Luận án tiến sĩ triết học về học thuyết Mác trong tác phẩm Con người một chiều - Vũ Linh

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LUAN AN TIEN SI TRIET HOC HA NOI - 2022 VŨ LINH SỰ LĨNH HỘI VÀ VẬN DỤNG HỌC THUYÉT MÁC CỦA HERBERT MARCUSE TRONG TAC PHAM “CON NGƯỜI MỘT CHIEU” Chuyén nganh: CNDVBC&CNDVLS Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIỀN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC: 1. NGUYEN CHÍ HIẾU 2. NGUYÊN ĐÌNH TƯỜNG HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Nghiên cứu sinh Vũ Linh LỜI CẢM ƠN Tôi biết ơn tất cả những tập thể, cá nhân đã luôn giúp đỡ, hỗ trợ tôi hoàn thành Luận án. Tôi xin đặc biệt cảm ơn đến những cơ quan, tô chức và các cá nhân sau đây: Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, Phòng Đào tạo, Khoa Triết học, Quý thầy, cô giáo đã hướng dẫn, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận án. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn vô cùng sâu sắc đến Thầy hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Chí Hiếu và PGS.TS Nguyễn Đình Tường đã luôn theo sát, động viên và tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện Luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND, Khoa LLCT-KHXHNV, Phòng Quản lý NCKH và các đồng nghiệp cơ quan đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi hoàn thành Luận án.

Tôi xin dành tất cả sự yêu thương và lời cảm ơn tới gia đình, bố mẹ, các anh chị em và người thân luôn là niềm động viên mạnh mẽ giúp tôi thực hiện Luận án. Xin chân thành cam on! Tác giả luận án Vũ Linh MỤC LỤC 13710. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN DE TÀI LUẬN AN. Các công trình nghiên cứu về những điều kiện và tiền dé hình thành tư tưởng của Herbert Marcuse và tác phâm “Con người một chiều”.

Các công trình của các tác giả trONG HC. c cc+ St Set +tstetetersrsrsrerrrerves 7 1. Các công trình của các tác giả ngoài NUCC. Các công trình nghiên cứu về sự lĩnh hội và vận dụng học thuyết Mác của H.

Marcuse trong tác phâm “Con người một chiỀu”.-------©VVE2222cccc+++tttEEEvrrk 13 1. Các công trình của các tác giả WONG HHỚC. Các công trình của các tác giả NYO HHỚC. St ccce+c+csxsEexerertrtetstersrsree 15 1.

Các công trình đánh giá sự lĩnh hội và vận dụng học thuyết Mac của H. Các công trình của các tác giả TONG NUGC. Các công trình của các tác giả NGOAL NUGCC vresessecssserecssserscseserecsesenecseenseeseneenenentenes 23 1. Khái quát các kết quả đạt được trong các công trình tổng quan và những van dé luận án cần tiếp tục nghiên cứu.

Khái quát các kết quả đạt được trong các công trình tổng quan. Những vấn dé luận án cân tiếp tục nghiÊn Cứn.--------cccccccccetttEEEEvvsseeeceee 27 CHƯƠNG 2. NHỮNG DIEU KIỆN, TIEN DE HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG CUA H. MARCUSE TRONG TÁC PHẨM “CON NGƯỜI MỘT CHIEU”.

Khái lược tư tưởng của H. Marcuse và tác phâm “Con người một chiều”. Cuộc đời và sự nghiệp của H. Tác phẩm “Con người một chiễM ”`.

Những điều kiện kinh tế, chính tri, văn hóa và xã hội cho sự hình thành tư tưởng H. Marcuse trong tác phẩm “Con người một chiều””. Di@U Kin Kin an. DiéU KiGN CHINN 7) ssssssssssssssssssssesssssssssessesssesseesssssssnsnsssssssssenssssennsnssenessesssenssseensen 42 2.

Điều kiện văn NOG. Điều kiện xã hội. Những tiền đề tư tưởng, lý luận cho sự hình thành tư tưởng H. Marcuse trong tác pham “Con người một chiều””.

Triết học biện Chứng của Œ. Học thuyết Mác - cội nguồn tự tưởng của H. Học thuyết phân tâm học của S. Tư tưởng của trường phái.- - - - ctSt SE SvESEEEEkkexextekrerrrerree 65 Kết luận chương 2.

SỰ LĨNH HỘI VÀ VẬN DỤNG HỌC THUYET MAC CUA HERBERT MARCUSE TRONG TÁC PHAM “CON NGƯỜI MOT CHIEU”: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BAN. Sự lĩnh hội của H. Marcuse đối với phép biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của C. Mác như tiền đề phê phán xã hội đương thời và xác định con đường tiễn vào 005500.

Sự lĩnh hội tỉnh thân phê phán của Mác chống chủ nghĩa giáo điều trong chủ nghĩa Mác XOVIEt. Sự linh hội phép biện chứng như biện chứng phủ định. Sự linh hội chủ nghĩa duy vật lịch sứ của C. Su van dung hoc thuyét Mac cua H.

Marcuse vào phê phán xã hội tư sản hiện dai. Sự phê phan tác động tiêu cực của khoa học - công nghỆ. Sự phê phan đối với sự tha hóa trong chủ nghĩa tư bản hiện đại. Sự vận dụng học thuyết Mác vào xác định chủ thể cách mạng và con đường khắc DPUC 1/8/1.

115 Kết luận chương 3.11 E1 crre 131 CHƯƠNG 4. NHUNG GIA TRI, HAN CHE TRONG SỰ LĨNH HOI VA VẬN DỤNG HỌC THUYET MAC CUA H. Chong giáo điều hóa chủ nghĩa Mác và hình thành tư duy phê phán. Áp dụng quan niệm duy vật lịch sử vào luận giải, phê phán toàn điện xã hội tư bản /72.

Nhận thức rõ những biểu hiện mới của chủ nghĩa tư bản hiện đại. Những hạn chế. Hiểu một cách phiến diện tư tưởng của C. Mác trong van dé về vai trò của khoa /0s2/18/14/120000n0nẺ8Ẻ88A.

Không tim ra được chủ thể cách mang đúng dan và con đường di vào tương lai 155 Kết luận chương 4 voce eecseccsseesssssesssssecssseccsssecssssscssssscssssessssvessssecssssecsssseessseesssseesssseessseessses 167 KET LUAN dd. 168 DANH MUC CAC CONG TRINH KHOA HOC CUA TAC GIA LIEN QUAN ĐẾN LUẬN AN osccccecssssssssssesssssssssccssssssssecssssssssessssssessesssssnesesssssnesesssssusesssesssseseesssssees 170 DANH MỤC TAI LIEU THAM KHAO.0ooioecccccccecsscsssseesssssssseeessssssseesssssseeesesssees 171 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đảng Cộng sản Việt Nam luôn kiên định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tang tư tưởng dé xây dựng đường lối, chính sách phat triển đất nước. Vì thế, nghiên cứu, vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin luôn là một yêu cầu khách quan, đòi hỏi cấp thiết ở Việt Nam hiện nay.

Từ kinh nghiệm lịch sử cho thấy, đã có thời kỳ sự lĩnh hội và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin diễn ra một cách quan phương, giáo điều. Do đó, để khắc phục những sai lầm này thì chủ nghĩa Mác - Lénin cần phải được tiếp tục phát triển sáng tạo, hoàn thiện hơn, sâu sắc hơn trên cơ sở nghiên cứu chính các tác phẩm, tư tưởng của các nhà kinh điển Mác - Lénin, đồng thời tiếp thu có chọn lọc các cách tiếp cận nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin của các nhà tư tưởng trên thế giới. Một trong số đó là nhà triết học mácxít phương Tây Herbert Marcuse (1898-1979) - thành viên nổi tiếng nhất trong số các nhà lý luận của trường phái Frankfurt - trường phái có ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác phương Tây. Lich sử thế giới từ sau C.

Mác đến nay đã có những biến đổi to lớn, trái với những dự báo của C. Mác và những nhà cách mạng lạc quan nhất, chủ nghĩa tư bản trên phần lớn lãnh thô thế giới vẫn tiếp tục tồn tại, duy trì sự thống trị và ảnh hưởng của mình đối với các giai cấp khác, trong khi đó chủ nghĩa xã hội hiện thực hùng mạnh một thời đã lâm vào khủng hoảng và tan rã từng mảng lớn ở hầu hết các nước vào những thập niên cuối của thế kỷ 20. Hiện thực đó đã thách thức nghiêm trọng nền tang lý luận và cơ sở xã hội của chủ nghĩa Mác, gây hoài nghi về tính khoa học của chủ nghĩa Mác [15]. Các thé lực chống đối thì vui mừng, thừa co dan tới dé xuyên tạc, chống phá; các nhà lý luận thì quy kết nguyên nhân tan rã của Liên Xô và một số nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu là do sai lầm của phiên bản chủ nghĩa Mác - Lênin và đòi hỏi xét lại chủ nghĩa Mác với nhiều phiên bản khác nhau.

Vì vậy, để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ tính khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin cần nhận thức rõ hơn về những phiên bản này và việc lựa chọn phiên bản mácxít của Herbert Marcuse - người muôn phát triên chủ nghĩa Mác nhưng lại có những sai lầm nhất định và bị phê phán cả từ những người mácxít chân chính và từ các học giả tư sản là có giá trị tham khảo nhất định. Trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, giao lưu văn hóa giữa các quốc gia là một tất yếu, đây cũng là cơ hội dé Việt Nam tiếp thu các giá trị văn hóa của nhân loại, trong đó có giá trị triết học. Ngoài các nghiên cứu về dòng triết học phương Tây hiện đại đã khá phổ biến ở Việt Nam, những nghiên cứu chuyên sâu về các nhà mácxít phương Tây dù chưa có nhiều, song cũng đang được quan tâm nhiều hơn. Vấn đề đặt ra trong nghiên cứu về các trường phái triết học này nhằm dé tiếp thu có chọn lọc những kết quả nghiên cứu về chủ nghĩa Mác từ nước ngoài, song mặt khác, cũng cần thiết dé khắc phục, phê phán thái độ tôn sùng lý luận của các nhà tư tưởng phương Tây trong nghiên cứu triết học mácxít; nhận thức rõ những mưu toan như sử dụng các khái niệm hoặc lý luận triết học phương Tây để lý giải và biện minh cho triết học mácxít, sử dụng quan điểm của các nhà triết học phương Tây dé phê phán triết học mácxít, đem những tinh chất tương tự như triết học phương Tây để nói về tính hiện đại của triết học mácxít.

Do vậy, việc nghiên cứu các nhà mácxít phương Tây nói chung, nghiên cứu tư tưởng triết học của Herbert Marcuse nói riêng là cần thiết để thấy được đóng góp cũng như hạn chế trong nghiên cứu về chủ nghĩa Mác trên thế giới, đồng thời bảo vệ tính hệ thống, khoa hoc, cách mạng, nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lénin chân chính. Việt Nam dang phan đấu trở thành nước công nghiệp phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Quá trình này diễn ra trong bối cảnh nhân loại đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với những tác động to lớn của khoa học - công nghệ, công nghiệp hóa bao trùm mọi lĩnh vực của đời sống xã hội làm biến đổi và nảy sinh những van đề mới, hiện tượng mới đặt ra cho chủ nghĩa Mác - Lênin phải nhận diện và giải quyết thấu đáo. Những hệ quả tiêu cực của tiến bộ khoa học - công nghệ; những động cơ, lợi ích kinh tế đứng đăng sau tất cả những biến đổi của xã hội hiện đại; những biến đổi của xã hội hiện đại, căn nguyên của mọi hình thức tha hóa tinh thần hiện đại, những bất toàn của nền văn minh công nghiệp,.