Luận án tiến sĩ bước đầu tìm hiểu ảnh hưởng của văn học pháp đối với văn học lãn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Đ Ạ I H Ọ C G U Ó C G IA H À N Ộ I Đ Ạ I H ỌC K H O A H ỌC X Ã HỘ I V À N H Ã N VĂIM ĐÀO TRỌNG THÚC BƯỚC ĐÂU TỈM HIỂU ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HỌC PHÁP ĐÔI VỚI VĂN HỌC LÃNG ỈYỈẠN VIỆT NAM GiAI ĐOẠN 1930 - 1945 Chuyên ngành : Văn học Việt Nam M ã số : 50433 Ị ’ V- U j I LUẬN ÁN PHÓ TIẾM SỸ KHOA HOC NGỮVÀN N g ư ờ i h ư ớ n g dẫn k h o a h ọ c : G.s PHAN CỰĐỆ HÀ NỘI - 1996 MỤC LỤC A / PHAN M Ở ĐAU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Lịch sử vấn đề : Tinh hình nghiên cứu vấn đề "Ánh hưởng của vàn học Pháp đối với văn học lãng mạn Việt Nam giãi đoạn (1930 - 1945)".

Phương pháp nghiên cứu. Cái mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Bô' cục luận án.

NỒI DUNG LUÂN ÁN. CHƯƠNG 1: NHŨNG TIÊN ĐỀ LỊCH sử, VÃN HÓA XÃ HỘI CỦA S ự GIAO LUU GIỮA HAI NEN VĂN HỌC PHÁP - VỆT. Hoàn cảnh lich sử Viêt Nam từdằu thế kỳ X X đến 1945 nhữns tiền đề văn hóa xã hôi có liên quan đến sư giao lưu siữa hai nần văn hoc Pháp - Viêt. M ôt sốkhuvnh hướns và trường phái văn hoc Pháp có dnh hưởns sâu sắc tới văn hoc ỉãng mon 1930 - 1945.

Chủ nghĩa lãng mạn trong thơ ca Pháp thế kỳ XIX. Chủ nghĩa tượng trưng trong thơ Pháp thế kỷ XEX. CHƯƠNG 2 BƯỚC ĐAU TÌM HlỂU ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HỌC PHÁP ĐỐI VỚI THƠ CA LÃNG MẠN V ỆT NAM 1930 - 1945.L Nhữns đè tài và chủ đề mới. Niềm say mê ngoại giới, lòng yèu nước cuộc sống trần thế.

Nỗi cô đơn rợn ngợp của cá thể trước c á i,không eian mênh mông và không gian xa thảm. Nhữna con đường thoát ly của cái Tôi cá nhân (vàứtình yêu, quá khứ, tôn giáo và nhữne thế giới siêu hình). N hữ ns sắc [hái m ới trong nghê thuât biểu hiên: 2. Những điểm tương đồng trong quan điểm nghệ thuật vị nahệ thuật của các nhà lãng mạn Đông - Tây.

Ánh hưởng đa dạng và phức tap của nghệ thuật thơ Pháp trons thơ ca lãne mạn Việt Nam 1930 - 1945. Ảnh hường của chủ nghĩa tượng trưng tronư thơ Pháp đối với thơ ca lãng mạn Việt Nam 1930 - 1945. Những đổi mới trong hình thức và thể loại thơ. CHƯƠNG 3: ẢNH HƯỞNG CỦA VẢN HỌC PHÁP ĐÔÌ VỚI VÃN XUÔI LÃNG MẠN VIỆT NAM 1930 - 1945.

L Nhữns đề tài và chủ đề mới: 3. Đấu tranh chống lễ giáo phong kiến, đấu tranh cho quyền sống, quyền tự do cá nhân. Cải cách xã hội mang màu sắc cải lương tư sả n. Người hiệp sĩ giang hồ, người khách chinh phu mê man trong hành động.4 Cái Tôi của chủ nghĩa cá nhàn cực đoan không chấp nhận lối sống trung bình mờ mờ, nhạt nhạt.

Những sắc thái mới trons nghê thuât kết cấu và miêu tả. Sơ lược về nghệ thuật văn xuôi Việt Nam truyền thống. Đổi mới trong kết cấu cốt Iruyện và thể loại. Miêu tả tâm lý và vẻ đẹp ngoại hình của nhân vật.

Miêu tả thiên nhiên cá thể hóa, giàu màu sắc hội họa. CHƯƠNG 4: THỬ PHÂN TÍCH ẢNH HƯỜNG VĂN HỌC PHÁP TOONG MỘT SỐ SÁNG TÁC TIÊU BlỂư CỦA HÀN MẬC TỦ'VÀ NGUYEN TUÂN TRUỚC 1945. L M ôt số dấu hiêu ảnh hưủng ữiơ Plìáv Irons Uiơ Hàn Mảc Tử. Sơ lược về tiểu sử và sự nghiệp thơ ca của Giarles Baudelaire.

Một số dấu hiệu ảnh hường thơ Pháp (chủ yếu là thơ tượng trưng thế kỷ XIX) trong thơ Hàn Mặc Từ. André Gide và những lác phẩm của Niỉuvổn Tuân trước 1945. Sơ lược tiểu sử và sự nghiệp văn chương của André Gide. Ảnh hưởng của André Gide đối với sáng tác của Neuvễn Tuân trước 1945.

LỜI KẾT LUẬN rÀI L Ệ U THAM KHẢO. A/ PHAN MỞ ĐẰU L Tính cấp th iế t của đề tài: 1. Văn học lãng mạn Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 có vị trí quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nần vàn học dân tộc. giữa văn học dân tộc này với văn học dân tộc khác là một quy luật mãng tính khách quan của Lịch sử.

Việc rút ra những bài học trong việc k ế thừa, từĩh hoa vân học nước ngoài đòng thời gìn giữ bẩn sác văn học dân tộc là một yêu cầu quan trọng trong quá trình đổi mới toàn diện kinh tế, văn hóa xã hội của Việt Nam hiện nay. Ảnh hưởng văn học Pháp đối với ván học Việt Nam nói chung ng và vãn học lãng mạn Việt Nam thời kỳ 1930 - 1945 nói riêng đã được nhiều nhà nghiên cứu văn học và các nhà thơ, nhà văn thừa nhận, đã rừng có những kiến giải sâu sác nhưng chưa có nhữngtổng kết đầy dùvà toàn diện về những dấu hiệu ảnh hưởng của vân học Pháp đối với thơ ca và văn xuôi lãng mạn Việt Nam 1930 - 1945. M ac đích và n h iêm vu ỉiịỉhièn cứu: 2. Nhiệm vụ chính yếu của đè tài là tìm những dấu hiệu ảnh hưởng của văn học Phấp đối với văn học lãng man Việt Nam thời k ỳ 1930 - 1945.

Do dung lượng kiến thức đồ sộ của vãn học Pháp, do trình độ còn hạn chế của mình nên chúng tôi không có ý định trình bày lịch sử phát triển của vãn học Pháp; Chúng tôi cũng chỉ giới hạn nhiệm vụ cùa đề tài là tìm những 1 dấu hiệu ảnh hưởng của văn học Pháp đối với văn học lãng man Việt Narr 1930- 1945. Trên cơ sở k ế thừa thành tựu trước đây của các nhà nghiên cứh vân học, chúng tôi mong góp một phần công sức nhỏ bé vào việc khảng định Vãi trò quan trọng của văn học Phấp, ván học Trung quốc, cùng với từih hoa của văn học viết và văn học dân gian Việt Nam, kết hợp với cac trào Duy tân của dân tộc trong sự thay đổi diện mạo của văn học nước nhà, giúp cho vãn học Việt Nam có tên gọi mới: Văn học Việt Nam hiện đại. Trong quá trình nghiên cứu và lý giải vấn đề trên, chúng tôi tránh cả hai khuynh hướng: Coi văn học Pháp là động lực duy nhất thúc đẩy toàn bộ sự phát triển của văn học Việt Nam hoặc khuynh hướng thứ hai là phủ nhận ảnh hưởng của văn học Pháp đối với văn học lãng mạn 1930 - 1945 nói rièna và văn học Việt Nam 1930 -1945 nói chung. Về thực chất: Sức mạnh nội tại của văn học Việt Nam, cao trào Duy tân của những năm đầu thế kỷ XX và sự hội nhập của hai nền văn hóa Đông Tây đã tạo ra sức sống mãnh liệt, sự phát triển tưng bừng hương sắc của văn học lãng mạn thời kỳ 1930 - 1945.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể: Chúng tôi chủ yếu tìm những dấu hiệu ãnh hườna của văn học Pháp từ đầu thế ký XIX đến đầu thế kỷ XX vào văn học lãng mạn 1930 - 1945. a) Đối với thơ ca: Do ảnh hướng văn học Pháp thơ ca lãng mạn đã đi i sâu vào thế giới nội tâm, thế giới tình cảm và cảm giác của con người, thể hiên niềm say mê ngoại giới đầy thanh sắc và càm xúc, phản ánh nỗi cô đơn rợn ngợp của cá thể trước khỏng gian mênh mỏng và thời gian xa thảm. nội dung ít nhiều mang tính phi ngã của văn học thuộc ý thức hệ phong kiến, văn học chuyển sang thể hiện cái Tôi cá thể hóa. Kể từ cuốn sách mang tính chất tổng kết những thành công của phons trào Thơ mới là tập "Thi nhân Việt Nam "của hai nhà phê bình Hoài Thanh và Hoài Chân năm 1942 cho tới tập "Phong ưào Thơ mới" cùa giáo sư Phan Cự Đệ nám 1966, sau đó là tập " Nhìn lại một cuộc cách mạng trong thi ca" - năm 1993 của Nhà xuất bản Giáo dục do nhà thơ Huy Cận và giáo sư Hà Minh Đức chủ bièn, chúng tôi nhận thấy các nhà phê bình vãn học rất quan tâm đến vấn đề này và có nhiều ý kiến xác đáng về ảnh hướng của văn học Pháp đối với phong trào Thơ mới.

Đónơ aóp của luận án này là rất nhỏ bé: Chúng tôi có nhiệm vụ thống kê, tập hợp và tổng kết các luận điểm của các bậc thầy đi trước, bổ sung một phần rất nhỏ tạo nên sự hài hòa cân đối trong cách đánh giá ở cả hai mảng thơ ca và văn xuôi lãng man thời kỳ 1930 - 1945. Chúng tối cố gắng đi sâu vào những dấu hiệu ảnh hưởng của thơ Pháp đối với thơ ca lãng mạn 1930 - 1945 trong cách ngất nhịp câu thơ, lối viết biểu cảm thể hiện mọi cung bậc của tâm hồn, lối mièu tả năng về cảm giác, nhũn? dấu hiệu ảnh hướng thơ lãng mạn và tượng trưng của Pháp, ảnh hướns những tuyên ngôn nghè thuàt của ván học Pháp. b) Đối với văn xuôi: Luận án tập trung tìm hiểu các vấn đề sau: - Đấu tranh cho tự do hôn nhàn, chống lễ giáo phong kiến. - Thể hiện cái Tôi cá nhân tự ý thức.

- Triết lý sống cực đoan, triết lý xê dịch. - Đa dạng về thể loại: Phóng sự, ký sự, tùv bút, truyện ngắn, tiểu thuyết tâm lý. 3 - Đổi mới cốt truyện. - Xây dựng nhân vật: Nghệ thuật miêu tả tâm lý của nhân vật.

- Miêu tả thiên nhiên trong sána, biểu cảm mang những ảnh hướng của hội họa. - Đa dạng về đề tài. Lich sứ vấn đề: Tình hình lĩíỉhiên cứu vân đè ảnh hưởns ởns của vãn hoc Phấp đối với văn hoc Jans man Viêt Nam 1930 - 1945. Trong tiểu luận "Một thời đại trong thi ca "H oài Thanh đã cho rằng chỉ trong trên dưới 10 năm , thi ca Việt Nam hiện đại đã in dấu một thế kỷ của thơ Pháp (chủ yếu là ảnh hường của chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa tượng trưng Pháp thế kỷ XIX) ông viết: " Thơ Việt đã diễn lại trong 10 năm cái lịch sử 100 năm của thơ Pháp, từ lãng mạn đến Thi sơn, tượng trưng và những nhà thơ sau tương trưng.

Từih thần lãng mạn Pháp đã gia nhập vào ván học Việt Nam từ trước 1932, cùng một lần với "Tuyết Hòng lệ sử”, "Tố Tâm" và "Giọt lệ thu". Cho nên thời đại này nó chỉ còn phảng phất. Thơ tương trưng được người ta thích hơn, nhất là Baudelaừe, người đầu tiên đã khơi nguỏn thơ ấy. CÓ thể nói hâu hết các nhà ứĩơ vừa k ể trên, không nhiều thì ít, đều bị ám ánh vì Baudelaire " [132 - tr 15 ].