Những vấn đề pháp lý về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội Việt Nam - Luận án Tiến sĩ

ĐẠI HỌC THIÊN NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. LÊ THỊ HOÀI THU TS. NGUYỄN XUÂN THU 2024 ĐẠI HỌC THIÊN NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. LÊ THỊ HOÀI THU TS.

NGUYỄN XUÂN THU 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào trước đó. Việc sử dụng kết quả, trích dẫn tài liệu tham khảo của người khác đảm bảo đúng quy định. Các nội dung trích dẫn và tham khảo, sách báo, thông tin được đăng tải trên các ấn phẩm, tạp chí và trang thông tin theo danh mục tài liệu tham khảo của luận văn. Lời cảm ơn Để hoàn thành được nghiên cứu này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ rất lớn PGS.

LÊ THỊ HOÀI THU TS. NGUYỄN XUÂN THU, người đã luôn quan tâm, trách nhiệm và nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tác giả trong quá trình thực hiện nghiên cứu của mình. Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS. LÊ THỊ HOÀI THU TS.

NGUYỄN XUÂN THU. Tác giả cũng xin cảm ơn các thầy, cô trong khoa luật kinh tế, Trường Đại học và ban lãnh đạo Tổng Công ty đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu luận văn của mình. Xin trân trọng cảm ơn! ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT HOÀNG XUÂN TRƢỜNG NH÷NG VÊN §Ò PH¸P Lý VÒ TUYÓN DôNG LAO §éNG TRONG DOANH NGHIÖP X· HéI ë VIÖT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT HOÀNG XUÂN TRƢỜNG NH÷NG VÊN §Ò PH¸P Lý VÒ TUYÓN DôNG LAO §éNG TRONG DOANH NGHIÖP X· HéI ë VIÖT NAM Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9380101.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. LÊ THỊ HOÀI THU TS.

NGUYỄN XUÂN THU HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các thông tin, tư liệu trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc, xuất xứ. Tôi xin chịu trách nhiệm về những cam kết của mình.

Tác giả luận án Hoàng Xuân Trƣờng MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Tiếp cận nghiên cứu. Tiền đề nghiên cứu.

Phân loại nội dung nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Nhóm các công trình nghiên cứu về doanh nghiệp xã hội và pháp luật về doanh nghiệp xã hội. Nhóm các công trình nghiên cứu vấn đề lý luận về tuyển dụng lao động và pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội.

Nhóm các công trình nghiên cứu quy định của pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội và thực tiễn thi hành. Nhóm các công trình nghiên cứu về hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Kết quả nghiên cứu đƣợc kế thừa và những vấn đề cần đƣợc giải quyết trong luận án. Những kết quả nghiên cứu cần kế thừa trong luận án.

Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu chung. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu cụ thể.

Lý thuyết nghiên cứu. Đóng góp mới về khoa học của luận án. 33 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 34 CHƢƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI.

Khái quát chung về doanh nghiệp xã hội và tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Khái niệm doanh nghiệp xã hội. Khái niệm, ý nghĩa của tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Khái niệm, nguyên tắc và nội dung pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội.

Khái niệm pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Nguyên tắc pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Nội dung pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. 57 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.

72 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM. Thực trạng quy định pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Nguyên tắc tuyển dụng lao động. Phƣơng thức tuyển dụng lao động.

Chủ thể tuyển dụng lao động. Trình tự, thủ tục tuyển dụng lao động. Hình thức tuyển dụng lao động. Về tuyển dụng lao động đối với một số lao động đặc thù.

Thực trạng thực hiện pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Về kết quả đạt đƣợc. Tồn tại, hạn chế. 102 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.

116 CHƢƠNG 4: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM. Yêu cầu đặt ra cho việc hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội.

133 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 150 iv MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình lao động, do những mục đích khác nhau mà các bên xác lập nên tƣơng quan lao động. Tƣơng quan này duy trì một quan hệ mua bán đặc biệt, với một hàng hóa đặc biệt – sức lao động. Tƣơng quan lao động biểu hiện là quan hệ lao động, quan hệ này là kết quả của sự tuyển dụng lao động. Tuyển dụng lao động là khâu đầu tiên và rất quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp.

Sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp xã hội nói riêng đƣợc quyết định bởi chất lƣợng lao động. Trong một đơn vị sử dụng lao động dù có cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ, hiện đại, nguồn tài chính dồi dào mà chất lƣợng lao động kém thì hoạt động sản xuất kinh doanh cũng sẽ không hiệu quả. Chỉ khi nào các đơn vị sử dụng lao động có một nguồn nhân lực đủ mạnh thì mới có thể tồn tại và phát triển trên thị trƣờng và sau đó là hoà nhập vào nền kinh tế thế giới. Trong hoạt động tuyển dụng lao động, ngƣời sử dụng lao động có quyền và vai trò quyết định trong việc lựa chọn ngƣời lao động nhằm bảo đảm quyền tự do, tự chủ trong sản xuất kinh doanh của ngƣời sử dụng lao động.

Khi ngƣời sử dụng lao động lựa chọn đƣợc đội ngũ lao động đủ về số lƣợng, hợp lý về cơ cấu, đảm bảo về chất lƣợng sẽ góp phần quan trọng để phát triển sản xuất, kinh doanh trong đơn vị. Đồng thời, khi tình hình sản xuất, kinh doanh đƣợc ổn định và phát triển thì lợi nhuận thu đƣợc càng cao, thƣơng hiệu đơn vị càng đƣợc khẳng định, năng lực cạnh tranh trên thị trƣờng càng đƣợc đảm bảo. Tiếp cận từ góc độ lao động, những chính sách về doanh nghiệp xã hội có ảnh hƣởng đến việc tuyển dụng và sử dụng lao động, trong đó việc tuyển dụng lao động giữ vai trò quan trọng, chi phối rất nhiều tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội là 1 vấn đề khá mới mẻ từ góc độ Luật kinh tế và Luật lao động chuyên sâu.

Những nghiên cứu về vấn đề này trong phạm vi quốc gia cũng nhƣ quốc tế thực sự còn rất khiêm tốn. Chính vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu, làm rõ những vấn đề pháp lý của việc tuyển dụng lao động đối với doanh nghiệp xã hội trong tổng thể doanh nghiệp nói chung đang là vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Với những lý do cơ bản trên đã thúc đẩy tác giả chọn đề tài “Những vấn đề pháp lý về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam” làm luận án tiến sỹ luật học của mình. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích của luận án là nhằm nghiên cứu một số vấn đề lý luận về tuyển dụng lao động và pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội.

Trên cơ sở quan điểm về lý luận đƣợc nghiên cứu, luận án tập trung phân tích thực trạng pháp luật về tuyển dụng trong doanh nghiệp xã hội theo quy định của pháp luật lao động, đồng thời nghiên cứu thực tiễn việc tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội. Thông qua việc đánh giá những điểm bất cập của pháp luật hiện hành, luận án đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam theo hƣớng phù hợp với sự phát triển của thị trƣờng lao động trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với quốc tế và khu vực hiện nay. Để đạt đƣợc mục đích trên, luận án đặt ra những nhiệm vụ cơ bản sau: Một là, Để tạo tiền đề cho việc nghiên cứu về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội, tác giả nghiên cứu một số vấn đề chung về doanh nghiệp xã hội, pháp luật về doanh nghiệp xã hội. Hai là, nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về tuyển dụng lao động và pháp luật về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội.

2 Ba là, nghiên cứu quy định của pháp luật hiện hành về tuyển dụng lao động trong doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam và một số nƣớc trên thế giới. Trên cơ sở đó chỉ ra những bất cập còn tồn tại trong hệ thống pháp luật và nguyên nhân chủ yếu của những bất cập đó trong thực tiễn thi hành pháp luật về lao động trong doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp xã hội nói riêng.