Luận án Tiến sĩ Triết học: Công tác tôn giáo ở Việt Nam hiện nay - Lý luận & Thực tiễn tại Ninh Bình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LE THI MINH THẢO Chuyén nganh: CNXHKH Mã số: 62 22 03 08 LUẬN AN TIEN SĨ TRIET HOC Chủ tịch hội đồng: Người hướng dẫn khoa học 1: Người hướng dẫn khoa học 2: GS. Đỗ Quang Hưng PGS. Nguyễn Thanh Xuân PGS. Nguyễn Hồng Dương Hà Nội - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan day là công trình nghiên cứu cua riêng tôi.

Các sô liệu trong luận an là trung thực, có nguôn gốc rõ ràng. Những két luận khoa hoc của luận án chưa từng được công bo trên bat kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Lê Thị Minh Thao MỤC LỤC Ji967. | Chương 1 TONG QUAN.

Lịch sử nghiên cứu van đỀ. Những van dé cần tiếp tục nghiên cứu của luận án. Một số khái niệm, thuật ngữ được sử dụng trong luận án.- -- 23 Chương 2: LÝ LUẬN VE CONG TAC TON GIÁO VÀ THỰC TIEN CÔNG TAC TON GIÁO Ở VIỆT NAM HIEN NAY. Lý luận về công tác tôn giáo.

Thực tiễn công tác tôn giáo ở Việt Nam hiện nay. Những nét mới trong công tác tôn giáo và nhân tố ảnh hưởng đến công tác tôn giao ở Việt Nam hiỆn may .--- 22t St St *EEESESESEeEEEEEEErrrrrrerrkrkrkrkrerrer 59 Tiểu kết chương 2:. - -- + 5s 1 E1 E1 11212111121121121121111111111 1111110101111 1errg 68 Chương 3: THỰC TIEN CÔNG TAC TON GIÁO O TÍNH NINH BÌNH HIỆN NAY. Tình hình, đặc điểm tôn giáo ở tỉnh Ninh Bình.----ccS+cc+<xssessss 69 3.

Quá trình thực hiện công tác tôn giáo ở tỉnh Ninh Binh. Nhận xét chung về công tác tôn giáo ở tỉnh Ninh Bình.--- 108 Tiểu kết chương 3:. xe 116 Chương 4: DỰ BAO XU HUONG TÌNH HÌNH TON GIÁO, NHỮNG VAN ĐÈ ĐẶT RA VÀ MỘT SO GIẢI PHÁP, KHUYEN NGHỊ,. Dự báo xu hướng về tình hình tôn giáo và những van đề đặt ra.

Một số giải pháp, khuyến nghị. 2-2-5 2 2EE£EE£EE2EE2EEEEEerEerrrrrxees 132 Tiểu kết chương 4:. exe 147 KET LUẬN. - - 5-52 2122 21211211211 1111211211 1 1111110121111 re 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN.

c2 2T HH HH tt án 1111k 151 TÀI LIEU THAM KHẢO. ctxe, 152 PHU LỤC.0 rree 165 DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT CNXH : Chu nghĩa xã hội CNTB : Chủ nghĩa tư bản CTQG : Chính trị Quốc gia HDND : Hội đồng nhân dân MTTQ : Mặt trận Tổ quốc NXB : Nhà xuất bản QLNN : Quản lý Nhà nước XHCN : Xã hội chủ nghĩa UBND : Ủy ban nhân dân DANH MỤC CÁC HÌNH VE VÀ ĐỎ THỊ STT | Tên Tên hình vẽ, đồ thị Trang 1 3.1 | Bản đồ hành chính tỉnh Ninh Bình 72 Số lượng tín đồ các tôn giáo ở tỉnh Ninh Bình(Năm 2 | 3. | Bản đồ hệ thống nha thờ Giáo phận Phát Diệm 71 4 | 3.4 | Thống kê tình hình đất đai tôn giáo từ năm 2003 -2013 | 101 MỞ DAU 1. Lý do chọn đề tài Việt Nam đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công băng, văn minh.

Đề đạt được mục tiêu đó, vấn đề đoàn kết toàn dân trong đó có đồng bào theo tôn giáo luôn là nhiệm vụ mang tính chiến lược, là nhân tố có ý nghĩa quyết định bao đảm thắng loi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Lịch sử dân tộc đã chứng minh, triều đại nào, nhà nước nao biết khai thác thế mạnh của tôn giáo, biển tinh cảm tôn giáo thành tình cảm dân tộc sẽ góp phần tạo ra nội lực đoàn kết, trở thành động lực dé dân tộc ta đánh thắng kẻ thù xâm lược, 6n định và phát triển đất nước. Nhưng cũng có những giai đoạn lich sử do thiếu hiểu biết của các nhà cam quyền về đức tin tôn giáo đưa đến một thực trạng gây chia rẽ tôn giáo, phá vỡ khối đại đoàn kết dân tộc làm suy yếu nội lực đất nước. Trong lịch sử cách mạng Việt Nam hiện đại, Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn có chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đoàn kết các thành phần dân tộc và tôn giáo nhằm thực hiện thành công các mục tiêu của cách mạng trong từng thời kỳ lịch sử.

Trong tiến trình đổi mới ở nước ta, năm 1990, Bộ chính trị ra Nghị quyết 24 về tang cường công tác tôn giáo trong tình hình mới. Nghị quyết xác định: Tôn giáo là một van dé còn tồn tại lâu dài, tin ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đạo đức tôn giáo có nhiều điểm phù hợp với công cuộc xây dựng xã hội mới. Theo đó, tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân được tôn trọng; sự bình đăng và tình đoàn kết lương giáo được củng có; thái độ định kiến, phân biệt đối xử với người có đạo của một số cán bộ, đảng viên được khắc phục về căn bản; hành vi vi phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được kịp thời uốn nắn,. Đồng thời, các cơ quan chức năng đã ngăn chặn nhiều hành vi của các thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo, phá hoại sự nghiệp cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, ngăn cản tín đồ làm nghĩa vụ công dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, công tác tôn giáo cũng đang đặt ra nhiều thách thức nhất là trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay. Những van đề mới phát sinh trong tôn giáo như việc đòi lại đất thờ tự, sự biến tướng và phát triển của một số tôn giáo vì mục đích chính trị, điển hình là Tin Lành Dé ga ở Tây Nguyên. sự nhận thức về tôn giáo và chính sách, pháp luật về tôn giáo ở các địa phương không đồng đều, dẫn đến việc thực hiện công tác tôn giáo không thống nhất. Đổi mới đường lối, chính sách tôn giáo dù luôn là vấn đề ở tầm “vĩ mô”, nhưng chính công tác tôn giáo là yếu t6 quyết định trực tiếp, nhất là đảm bao sự ồn định chính trị, xã hội, đại đoàn kết dân tộc - tôn giáo.

Công tác tôn giáo là quan trọng nhưng lại rất ít được giới chuyên môn nghiên cứu một cách tổng thé, làm rõ nội hàm của van dé này, nhất là ở một địa bàn cụ thé. Ninh Binh là tinh có những đặc điểm khá tiêu biểu cho đời sống tôn giáo ở các tỉnh phía Bắc. Nhưng trên thực tế gần như chưa có nhiều công trình đề cập toàn diện đến công tác tôn giáo ở nơi đây. Đó là lý do thực tiễn quan trọng thúc đầy tác giả lựa chọn dé tài nghiên cứu.

Ninh Bình là tỉnh có truyền thống văn hóa lịch sử lâu đời - vùng đất đề đô, nơi Phật giáo và Công giáo đã tại vị gần như sớm nhất so với các tỉnh thành khác ở nước ta, có thể được coi là trung tâm quốc gia của hai tôn giáo này. Do vậy, một di biến du nhỏ trong đời sống tôn giáo ở bất cứ nơi đâu trên đất nước Việt Nam và thế giới đều nhận được ngay phản ứng từ các chức sắc và tín đồ nơi đây và ngược lại mỗi động thái của tôn giáo ở Ninh Bình cũng lập tức tác động đến sinh hoạt tôn giáo trong cả nước. Vì thế, nghiên cứu tôn giáo và công tác tôn giáo từ thực tiễn đời sống tôn giáo của tỉnh Ninh Bình càng trở nên cần thiết và có tính thời sự. Việc nghiên cứu công tác tôn giáo trên địa bàn cụ thể - tỉnh Ninh Bình sẽ góp phan chi ra những nét chung và những nét đặc thù trong việc thực hiện công tác tôn giáo, từ đó hy vọng có thé bổ sung, làm phong phú thêm công tác tôn giáo của Đảng và Nhà nước cả về lý luận và thực tiễn.

Từ thực tế đó, tác giả chọn van đề: Công tac tôn giáo ở Việt Nam hiện nay - lý luận và thực tiễn (Qua khảo sát tại tỉnh Ninh Bình) làm đề tài luận án tiến sĩ, chuyên ngành CNXHKH. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục dich: Thông qua nghiên cứu về công tác tôn giáo trên hai phương diện lý luận và thực tiễn, luận án đối chiếu vào việc thực hiện công tác tôn giáo ở một địa bản cụ thé - tỉnh Ninh Binh; chứng minh tính đúng đắn, hiệu quả của sự đổi mới về tôn giáo, công tác tôn giáo của Đảng và Nhà nước đồng thời chỉ ra những kết quả đạt được; những van dé đặt ra trong công tác tôn giáo, đưa ra giải pháp khuyến nghị nhằm nâng cao công tác tôn giáo ở Ninh Binh trong thời gian tới, góp phần bồ sung, làm phong phú thêm công tác tôn giáo ở Việt Nam cả về lý luận và thực tiễn. Nhiệm vụ Dé đạt được mục dich trên, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau đây: Một là, nghiên cứu những van dé lý luận và thực tiễn của công tác tôn giáo cũng như làm rõ những nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện công tác tôn giáo ở Việt Nam hiện nay.

Hai là, nghiên cứu quá trình thực hiện công tác tôn giáo ở Ninh Bình trong thời kỳ Đồi mới, nêu lên những thành tựu và hạn chế của công tác tôn giáo ở Ninh Bình, chỉ ra những nguyên nhân thành tựu và hạn chế đó. Ba là, dự báo xu hướng tình hình tôn giáo, những vấn đề đặt ra và đề xuất giải pháp, khuyến nghị nham nâng cao hiệu quả công tác tôn giáo ở tỉnh Ninh Binh, góp phan bồ sung và làm phong phú công tác tôn giáo ở Việt Nam. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối trợng Những vấn đề cơ bản của công tác tôn giáo hiện nay thông qua trường hợp nghiên cứu công tac tôn giáo ở tỉnh Ninh Binh thời kỳ Đổi mới.

Phạm vi nghién cứu Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu từ thời điểm tỉnh Ninh Bình được tái lập 1992, trong bối cảnh Đổi mới ở nước ta, đặc biệt là đổi mới nhận thức về tôn giáo và công tác tôn giáo từ năm 1990, nhất là từ khi thực hiện Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo (2004) đến nay. Phương pháp luận, khung lý thuyết và phương pháp nghiên cứu 4. Phương pháp luận Luận án dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lénin, tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn giáo và công tác tôn giáo. Khung lý thuyết Trong luận án, tác giả chủ yêu sử dụng các lý thuyết sau: - Lý thuyết về mối quan hệ giữa tôn giáo và chính trị.

Trong xã hội có giai cấp, chính tri và tôn giáo luôn có mối quan hệ mật thiết, tác động lẫn nhau.