Luận án tiến sĩ những vấn đề triết học xã hội của học thuyết chiến tranh và quân

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong chiến tranh: "Kẻ nào có kỹ thuật cao hơn, có trình độ tổ chức và kỷ luật cao hơn, có những máy móc tốt hơn thì kẻ đó sẽ chiến thắng" (10).Lênin ngày nay vẫn giữ nguyên tính chân lý đanh thép của nó. Kỷ luật bao giờ cũng là một trong những nhân tố cấu thành quan trọng nhất của trình độ sẵn sàng chiến đấu và sức chiến đấu cao của quân đội. Ngày nay, vấn đề củng cố và tăng cường kỷ luật trong Quân đội nhân dân Việt Nam vừa rất cơ bản vừa đặc biệt cấp bách. Điều đó do nhiều nguyên nhân chi phối, đặc biệt đáng chú ý là: những diễn biến phức tạp của tình hình trên thế giới, trong khu vực và trong nước; yêu cầu nhiệm vụ của quân đội trong điều kiện đất nước đang đổi mới nhưng vẫn chưa thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội; những yêu cầu mới của chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; thực trạng chấp hành và quản lý kỷ luật trong quân đội ta hiện nay còn nhiều yếu kém v.

Trong hoàn cảnh nước ta vốn từ chế độ thuộc địa nửa phong kiến, sản xuất nhỏ là phổ biến đang ở chặng đường đầu của thời kỳ quân đội đi lên chủ nghĩa xã hội, vấn đề củng cố và tăng cường kỷ luật trong quân đội ta, một quân đội nhân dân cách mạng chính quy từng bước hiện đại, đòi hỏi phải có nhiều suy nghĩ, tìm tòi, khám phá và tuyệt nhiên không phải là một công việc dễ dàng. Cái mà chúng ta thiếu là một nền sản xuất vật chất hiện đại và kỹ thuật quân sự tiên tiến với tính cách là cốt vật chất của kỷ luật quân đội. Đồng thời, tâm lý, tư tưởng tiểu tư sản của người sản xuất nhỏ pha tạp với tàn dư tiêu cực của phong kiến, tôn giáo, cơ chế làng xã cổ truyền và nhiều yếu tố tiêu cực khác đã và đang ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tâm lý, thói quen, trình độ tổ chức và ý thức kỷ luật của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội. Do đó, quá trình củng cố và tăng cường kỷ luật trong quân đội ta hiện nay đương nhiên là một bộ phận của cuộc đấu tranh chung lâu dài, gay go và phức tạp giữa xu hướng tất yếu đi lên chủ nghĩa xã hội với xu hướng tự phát tư bản chủ nghĩa cùng các thế lực phản động cản trở con đường đi lên đó trên đất nước ta.

Trải qua các thời kỳ lãnh đạo cách mạng nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của kỷ luật quân sự và đã thường xuyên nỗ lực củng cố và tăng cường kỷ luật đó trong các hình thức tổ chức quân sự của giai cấp vô sản phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam. Ngày nay, xuất phát từ tình hình nhiệm vụ cách mạng nước ta trong giai đoạn mới, từ những kinh nghiệm xây dựng quân đội ta và tham khảo kinh nghiệm của quân đội các nước xã hội chủ nghĩa anh em, từ thực trạng chấp hành và quản lý kỷ luật trong quân đội ta hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định việc không ngừng nâng cao tính tổ chức và kỷ luật trong quân đội là một trong những nhiệm vụ trọng yếu của Đảng và Nhà nước ta. Tư tưởng đó được phản ánh trong các văn kiện của Đảng cũng như được hiện thực hoá thông qua nhiều biện pháp tư tưởng và tổ chức rộng lớn của Đảng và Nhà nước (104). Trong sự nghiệp đổi mới mọi mặt đời sống xã hội hiện nay, Đảng ta chủ trương tiếp tục xây dựng quân đội ta thành quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, từng bước hiện đại, có chất lượng tổng hợp ngày càng cao, có tổ chức hợp lý, cân đối, gọn và mạnh, có trình độ sẵn sàng chiến đấu và sức chiến đấu cao (49).

Do đó, việc củng cố và tăng cường kỷ luật quân đội trở thành một trong những nhiệm vụ vừa cơ bản vừa cấp bách. Kinh nghiệm lịch sử đã chỉ rõ: quá trình xây dựng và củng cố quân đội kiểu mới cũng chính là quá trình đấu tranh bền bỉ gian khổ để tạo ra kỷ luật nghiêm minh tự giác cao, chống ảnh hưởng tư tưởng và tâm lý phi vô sản cũng như khắc phục những tàn dư tiêu cực của quá khứ. Ngày nay, trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động căng thẳng, đất nước chưa thoát khỏi khủng hoảng kinh tế-xã hội, vấn đề củng cố và tăng cường kỷ luật quân đội đặc biệt mang tính thời sự nóng hổi. Vì rằng, một trong những tiêu điểm của chiến lược "diễn biến hoà bình" của chủ nghĩa đế quốc và bè lũ phản động hòng xoá bỏ chủ nghĩa xã hội vào cuối thế kỷ là vô hiệu hoá quân đội của các nước xã hội chủ nghĩa, đi đến làm tan rã ý chí và tổ chức kỷ luật của quân đội đó.

Nhiều nhà lý luận của chủ nghĩa đế quốc, những phần tử cơ hội xét lại lớn tiếng bán rao thuyết "phi chính trị hoá quân đội" trong các nước xã hội chủ nghĩa. Thực tiễn ấy đòi hỏi chúng ta phải có thái độ thẳng thắn, khách quan trong đánh giá thực trạng chấp hành kỷ luật và chất lượng, hiệu quả hoạt động củng cố, tăng cường kỷ luật trong quân đội ta. Phải nghiêm túc thừa nhận rằng, trong những năm gần đây, mặc dù chúng ta đã có nhiều nỗ lực và đã đạt được kết quả nhất định, nhưng một trong những vấn đề gay gắt làm mọi người không khỏi lo ngại là sự gia tăng những hiện tượng tiêu cực, những vụ việc vi phạm kỷ luật của cán bộ chiến sĩ quân đội. Phẩm chất kỷ luật của cán bộ chiến sĩ ta, công tác lãnh đạo, chỉ huy, quản lý kỷ luật trong quân đội ta đã và đang còn nhiều điểm yếu so với yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Quá trình củng cố và tăng cường kỷ luật quân đội bao giờ cũng diễn ra dưới sự chi phối của một tổng thể mâu thuẫn. Chỉ có đi sâu phân tích mâu thuẫn trong quá trình củng cố và tăng cường kỷ luật chúng ta mới có thể nhận thức rõ hơn thực trạng và nguyên nhân của những yếu kém đó. Trên cơ sở đó mới có khả năng xác định chính xác những phương hướng, biện pháp các chất lượng, hiệu quả hoạt động củng cố và tăng cường kỷ luật trong quân đội. Chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung, học thuyết mâu thuẫn của triết học Mác- Lênin nói riêng, vốn giữ một vị trí đặc biệt trong nhận thức và cải tạo thế giới, chắc chắn sẽ là chìa khoá giúp chính trị đi sâu vào bản chất của quá trình củng cố và tăng cường kỷ luật quân đội, nắm bắt được các quy luật chi phối sự vận động, phát triển của quá trình đó.

Những nhận thức sâu sắc đó tạo khả năng nâng cao hơn nữa chất lượng công tác lãnh đạo, chỉ huy, quản lý bộ đội, tăng cường sức mạnh chiến đấu và khả năng sâu sắc chiến đấu của quân đội ta. Như vậy, đề tài được lựa chọn là một trong những vấn đề triết học - xã hội của học thuyết Mác-Lênin về chiến tranh và quân đội có ý nghĩa lý luận và ý nghĩa chính trị - thực tiễn cấp bách. Tình hình nghiên cứu vấn đề. Vấn đề củng cố kỷ luật trong quân đội xã hội chủ nghĩa đã có nhiều tác giả nước ngoài nghiên cứu, nhất là ở Liên Xô (45, 60, 61, 72, 88, 89).

Ở Việt Nam cũng đã có một số tác giả nghiên cứu vấn đề kỷ luật quân đội (32, 66, 67, 69). Các tác giả đó đã đề cập nhiều khía cạnh của kỷ luật quân đội và kết quả của nghiên cứu đã có ý nghĩa chỉ đạo nhất định đối với sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, hiện đại. Tuy nhiên cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập toàn diện, trực tiếp vấn đề: Phân tích mâu thuẫn trong quá trình củng cố và tăng cường kỷ luật quân đội xã hội chủ nghĩa nói chung và của Quân đội nhân dân Việt Nam nói riêng. Chính vì vậy, khi lựa chọn đề tài này, tác giả gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt trong tìm kiếm và khai thác những tài liệu tham khảo gần gũi.

Mặc dù vậy, với khả năng có hạn của mình, tác giả mạnh dạn đi vào nghiên cứu với hy vọng bước đầu góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề phương pháp luận trong hoạt động thực tiễn củng cố, tăng cường kỷ luật của quân đội ta hiện nay, nâng cao thêm một bước hiệu quả của công tác đầy khó khăn này. Mục đích và nhiệm vụ của luận án. Bản luận án có mục đích: Vận dụng phương pháp phân tích mâu thuẫn của triết học Mác-Lênin để xem xét thực trạng chấp hành kỷ luật và hoạt động thực tiễn củng cố, tăng cường kỷ luật trong quân đội ta hiện nay; phát hiện một số mâu thuẫn quan trọng trong quá trình đó, đề xuất những biện pháp có ý nghĩa phương pháp luận giải quyết những mâu thuẫn ấy phù hợp với điều kiện xây dựng quân đội trong giai đoạn cách mạng hiện nay ở nước ta. Để đạt mục đích đó, tác giả tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau đây: - Góp phần làm rõ vai trò, chức năng và những cơ sở hình thành, phát triển của kỷ luật Quân đội nhân dân Việt Nam.

- Bước đầu làm rõ một số mâu thuẫn trong quá trình củng cố và tăng cường kỷ luật của quân đội ta hiện nay, góp phần nhận thức sâu thêm thực trạng chấp hành và quản lý kỷ luật, những nguyên nhân của thực trạng đó. - Luận chứng những vấn đề có ý nghĩa phương pháp luận chỉ đạo giải quyết mâu thuẫn trong quá trình củng cố, tăng cường kỷ luật quân đội, xác định những biện pháp chủ yếu để giải quyết những mâu thuẫn đó. Cơ sở phương pháp luận và nguồn nghiên cứu. Để thực hiện những nhiệm vụ trên đây, tác giả đã sử dụng: Các tác phẩm của C.Lênin; các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt các tác phẩm về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, về xây dựng kỷ luật trong quân đội nhân dân.

- Các văn kiện các đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam, nghị quyết của các hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và của Đảng uỷ quân sự Trung ương; các tác phẩm của đồng chí Nguyễn Văn Linh và của các đồng chí lãnh đạo khác của Đảng, Nhà nước, quân đội.