giả không thể thống kê đầy đủ. Những công trình khoa học này dưới nhiều góc độ và mức độ khác nhau đã phân tích, làm rõ tình hình đặc điểm dân tộc ở nước ta; chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về dân tộc, những vấn đề đặt ra cần thực hiện tốt hơn CSDT của Đảng trong điều kiện mới. ở tỉnh Sông Bé trước đây; tỉnh Bình Dương, Bình Phước hiện nay cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu với những khía cạnh và góc độ khác nhau về vấn đề dân tộc như "Vấn đề dân tộc ở Sông Bé" do GS Mạc Đường (chủ biên), Nxb Tổng hợp Sông Bé, 1985; Đề tài khoa học "Những biến đổi kinh tế - xã hội của các dân tộc ít người và vùng miền núi tỉnh Sông Bé (từ 1975 đến nay)" do Huỳnh Văn Điển, Phan An (chủ biên) và một số tác giả khác, Ban Dân vận Tỉnh ủy Bình Phước, 1998; "Nghệ thuật cồng chiêng của dân tộc Xtiêng tỉnh Sông Bé" do Vũ Hồng Thịnh, Bùi Lẫm (chủ biên), Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Sông Bé, 1995 v.

Những công trình khoa học này mới đi sâu nghiên cứu vấn đề dân tộc ở địa phương dưới góc độ dân tộc học, lịch sử, văn hóa, kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, dưới góc độ chính trị - xã hội, việc nghiên cứu đánh giá tình hình thực hiện CSDT trên địa bàn tỉnh Bình Dương, Bình Phước và phương hướng đổi mới thực hiện CSDT sao cho có hiệu quả vẫn chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu cụ thể. Mục đích và nhiệm vụ của luận án Mục đích của luận án nhằm làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và những vấn đề cơ bản của việc đổi mới thực hiện CSDT ở Bình Dương, Bình Phước hiện nay. Để đạt mục đích trên, luận án có các nhiệm vụ: 9 - Luận giải khái quát những nội dung lý luận cơ bản về dân tộc và CSDT, thực hiện CSDT trong cách mạng XHCN.

- Phân tích thực trạng tình hình dân tộc và việc thực hiện CSDT ở Bình Dương, Bình Phước hiện nay. - Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm đổi mới thực hiện CSDT ở Bình Dương, Bình Phước hiện nay. Cái mới của luận án Dưới góc độ chính trị - xã hội, luận án làm rõ những vấn đề về CSDT, thực hiện CSDT của Đảng và Nhà nước, rút ra những bài học kinh nghiệm về vấn đề này. Trên cơ sở đó làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn đổi mới thực hiện CSDT nói chung, ở tỉnh Bình Dương, Bình Phước nói riêng.

Đề xuất phương hướng, giải pháp cụ thể, thích hợp đổi mới thực hiện CSDT làm tăng thêm tính hiệu lực, hiệu quả đối với đồng bào các dân tộc thiểu số. Cơ sở lý luận, và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận của việc nghiên cứu thực hiện đề tài là những nguyên lý lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân tộc và CSDT. Đồng thời tác giả kế thừa những thành tựu nghiên cứu của các ngành khoa học xã hội và nhân văn có liên quan. Cơ sở thực tiễn của luận án là kết quả điều tra nghiên cứu thực tế đời sống xã hội và kết quả thực hiện CSDT ở Bình Dương, Bình Phước hiện nay.

Phương pháp nghiên cứu của tác giả là sử dụng phương pháp lôgic và lịch sử, phân tích và tổng hợp, kết hợp với điều tra, phỏng vấn tại địa bàn. ý nghĩa thực tiễn của luận án 10 Kết quả nghiên cứu của luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc xây dựng các nghị quyết, chủ trương về công tác dân tộc và thực hiện CSDT ở Bình Dương, Bình Phước, cũng như những địa phương có đặc điểm tình hình tương tự. Đồng thời, luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy ở các trường chính trị tỉnh, ở các địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số. Kết cấu của luận án Luận án gồm phần mở đầu, ba chương, bảy tiết, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.

11 Chương 1 DÂN Tộc Và Chính Sách DÂN Tộc 1. Dân tộc Trong "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản", C. Ăng-ghen đã chỉ ra rằng, do bóp nặn thị trường thế giới, GCTS đã làm cho sản xuất và tiêu dùng ở tất cả các nước mang tính chất thế giới, làm cho công nghiệp bị mất cơ sở dân tộc. Những cơ sở dân tộc cũ đã bị tiêu diệt và ngày càng bị tiêu diệt.