Luận án tiến sĩ: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao TP.HCM hội nhập kinh tế quốc tế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH --------------------- PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH --------------------- PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị Mã số: 62310102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2014 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong các công trình khác.

Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 12 năm 2014 Tác giả ii MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan .ii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục các bảng, hình vẽ, đồ thị .vii MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. Khái niệm và các tiêu chí đánh giá nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh HNKTQT.

Phát triển nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao. Hội nhập kinh tế quốc tế và yêu cầu đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ HNKTQT ở khía cạnh cung cầu lao động. Một số lý thuyết về vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao trong phát triển và hội nhập quốc tế.

Lý thuyết về nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố trực tiếp của quá trình sản xuất. Lý thuyết về vốn nhân lực và tăng trưởng kinh tế. Lý thuyết về ích lợi của việc đầu tư vào vốn nhân lực. Lý thuyết về vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao trong hội nhập quốc tế.

Những bài học rút ra từ việc nghiên cứu kinh nghiệm của các nước Hàn Quốc, Trung Quốc và Malaysia. Bài học kinh nghiệm về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Bài học kinh nghiệm về sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. 59 Tóm tắt chương 1 iii CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ.

Khung phân tích. Phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu. Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Phương pháp tiếp cận liên ngành.

Phương pháp tiếp cận điểm. Phương pháp nghiên cứu tài liệu. Phương pháp phân tích và tổng hợp. Phương pháp so sánh, đối chiếu.

Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng. Hệ thống thông tin, dữ liệu nghiên cứu.

Thông tin thứ cấp. Thông tin sơ cấp. Quy trình nghiên cứu. 74 Tóm tắt chương 2 CHƢƠNG 3.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Tổng quan về sự phát triển kinh tế và tiến trình hội nhập quốc tế của TP. Tổng quan về sự phát triển kinh tế của TP. Khái quát về tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của TP.

Phân tích thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP. Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao ở khía cạnh cung lao động. Tình hình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM hiện nay. Yếu tố khoa học công nghệ đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.

Yếu tố văn hoá và xã hội trong đội ngũ nhân lực chất lượng cao ở TP. Chính sách của Nhà nước đối với nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP. Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao ở khía cạnh cầu lao động. Qui mô, cơ cấu nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM hiện nay. Chính sách sử dụng đối với lao động chất lượng cao hiện nay ở TP. Những vấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM trong bối cảnh HNKTQT. Những bất cập đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM trong bối cảnh HNKTQT ở khía cạnh cung lao động.

Những bất cập đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM trong bối cảnh HNKTQT ở khía cạnh cầu lao động. Nguyên nhân của những tồn tại trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP. 119 Tóm tắt chương 3 CHƢƠNG 4. QUAN ĐIỂM, PHƢƠNG HƢỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

Những quan điểm chủ đạo trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế của TP. Xác định vai trò quyết định của việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao một cách hợp lý. Cải cách giáo dục phù hợp với yêu cầu của đổi mới.

Có chiến lược bồi dưỡng, sử dụng và phát triển hợp lý và đồng bộ. Phương hướng, mục tiêu phát triển nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của TP. Phương hướng cơ bản. Những mục tiêu chủ yếu.

Một số giải pháp cấp thiết nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trên địa bàn TP. Nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở khía cạnh cung lao động trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế trên địa bàn TP. Giải pháp về giáo dục đào tạo đối với phát triển NNLCLC. Giải pháp về khoa học công nghệ đối với phát triển NNLC.

Giải pháp về chính sách của nhà nước đối với phát triển NNLCLC. Nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở khía cạnh cầu lao động trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế trên địa bàn TP. Giải pháp về qui mô cơ cấu đối với phát triển NNLCLC. Giải pháp về chất lượng đối với phát triển NNLCLC.

Giải pháp về chính sách sử dụng đối với phát triển NNLCLC. 147 Tóm tắt chương 4 KẾT LUẬN. 153 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 156 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

157 PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. BCHTW : Ban Chấp hành Trung ương 2. CHND : Cộng hoà nhân dân 3. CMKT : Chuyên môn kỹ thuật 4.

CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá 5. CNKT : Công nhân kỹ thuật 6. CSDN : Cơ sở dạy nghề 7. GD-ĐT : Giáo dục đào tạo 9.

HNKTQT : Hội nhập kinh tế quốc tế 10. KCX-KCN : Khu chế xuất, khu công nghiệp 11. NCKH : Nghiên cứu khoa học 12. NNLCLC : Nguồn nhân lực chất lượng cao 13.

TCCN : Trung cấp chuyên nghiệp 14. THCS : Trung học cơ sở 15. THPT : Trung học phổ thông 16.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh 17. TW : Trung ương vii DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, HÌNH VẼ Bảng 3.

Tổng hợp giáo viên và học sinh trung cấp chuyên nghiệp. Qui mô đào tạo đại học, cao đẳng hệ chính qui phân theo nhóm ngành. Doanh nghiệp đang hoạt động (thời điểm 31/12/2011). Số liệu lao động – việc làm TP.HCM giai đoạn (2000-2009).

Chỉ số cơ cấu cung nhân lực theo trình độ nghề. Thống kê mô tả điểm đánh giá của các doanh nghiệp về thể lực. Tỷ lệ lao động đang làm việc đã qua đào tạo (%). Thống kê mô tả điểm đánh giá của các doanh nghiệp về trí tuệ.

Thống kê mô tả điểm đánh giá của các doanh nghiệp về nhân cách. Thống kê mô tả điểm đánh giá của các doanh nghiệp về tính năng động xã hội. Đánh giá tổng hợp chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực ở một số nước châu Á. Biểu đồ thể hiện các nhu cầu của lao động chất lượng cao tại TP.

Khung phân tích. Qui trình nghiên cứu. 74 1 PHẦN MỞ ĐẦU Sự phát triển của thế giới đang bước sang trang mới với những thành tựu có tính đột phá, trong đó yếu tố đóng vai trò trung tâm quyết định sự biến đổi về chất của nền kinh tế chính là nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự thống trị của các nhân tố truyền thống như số lượng đất đai, lao động, hay nguồn vốn giờ đây đã được thay đổi.

Chính nguồn nhân lực chất lượng cao mới là yếu tố cơ bản nhất của mọi quá trình, bởi lẽ những yếu tố khác vẫn có thể có được nếu có tri thức, song tri thức không tự nhiên xuất hiện mà phải thông qua một quá trình giáo dục, đào tạo và hoạt động thực tế. Ngày nay, sự cạnh tranh giữa các quốc gia, các doanh nghiệp chủ yếu là cạnh tranh về hàm lượng chất xám, nghĩa là hàm lượng tri thức kết tinh trong sản phẩm hàng hoá dịch vụ nhờ vào nguồn nhân lực có chất lượng. Vì vậy, để có được tốc độ phát triển cao và bền vững, các quốc gia trên thế giới đều chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực,một vấn đề cấp bách có tầm chiến lược, có tính sống còn trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế thế giới. Hiện nay, công nghệ Việt Nam ở mức trung bình kém.

Trong các ngành công nghiệp, hệ thống máy móc thiết bị lạc hậu từ 2 đến 4 thế hệ so với thế giới. Tình trạng thiếu công nhân kỹ thuật, đặc biệt là công nhân bậc cao là nhân tố trực tiếp ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chuyển giao công nghệ, làm giảm hiệu suất sử dụng của thiết bị công nghệ. Trong cơ cấu trình độ của lực lượng lao động của nước ta, tỷ lệ lao động được đào tạo không chỉ quá thấp mà còn rất bất hợp lý. Chúng ta thiếu cả cán bộ trên đại học, đại học, trung học chuyên nghiệp và công nhân kỹ thuật lành nghề, nhưng thiếu hụt nghiêm trọng hơn cả là chuyên gia đầu ngành và công nhân lành nghề – kỹ thuật viên (Lê Văn Toàn, 2007).