Nghiên cứu tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than áp dụng cho công ty cổ phần than cao sơn

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT ============== Nguyễn Thị Bích Phượng NGHIÊN CỨU TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN, ÁP DỤNG CHO CÔNG TY CỔ PHẦN THAN CAO SƠN Ngành: Quản lí kinh tế Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Vương Huy Hùng 2. TS Lê Quang Bính HÀ NỘI, 2016 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực, những kết quả trong luận án chưa được công bố trong các công trình khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Bích Phượng iii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP Chương 1 NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 7 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 7 1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài trên thế giới 7 1.2 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài trong nước 12 1.2 Phương pháp nghiên cứu 19 1.1 Phương pháp thu thập thông tin 19 1.2 Phương pháp xử lý và phân tích, tổng hợp thông tin 21 1.3 Phương pháp tham vấn chuyên gia 22 1.4 Phương pháp trình bày thông tin 22 Kết luận chương 1 23 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN Chương 2 24 QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Lí luận chung về tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp 2.1 24 sản xuất Bản chất, vai trò, nội dung của kế toán quản trị chi phí trong doanh 2.1 24 nghiệp sản xuất Khái niệm tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản 2.2 31 xuất Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức kế toán quản trị chi phí trong 2.3 32 doanh nghiệp sản xuất Các nguyên tắc tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp 2.2 Nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất 35 2.1 Tổ chức bộ máy kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp 35 2.2 Tổ chức phối hợp xây dựng hệ thống mức chi phí 38 2.3 Tổ chức thu nhận thông tin chi phí 38 2.4 Tổ chức sản xuất thông tin kế toán quản trị chi phí 46 2.5 Tổ chức cung cấp thông tin chi phí 56 Kinh nghiệm tổ chức kế toán quản trị chi phí trên thế giới và vận dụng 2.3 57 cho doanh nghiệpViệt Nam 2.1 Kinh nghiệm định hướng cho doanh nghiệp tổ chức kế toán quản trị 57 iv chi phí của một số quốc gia Kinh nghiệm tổ chức kế toán quản trị chi phí của một số doanh nghiệp 2.2 60 trên thế giới Vận dụng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất 2.3 63 Việt Nam Kết luận chương 2 65 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ Chương 3 TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC 66 TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN KHOÁNG SẢN VIỆT NAM Khái quát về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và 3.1 66 các doanh nghiệp khai thác than khảo sát 3.1 Khái quát về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam 66 3.2 Khái quát về các doanh nghiệp khai thác than thuộc Tập đoàn TKV 71 3.3 Khái quát về Công ty cổ phần Than Cao Sơn 72 Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác KTQT chi phí trong 3.2 76 doanh nghiệp khai thác than Quản trị chi phí trên cơ sở giao khoán chi phí theo giá thành công 3. đoạn tổng hợp trong DNKTT và nhu cầu thông tin kế toán quản trị chi 81 phí Quản trị chi phí trên cơ sở giao khoán chi phí theo giá thành công 3.1 81 đoạn tổng hợp trong DNKTT Nhu cầu thông tin chi phí đáp ứng yêu cầu giao khoán chi phí trong 3.2 88 các DNKTT Thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp 3.4 89 khai thác than 3.1 Tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp khai thác than 89 Tổ chức xây dựng hệ thống mức chi phí trong doanh nghiệp khai thác 3.3 Tổ chức thu nhận thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than 97 3.4 Tổ chức sản xuất thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than 100 3.5 Tổ chức cung cấp thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than 109 Đánh giá thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh 3.5 111 nghiệp khai thác than 3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 113 Kết luận chương 3 115 HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP Chương 4 118 ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN KHOÁNG SẢN VIỆT NAM, ÁP DỤNG CHO CÔNG TY CỔ PHẦN THAN CAO SƠN v Định hướng phát triển của các doanh nghiệp khai thác than đến năm 4.1 Quan điểm phát triển 118 4.2 Mục tiêu phát triển 119 4.2 Định hướng chiến lược kiểm soát chi phí, quản trị rủi ro 119 Quan điểm, yêu cầu hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong 4.3 120 các doanh nghiệp khai thác than Các giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các 4.4 doanh nghiệp khai thác than, áp dụng cho Công ty cổ phần Than Cao 122 Sơn Tổ chức bộ máy kế toán quản trị chi phí kết hợp với kế toán tài chính 4.1 123 trong doanh nghiệp khai thác than Hoàn thiện tổ chức thu nhận thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai 4.2 125 thác than Hoàn thiện tổ chức sản xuất thông tin chi phí trên cơ sở hoàn thiện 4.3 134 phân bổ chi phí và xác định giá thành theo công đoạn Hoàn thiện tổ chức cung cấp thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai 4.4 138 thác than Các điều kiện cơ bản để thực hiện hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị 4.5 147 chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than 4.1 Đối với doanh nghiệp khai thác than 148 4.2 Đối với Tập đoàn TKV 151 Kết luận chương 4 153 KẾT LUẬN 155 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT Kí hiệu Kí hiệu Nội dung đầy đủ Nội dung đầy đủ viết tắt viết tắt BHXH Bảo hiểm xã hội GTGT Giá trị gia tăng BHYT Bảo hiểm y tế KHTSCĐ Khấu hao tài sản cố định BHTN Bảo hiểm thất nghiệp KKTX Kê khai thường xuyên BP Biến phí KPCĐ Kinh phí công đoàn BTC Bộ tài chính KH&GTSP Kế hoạch và giá thành sản phẩm CBCNV Cán bộ công nhân viên LCTT Lưu chuyển tiền tệ CCDC Công cụ dụng cụ LN Lợi nhuận CĐKT Cân đối kế toán NSLĐ Năng suất lao động CP Chi phí PX Phân xưởng CPNVLTT Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp QLDN Quản lí doanh nghiệp CPNCTT Chi phí nhân công trực tiếp QTDN Quản trị doanh nghiệp CPSXC Chi phí sản xuất chung TNHH Trách nhiệm hữu hạn CPSX Chi phí sản xuất TNDN Thu nhập doanh nghiệp CT Công trường TT Trung tâm DN Doanh nghiệp TCT Tổng công ty DNKTT Doanh nghiệp khai thác than SX Sản xuất DT Doanh thu SXC Sản xuất chung DTT Doanh thu thuần SXKD Sản xuất kinh doanh ĐVT Đơn vị tính ĐP Định phí ĐKSX Điều khiển sản xuất vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng số Tên bảng Trang Bảng tổng hợp nhận diện và phân loại chi phí theo quan điểm Bảng 2.1 43 kế toán quản trị Bảng 2.2 Số liệu cắt giảm chi phí giai đoạn 1991-1995 của HISC 62 Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Tập đoàn giai đoạn Bảng 3.1 70 2006-2014 Thống kê thông tin về loại hình doanh nghiệp, qui mô tổ chức, Bảng 3.2 công nghệ sản xuất của các DNKTT (tính đến thời điểm tháng 72 12-2014) Một số chỉ tiêu phản ánh hoạt động sản xuất kinh doanh của Công Bảng 3.3 74 ty giai đoạn 2010-2014 Một số chỉ tiêu phản ánh chi phí SXKD và giá thành sản phẩm Bảng 3.4 74 của Công ty giai đoạn 2010 -2014 Nội dung cơ bản của qui chế giao khoán chi phí áp dụng trong Tập Bảng 3.5 82 đoàn Bảng tổng hợp kết quả tiết kiệm chi phí (-) hoặc bội chi (+) chi Bảng 3.6 phí/1T than khai thác của một số doanh nghiệp khai thác lộ thiên 87 giai đoạn 2010-2014 Qui định tỷ lệ chi phí sản xuất chung, chi phí quản lý doanh Bảng 3.7 94 nghiệp (trích) Tổng hợp tình hình thực hiện định mức vật tư của DNKTT giai Bảng 3.8 95 đoan 2010 -2014 Tổng hợp phân loại chi phí và tình trạng áp dụng trong các Bảng 3.10 Hệ thống chứng từ kế toán sử dụng trong các doanh nghiệp 100 Bảng 3.11 Giá cả một số yếu tố đầu vào 102 Đơn giá chi phí máy xúc PC1250SP - 8R áp dụng tại Công ty cổ Bảng 3.12 102 phần Than Cao Sơn Bảng 3.13 Kế hoạch chi phí sản xuất năm 103 Tổng hợp kế hoạch giao các yếu tố chi phí cho các đơn vị trong Bảng 3.14 104 Công ty cổ phần Than Cao Sơn giai đoạn 2013-2014 Bảng 4.1 Mục tiêu sản lượng than thương phẩm 119 Bảng 4.2 Các tiêu thức nhận diện phân loại chi phí trong DNKTT 126 Bảng 4.3 Sơ bộ nhận diện chi phí theo khối lượng hoạt động 128 viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình vẽ số Tên hình Trang Hình 2.1 Thông tin chi phí do hệ thống kế toán doanh nghiệp cung cấp 28 Hình 2.2 Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tài chính độc lập với kế toán 36 quản trị Hình 2.3 Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tài chính kết hợp kế toán quản trị 37 Hình 2.4 Tổ chức bộ máy kế toán tài chính và kế toán quản trị theo kiểu 37 hỗn hợp Hình 2.5 Hệ thống trung tâm trách nhiệm trong doanh nghiệp 44 Hình 2.6 Sơ đồ tổ chức kế toán quản trị theo các khâu của quá trình kế 45 toán Hình 2.7 Hệ thống dự toán chi phí trong doanh nghiệp sản xuất 46 Hình 2.8 Sơ đồ quá trình kế toán xác định chi phí theo công việc 48 Hình 2.9 Tập hợp chi phí theo quá trình sản xuất song song 48 Hình 2.10 Tập hợp chi phí theo quá trình sản xuất liên tục.11 Sơ đồ kế toán xác định chi phí theo mô hình ABC.12 Các phương pháp xác định chi phí theo chu kì sống của sản 51 phẩm Hình 3.1 S¬ ®å tæ chøc TËp ®oµn c«ng nghiÖp Than - Kho¸ng s¶n 69 Hình 3.2 Sơ đồ dây chuyền công nghệ khai thác than tại Công ty Than 73 Cao Sơn Hình 3.3 Biến động giá thành đơn vị 1m3 đất đá bóc của Công ty CP Than 75 Cao Sơn giai đoạn 2010-2014 Hình 3.