Luận án tiến sĩ: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng con người - Nghiên cứu của Nguyễn Thị Lương Uyên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ******** NGUYỄN THỊ LƯƠNG UYÊN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ******** NGUYỄN THỊ LƯƠNG UYÊN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học Mã số: 62 31 27 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Mạch Quang Thắng Hà Nội - 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập, nghiên cứu tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội, được sự giúp đỡ của Nhà trường, các Phòng và Khoa Chính trị học, nay tôi đã hoàn thành chương trình học tập và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Đại học Quốc gia. Tôi xin chân thành cảm ơn tới quý Thầy, Cô trong Ban giám hiệu, Phòng quản lý Đào tạo sau đại học, Khoa Chính trị học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học. Với sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn các nhà khoa học: GS.

TS Mạch Quang Thắng, GS. TS Phùng Hữu Phú, GS.TS Hoàng Chí Bảo, PGS Lê Mậu Hãn, GS. TS Nguyễn Văn Huyên, PGS. TS Phạm Ngọc Anh, PGS.

TS Lại Quốc Khánh, TS Lưu Minh Văn, PGS. TS Dương Văn Thịnh, PGS. TS Bùi Đình Phong, PGS. TS Vũ Quang Hiển, PGS.

TS Nguyễn Linh Khiếu, TS. Chu Đức Tính, PGS. TS Hoàng Trang, PGS. TS Đinh Xuân Lý và một số nhà khoa học khác đã trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến chuyên môn để tôi tiếp thu, chỉnh sửa và hoàn thiện luận án tiến sĩ.

Tôi cũng vô cùng biết ơn sự động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện của gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện bản luận án tiến sĩ. Cuối cùng tôi xin trân trọng cảm ơn! LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Luận án được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Mạch Quang Thắng.

Các tài liệu khoa học được sử dụng trong luận án là chính xác, trung thực, bảo đảm tính khách quan, khoa học và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. TÁC GIẢ Nguyễn Thị Lương Uyên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang LỜI CẢM ƠN LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

Những công trình khoa học nghiên cứu quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về con người, giải phóng con người. Những công trình khoa học nghiên cứu quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về con người, phát triển con người toàn diện. Những công trình khoa học nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và giải phóng con người. Những công trình khoa học nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về con người.

Những công trình khoa học nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng con người. Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của những công trình khoa học đã được công bố. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI. Một số khái niệm.

Con người. Giải phóng con người. Cơ sở lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng con người. Tiếp thu tư tưởng giải phóng con người trong tư tưởng truyền thống dân tộc.

Tiếp thu tư tưởng giải phóng con người trong văn hóa phương Đông. Tiếp thu tư tưởng giải phóng con người trong văn hóa phương Tây. Tiếp thu quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giải phóng con người. Cơ sở thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng con người.

50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tìm hiểu cuộc sống của người Việt Nam dưới chế độ thuộc địa. Tìm hiểu cuộc sống của nhân dân lao động các nước trên thế giới. Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.

59 Tiểu kết chương 2. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI. Mục tiêu và con đường giải phóng con người. Nội dung giải phóng con người.

Giải phóng con người khỏi áp bức dân tộc. Giải phóng con người khỏi áp bức giai cấp. Giải phóng con người khỏi nghèo nàn, dốt nát, lạc hậu. Giải phóng con người khỏi những mặt hạn chế, tiêu cực trong bản thân mỗi người, nhất là chủ nghĩa cá nhân.

Lực lượng thực hiện sự nghiệp giải phóng con người. Giải phóng con người là sự nghiệp của chính bản thân con người. Sự nghiệp giải phóng con người do giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Sự nghiệp giải phóng con người ở Việt Nam gắn liền với sự nghiệp giải phóng con người trên thế giới.

Điều kiện giải phóng con người. Điều kiện về chính trị - xã hội. Điều kiện về kinh tế. Điều kiện về văn hóa.

101 Tiểu kết chương 3. GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI. Giá trị lý luận. Làm phong phú thêm lý luận Mác - Lênin về giải phóng con người ở một nước thuộc địa nửa phong kiến.

109 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Làm nền tảng tư tưởng cho Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng lý luận về giải phóng con người. Giá trị thực tiễn. Có giá trị định hướng đối với sự nghiệp giải phóng con người Việt Nam trong công cuộc Đổi mới đất nước.

Một số giải pháp định hướng thúc đẩy quá trình giải phóng con người Việt Nam trong công cuộc Đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh. 134 Tiểu kết chương 4. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

152 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Giải phóng con người khỏi mọi khổ đau, đem lại cho con người cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và tạo những điều kiện để con người phát triển toàn diện là khát vọng ngàn đời của nhân loại. Đây cũng là vấn đề được nhiều nhà khoa học, nhà tư tưởng, văn hóa lớn đặc biệt quan tâm. Mác dự báo: Trong tương lai mọi khoa học đều gặp nhau ở một khoa học cao nhất - khoa học về con người.

Chúng ta đang sống trong thời đại phát triển của khoa học và công nghệ, trong thời kỳ toàn cầu hóa diễn ra hết sức mạnh mẽ, cả về chiều rộng và chiều sâu. Cùng với đó là sự tăng trưởng kinh tế với tốc độ vô cùng nhanh chóng, là làn sóng văn minh mới đang dấy lên và lan tỏa khắp thế giới. Tất cả hứa hẹn đem lại những điều tốt lành cho nhân loại. Nhưng chúng ta cũng đang phải chịu đựng những hậu quả nghiêm trọng của các chính sách phát triển không bền vững đe đọa đến sự sống, như ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên, các bệnh hiểm nghèo… Sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, các dân tộc cũng ngày càng gia tăng.

Thậm chí nhiều lúc nhiều nơi vẫn ngấm ngầm xảy ra những cuộc chạy đua vũ trang, những sự đối đầu quyết liệt để thực hiện âm mưu bá chủ thế giới. Những hạn chế này nếu không kiểm soát nổi sẽ trở thành lực lượng thống trị con người, phá hoại con người về nhiều mặt. Trong quá trình gần 30 năm thực hiện chính sách mở cửa, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đời sống xã hội Việt Nam có nhiều biến đổi sâu sắc. Nền kinh tế không những được vực dậy mà từng bước ổn định, tăng trưởng kéo theo đời sống văn hóa tinh thần có nhiều thay đổi rõ rệt, tích cực.

Tình hình chính trị, an ninh, xã hội cũng được giữ vững và ổn định. Con người với tư cách chủ thể xã hội có nhiều cơ hội phát huy hết khả năng của mình tham gia vào các công việc của đất nước. Đây là những thành tựu nổi bật, khẳng định tính ưu việt của chế độ xã hội mới xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng tự phát gây ra nhiều tiêu cực trong đời sống xã hội, như: Tình trạng quan liêu của bộ máy Đảng, Nhà nước; sự sa sút phẩm chất đạo đức, thoái hóa biến chất của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên; sự thiếu kiến thức dân chủ trong một bộ phận lớn người dân… Những hạn chế này không những làm cho quyền làm chủ của người dân bị vi phạm, gây cản trở, làm chậm 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiến trình giải phóng, phát triển con người mà còn gây ra nguy cơ phát triển không bền vững, không đồng đều trên các mặt của đất nước.

Làm thế nào để sự nghiệp giải phóng con người trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước nhanh chóng đi đến thành công? Đây là vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng đòi hỏi phải được nghiên cứu một cách hệ thống, cơ bản, kịp thời nhằm tìm kiếm những giải pháp phù hợp, hiệu quả. Một trong những cơ sở quan trọng, cần được nghiên cứu, vận dụng là những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng con người nói riêng. Đúng như đồng chí Võ Nguyên Giáp đã nói: “Vấn đề cấp bách hiện nay là dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, chúng ta cần phải phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng cho được một chiến lược con người, coi đó là vấn đề trung tâm của chiến lược kinh tế - xã hội” [51, tr. Hồ Chí Minh là hiện thân của tư tưởng ba giải phóng: giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.