Luận án tiến sĩ về các yếu tố chậm tiến độ dự án đầu tư công - Vũ Quang Lãm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH VŨ QUANG LÃM CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẬM TIẾN ĐỘ VÀ VƯỢT DỰ TOÁN DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH VŨ QUANG LÃM CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẬM TIẾN ĐỘ VÀ VƯỢT DỰ TOÁN DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS SỬ ĐÌNH THÀNH Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án tiến sĩ kinh tế “Các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công tại Việt Nam” là nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin, số liệu trong luận án là trung thực và dẫn nguồn cụ thể.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa công bố trong bất cứ công trình khoa học nào khác. Hồ Chí Minh, ngày tháng 01 năm 2016 Nghiên cứu sinh Vũ Quang Lãm LỜI CẢM ƠN Trước hết, Tôi xin chân thành cám ơn Thầy GS.TS Sử Đình Thành, người Thầy hướng dẫn khoa học của tôi, trong suốt 04 năm đã tận tình hướng dẫn gợi mở chỉ bảo để tôi hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến quý Thầy Cô của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Thầy Cô khoa đào tạo và Viện Sau đại học đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành các học phần của chương trình đào tạo dành cho nghiên cứu sinh. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến các Anh Chị Em đồng nghiệp đang công tác tại Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh đã hỗ trợ về tài liệu, thông tin, tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận án.

Cuối cùng, xin cảm ơn gia đình nhỏ của tôi và những người bạn thân thiết đã luôn sát cánh, đồng hành, cổ vũ và giúp tôi hoàn thành luận án. Luận án sẽ không thể hoàn thành nếu thiếu sự hướng dẫn, hỗ trợ và giúp đỡ như trên. Vũ Quang Lãm MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các hình vẽ, biểu đồ Danh mục các bảng PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng. Tính mới và những đóng góp của luận án.

Về phương diện học thuật. Về phương diện thực tiễn. Kết cấu của luận án. 7 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT.

Khung khái niệm dự án đầu tư công. Đặc điểm dự án đầu tư công. Chu trình quản lý dự án. Các nghiên cứu lý thuyết về quản lý dự án và rủi ro trong quản lý dự án.

Vấn đề chậm tiến độ của các dự án đầu tư. Khái niệm chậm tiến độ. Hậu quả của chậm tiến độ. Vấn đề vượt dự toán các dự án đầu tư.

Khái niệm vượt dự toán. Hậu quả của vượt dự toán. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ.

Các nghiên cứu về yếu tố gây vượt dự toán. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công.38 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Nghiên cứu tác động của chậm tiến độ và vượt dự toán đến thời gian hoàn thành và giá trị quyết toán dự án đầu tư công. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư công. Nghiên cứu định tính. Phân tích nhân tố khám phá, hồi quy và kiểm định mô hình.

Xây dựng giả thuyết nghiên cứu. Mẫu dữ liệu nghiên cứu. Hồi quy và kiểm định mô hình. 56 CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM THỜI GIAN THỰC HIỆN VÀ CHI PHÍ ĐẦU TƯ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

Giới thiệu chung. Cơ chế, chính sách và phân cấp quản lý dự án đầu tư công tại Việt Nam. Vấn đề lựa chọn chủ đầu tư của dự án công. Vấn đề chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư công tại Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thực trạng tại Việt Nam. Thực trạng tình hình chậm tiến độ và vượt dự toán tại TP.Hồ Chí Minh. Phân tích thực nghiệm mối quan hệ giữa thời gian và chi phí đầu tư các dự án đầu tư công: nghiên cứu trường hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Mô tả dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm. Mô tả tương quan giữa các biến trong mô hình. Kết quả hồi quy. 75 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ GÂY CHẬM TIẾN ĐỘ VÀ VƯỢT DỰ TOÁN CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI VIỆT NAM.

Kết quả nghiên cứu định tính. Mô hình nghiên cứu chính thức. Xây dựng thang đo. Kết quả chọn mẫu và mô tả thống kê mẫu.

Kiểm định hệ số Cronbach’s Alpha. Phân tích yếu tố khám phá (EFA). Kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính. Phân tích hồi quy.

Kiểm định tính phù hợp của mô hình. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Năng lực yếu kém trong thực hiện dự án của nhà thầu và tư vấn. Năng lực yếu kém trong quản lý dự án của chủ đầu tư.

Yếu tố khó khăn về tài chính. Yếu tố ngoại vi. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu trước đây. Nghiên cứu điển hình các dự án công trên địa bàn TP.

Dự án 1- Dự án điển hình về chậm tiến độ và vượt dự toán. Mô tả dự án. Phân tích nguyên nhân dẫn đến chậm tiến độ của dự án. Phân tích nguyên nhân dẫn đến vượt dự toán của dự án.

Dự án 2- Dự án điển hình vượt tiến độ và vượt dự toán. Mô tả dự án. Phân tích nguyên nhân thành công hoàn thành vượt tiến độ. Phân tích nguyên nhân dẫn đến việc vượt dự toán của dự án.

128 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH. Các khuyến nghị chính sách. Giải pháp nâng cao năng lực của chủ đầu tư. Giải pháp đối với năng lực của tư vấn.

Giải pháp đối với năng lực của nhà thầu. Giải pháp đối với việc kiểm soát rủi ro tài chính của chủ đầu tư. Giải pháp đối với việc kiểm soát rủi ro từ các yếu tố ngoại vi. Gợi ý về quản lý tiến độ, kiểm soát rủi ro.

Những hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. 140 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ.141 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 142 Phụ lục 1 Phụ lục 2 Phụ lục 3 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á AFD Cơ quan Phát triển Pháp Ban QLDA Ban Quản lý dự án BOT Xây dựng – Kinh doanh – Chuyển giao ĐT Đầu tư DA Dự án DAĐT Dự án đầu tư FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội HĐND Hội đồng nhân dân IDA Hiệp hội Phát triển quốc tế IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế JBIC Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật bản MTEF Khuôn khổ chi tiêu trung hạn NSĐP Ngân sách địa phương NSNN (TW) Ngân sách nhà nước (Trung ương) ODA Hỗ trợ Phát triển chính thức PPP Mô hình Hợp tác công tư TK Thiết kế TKCS Thiết kế cơ sở UBND Ủy ban nhân dân XD Xây dựng XDCB Xây dựng cơ bản WB Ngân hàng Thế giới DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Chu trình quản lý dự án.2: Mô hình về mối liên hệ giữa các thành tố trong quản lý dự án.3: Phân loại chậm tiến độ theo tiêu thức trách nhiệm.1: Quy trình và các bước nghiên cứu.2: Mô hình nghiên cứu sơ bộ.1: Tỷ lệ dự án chậm tiến độ và dự án thực hiện điều chỉnh dự toán qua các năm 2007 – 2012.2: Các nguyên nhân chậm tiến độ dự án các năm 2011 – 2012.3: Các nguyên nhân điều chỉnh dự toán dự án các năm 2011 – 2012.4: Tỷ lệ về số dự án phân theo ngành.5: Tỷ lệ chậm tiến độ của các dự án đầu tư công tại TP.6: Tỷ lệ vượt dự toán của các dự án đầu tư công tại TP.7: Tỷ lệ chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư công tại TP. 70 DANH MỤC BẢNG Bảng 0.1: Hệ số ICOR chung và khu vực đầu tư nhà nước qua các giai đoạn.1: Một số hậu quả của chậm tiến độ.2: Một số tác động của chậm tiến độ đối với các bên tham gia dự án.3: Tổng hợp một số Nhóm/Yếu tố chính gây vượt dự toán của các tác giả trên thế giới.3: Tổng hợp nhóm yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán.1: Phân tích SWOT đối với các Chủ đầu tư chuyên nghiệp.2: Phân tích SWOT đối với các Chủ đầu tư kiêm nhiệm.3: Thống kê về số dự án phân theo ngành.4: Kết quả thống kê về tình trạng vượt dự toán của các dự án đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh.5: Kết quả thống kê về tình trạng chậm tiến độ của các dự án đầu tư công tại Thành phố Hồ Chí Minh.6: Kiểm định tương quan của các biến trong mô hình.7: Kết quả hồi quy các mô hình.1: Các nhóm yếu tố trong mô hình nghiên cứu và kỳ vọng dấu.2: Các biến trong mô hình nghiên cứu.3: Mô tả về thời gian làm việc của những người được phỏng vấn trong lĩnh vực quản lý dự án đầu tư công.4: Mô tả về số lần tham dự huấn luyện về nghiệp vụ quản lý dự án đầu tư công.5: Mô tả về trình độ chuyên môn của người được phỏng vấn.6: Mô tả về lĩnh vực đầu tư của dự án đầu tư công.7: Mô tả nguồn vốn của dự án đầu tư công.8: Mô tả về tần suất vượt dự toán và chậm tiến độ của dự án đầu tư công .9: Tổng hợp đánh giá của đáp viên về mức độ ảnh hưởng các yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán liên quan đến năng lực của chủ đầu tư.10: Tổng hợp đánh giá của đáp viên về mức độ ảnh hưởng các yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán liên quan đến năng lực nhà thầu.