Luận án: Nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội Nhân dân Việt Nam

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ BÙI MINH ĐỨC NHU CẦU THÀNH ĐẠT NGHỀ NGHIỆP CỦA SĨ QUAN TRẺ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM luËn ¸n tiÕn sÜ T¢M Lý HäC HÀ NỘI – 2017 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ BÙI MINH ĐỨC NHU CẦU THÀNH ĐẠT NGHỀ NGHIỆP CỦA SĨ QUAN TRẺ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM Chuyên ngành: T©m lý häc Mã số: 62 31 04 01 luËn ¸n tiÕn sÜ t©m lý häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: 1.TS Đỗ Duy Môn 2.TS Lê Khanh HÀ NỘI – 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng. Tác giả luận án Bùi Minh Đức DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Cán bộ sĩ quan CBSQ 2 Điểm trung bình ĐTB 3 Độ lệch chuẩn ĐLC 4 Đơn vị thực nghiệm ĐVTN 5 Đơn vị đối chứng ĐVĐC 6 Giá trị nghề nghiệp GTNN 7 Giá trị nghề nghiệp quân sự GTNNQS 8 Hạ sĩ quan HSQ 9 Hoạt động quân sự HĐQS 10 Nhu cầu thành đạt NCTĐ 11 Nhu cầu thành đạt nghề nghiệp NCTĐNN 12 Nhu cầu thành đạt nghề nghiệp quân sự NCTĐNNQS 13 Nghề nghiệp quân sự NNQS 14 Quân đội nhân dân Việt Nam QĐNDVN 15 Sĩ quan trẻ SQT MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 13 Chương 1 LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU THÀNH ĐẠT NGHỀ NGHIỆP CỦA SĨ QUAN TRẺ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 34 1. Lý luận về nhu cầu và nhu cầu thành đạt 34 1.

Cấu trúc và các mặt biểu hiện nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam 55 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam 67 Chương 2 TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 77 2. Tổ chức nghiên cứu 77 2. Phương pháp nghiên cứu 81 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN 95 3.

Thực trạng mức độ nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam 95 3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam 127 3. Biện pháp tâm lý - xã hội nâng cao nhu cầu thành đạt nghề nghiệp cho Sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam 139 3. Phân tích kết quả thực nghiệm 150 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 163 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 164 PHỤ LỤC 176 DANH MỤC CÁC BẢNG STT TÊN BẢNG Trang 1.1 Các GTNNQS cơ bản SQT đang vươn tới 60 1.2 Biểu hiện mặt nhận thức NCTĐNN của SQT 61 1.3 Biểu hiện mặt thái độ NCTĐNNQS của SQT 62 1.4 Biểu hiện mặt hành vi NCTĐNN của SQT 63 1.5 Các nội dung khảo sát thực trạng NCTĐNN của SQT 65 1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến NCTĐ theo quan điểm B.1 Bảng phân bố khách thể nghiên cứu 77 3.1 Mức độ các nội dung mặt nhận thức của NCTĐNN 97 Mối quan hệ giữa các nhóm SQT có thời gian mang quân hàm sĩ 3.2 quan khác nhau về mức độ mặt nhận thức NCTĐNN 100 3.3 Mức độ các nội dung mặt thái độ NCTĐNN của SQT 103 3.4 Mức độ các nội dung mặt hành vi NCTĐNN của SQT 108 Mối quan hệ giữa các nhóm SQT chức vụ khác nhau về mức 3.5 độ mặt hành vi NCTĐNN 110 Kiểm định phương sai mức độ NCTĐNN của SQT ở các nhóm 3.6 khác nhau 113 Đánh giá của CBSQ và tự đánh giá của SQT về mức độ 3.7 NCTĐNN của SQT 114 Tương quan chéo giữa mức độ NCTĐNN và mức độ hoàn 3.8 thành chức trách, nhiệm vụ của SQT 117 Mối quan hệ giữa đánh của các nhóm khách thể nghiên cứu về 3.9 mức độ hoàn thành chức trách, nhiệm vụ của SQT 120 Mối quan hệ giữa các nhóm SQT về mức độ hoàn thành chức 3.10 trách, nhiệm vụ 122 Bảng ma trận xoay và hệ số ma trận thành phần của nội dung 3.11 các nhân tố ảnh hưởng tới NCTĐNN của SQT 128 Mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố chủ quan quan đến 3.12 NCTĐNN của SQT 132 Mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố khách quan đến NCTĐNN 3.13 của SQT 136 Mức độ mặt nhận thức NCTĐNN của hai nhóm SQT trước tác động 3.14 thực nghiệm 150 Mức độ mặt nhận thức NCTĐNN của hai nhóm SQT sau tác động 3.15 thực nghiệm 153 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT TÊN BIỂU ĐỒ Trang 3.1 Mặt nhận thức NCTĐNN của SQT thể hiện qua các item 95 3.2 Mặt thái độ NCTĐNN của SQT thể hiện qua các item 101 3.3 Mặt hành vi NCTĐNN của SQT thể hiện qua các item 107 3.4 Mức độ mặt hành vi NCTĐNN của SQT khác nhau chức vụ 110 3.5 Mức độ NCTĐNN của SQT 111 3.6 Tự đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chức trách của SQT 115 Phân bố các phương án tự đánh giá mức độ hoàn thành 3.7 nhiệm vụ xây dựng tổ chức Đảng và các tổ chức quần chúng ở 116 đơn vị của SQT Ảnh hưởng của mức độ NCTĐNN đến mức độ hoàn thành 3.8 125 chức, nhiệm vụ trong các nhóm SQT có chức vụ khác nhau Phân bố lựa chọn của SQT về yếu tố trình độ nắm vững tri 3.9 133 thức, chuyên môn nghiệp vụ quân sự 3.10 Mức độ NCTĐNN của SQT ở ĐVTN và ĐVĐC đo lần 1 152 Mặt nhận thức NCTĐNN của SQT nhóm ĐVTN trước và sau tác 3.11 154 động thực nghiệm Mặt nhận thức NCTĐNN của SQT nhóm ĐVĐC với hai lần đo 3.13 Mức độ NCTĐNN của SQT ở ĐVTN và ĐVĐC đo lần 2 156 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ STT TÊN SƠ ĐỒ Trang 1.1 Cấu trúc NCTĐNN của SQT QĐNDVN 57 1.2 Các biểu hiện cơ bản của NCTĐNN của SQT 66 3.1 Tương quan giữa các nội dung mặt nhận thức NCTĐNN của SQT 98 3.2 Tương quan giữa các nội dung mặt thái độ NCTĐNN của SQT 105 3.3 Tương quan giữa các nội dung mặt hành vi NCTĐNN của SQT 109 3.4 Tương quan giữa các mặt biểu hiện và NCTĐNN của SQT 112 3.5 Tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng đến NCTĐNN của SQT 130 5 MỞ ĐẦU 1.

Giới thiệu khái quát về luận án Nhu cầu thành đạt nghề nghiệp là một vấn đề khoa học đã được các nhà Tâm lí học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu. Nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam là luận án tiến sĩ Tâm lí học được nghiên cứu độc lập đầu tiên ở Việt Nam. Xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn hoạt động quân sự liên quan đến tính tích cực hoạt động nghề nghiệp của sĩ quan trẻ; trên cơ sở khái quát các công trình nghiên cứu về nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của các nhà Tâm lí học ở ngoài nước và trong nước; kết hợp trao đổi, thống nhất với tập thể cán bộ hướng dẫn và tiến hành xin ý kiến chuyên gia, tác giả đi đến chọn lọc, kế thừa những điểm phù hợp với hướng nghiên cứu đề tài, từ đó xây dựng kế hoạch, triển khai nghiên cứu và hoàn thiện luận án. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra khái niệm nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời xác định cấu trúc nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ, những yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến nhu cầu thành đạt nghề nghiệp của sĩ quan trẻ, đánh giá thực trạng và đề xuất một số biện pháp tâm lý - xã hội phát triển nhu cầu thành đạt nghề nghiệp cho sĩ quan trẻ.

Kết quả nghiên cứu của luận án có ý nghĩa to lớn đối với bản thân tác giả và góp phần tích cực vào phát triển nhu cầu thành đạt nghề nghiệp cho sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam. Lí do lựa chọn đề tài Xây dựng đội ngũ cán bộ là một nội dung then chốt của sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân cách mạng “chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại” [16, tr. Trong giai đoạn hiện nay, trạng thái sẵn sàng chiến đấu và chiến thắng chiến tranh sử dụng vũ khí công nghệ cao đòi hỏi đội ngũ sĩ quan quân đội nói chung, sĩ quan trẻ nói riêng không ngừng nỗ lực phát triển, hoàn thiện các phẩm chất và năng lực nghề nghiệp quân sự, đảm bảo hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Một yếu tố quan trọng giúp sĩ quan quân 6 đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong các điều kiện khó khăn, gian khổ chính là nhu cầu thành đạt nghề nghiệp.

Bởi, nếu lịch sử là lịch sử của nhu cầu thì nhu cầu thành đạt nghề nghiệp là nguồn gốc thúc đẩy tính tích cực, quy định chiều hướng phát triển, tính chất hoạt động và điều chỉnh hành vi của con người trong lĩnh vực nghề nghiệp. Đội ngũ sĩ quan trẻ là lực lượng nòng cốt đảm bảo sự chuyển tiếp liên tục, vững chắc các thế hệ cán bộ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội. Trải qua quá trình học tập, rèn luyện tại các nhà trường quân sự và thực tiễn công tác ở đơn vị họ đã tích lũy được hệ thống tri thức, kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp phong phú, trở thành các phẩm chất, năng lực nghề nghiệp và phát huy chúng trong thực tiễn công tác, tạo nên những thành tích góp phần vào sự phát triển của đơn vị, Quân đội. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một bộ phận không nhỏ sĩ quan trẻ tự ý thức về nghề nghiệp quân sự và khát vọng vươn lên thành đạt nghề nghiệp quân sự có mặt còn hạn chế.

Chẳng hạn, có hiện tượng sĩ quan trẻ nhận thức chưa đúng đắn, chưa sâu sắc về đối tượng của nhu cầu thành đạt nghề nghiệp quân sự, như đồng nhất nó với đạt tới vị trí cao trong tổ chức, hay được thăng quân hàm đúng, trước niên hạn,. trong khi ít quan tâm đến tích lũy tri thức, kinh nghiệm; dẫn tới thái độ với nghề nghiệp còn chưa phù hợp như: chưa nỗ lực học tập, rèn luyện phát triển trình độ chuyên môn, hoàn thiện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp; thiếu kiên trì khi thực hiện nhiệm vụ, chưa coi trọng vai trò của sáng tạo trọng thực hiện chức trách, nhiệm vụ; ít quan tâm thiết lập, duy trì và phát triển các mối quan hệ với đồng chí, đồng đội; ít áp dụng tri thức mới vào thực tiễn,. dẫn tới hiệu quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ chưa cao.