Luận án TS: Quản lý NNL các DN dệt may Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ THANH THẢO QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 9.10 Người hướng dẫn khoa học: 1. TS Trần Thị Minh Ngọc 2. TS Nguyễn Đức Tĩnh HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày….năm 2018 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thanh Thảo MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC HÌNH DANH MỤC BẢNG MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án. Những đóng góp khoa học của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận án.6 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY.

Các công trình nghiên cứu của các tác giả trên thế giới. Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án .18 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Quản lý và quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may.

Đặc điểm quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may. Nội dung quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may trong bối cảnh hội nhập. Quản lý nhà nước về nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may trong hội nhập quốc tế. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may.

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may .7 Kinh nghiệm quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may ở một số quốc gia trên thế giới và bài học cho Việt Nam .56 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Khái quát về các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Thực trạng quản lý nhà nước đối với nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may. Thực trạng quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may.

Hiệu quả quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may qua các chỉ tiêu đánh giá. Đánh giá chung về hoạt động quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may .113 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Bối cảnh hội nhập quốc tế của các doanh nghiệp dệt may. Phân tích SWOT cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.

Mục tiêu, phương hướng và quan điểm quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Giải pháp quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Một số khuyến nghị và đề xuất.149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ATLĐ An toàn lao động CAGR Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm CL Chất lượng CMKT Chuyên môn kỹ thuật Cut – Make – Trim CMT (Cắt, may, hoàn thiện sản phẩm) ĐH Đại học DM Dệt may DN Doanh nghiệp ĐT Đào tạo EFTA Hiệp hội mậu dịch tự do Châu Âu FTA Hiệp định thương mại tự do FDI Vốn đầu tư nước ngoài FOB Free on Board (tự chủ nguyên phụ liệu) GD Giáo dục GTGT Giá trị gia tăng GDP Tổng thu nhập quốc dân ILO Tổ chức lao động quốc tế KT – XH Kinh tế - xã hội LLLĐ Lực lượng lao động NCS Nghiên cứu sinh NL Nhân lực NNL Nguồn nhân lực NSLĐ Năng suất lao động OBM Original Brand Manufacturing (sản xuất thương hiệu gốc) ODM Original Design Manufacturing ( sản xuất thiết kế gốc) OEM Original Equipment Manufacturing (sản xuất thiết bị gốc) PTTH Phổ thông trung học QHLĐ Quan hệ lao động QL Quản lý QLNN Quản lý nhà nước QLNNN Quản lý nguồn nhân lực TNLĐ Tai nạn lao động TPP Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương TƯLĐTT Thỏa ước lao động tập thể DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Quy mô lao động các doanh nghiệp dệt may.2: Cơ cấu lao động theo độ tuổi các doanh nghiệp dệt may .3: Khả năng tuyển dụng theo trình độ chuyên môn .4: Đánh giá về điều kiện làm việc tại doanh nghiệp .5: Mục đích đánh giá thực hiện công việc trong các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.6: So sánh tiền lương cơ bản của lao động ngành may với một số ngành nghề khác .7: Đánh giá của lao động dệt may về tiền lương .8: Đánh giá của lao động dệt may về tiền thưởng .9: Đánh giá của người lao động về các chế độ đãi ngộ và phúc lợi tại doanh nghiệp .10: Năng suất lao động theo giá thực tế của các doanh nghiệp dệt may từ năm 2010 đến năm 2016.11: Năng suất lao động của các doanh nghiệp dệt và doanh nghiệp may theo giá thực tế giai đoạn 2010 – 2016.12: Năng suất lao động ngành dệt và may theo giá so sánh giai đoạn 2010 – 2016 .13: Chi phí lao động dệt may theo giờ ở một số nước .14: Tình hình đình công trong các doanh nghiệp dệt may giai đoạn 1995 – T3/2017 .15: Phân loại tình hình đình công theo ngành 3 tháng đầu năm 2017 .111 các doanh nghiệp dệt may .113 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Nội dung quản lý nguồn nhân lực các doanh nghiệp dệt may .1: Sơ đồ các phương thức sản xuất trong ngành dệt may. Quy trình sản xuất chi tiết của phương thức CMT .1: Tốc độ tăng năng suất lao động ngành dệt may .103 DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Vị trí việc làm quan trọng trong các phương thức xuất khẩu hàng may mặc.1: Một số chỉ tiêu các doanh nghiệp dệt may Việt Nam .2: Quy mô sản xuất của các doanh nghiệp dệt may .3: Cơ cấu sản phẩm của các doanh nghiệp dệt may phân theo thành phần kinh tế .4: Chỉ số sản xuất công nghiệp các doanh nghiệp dệt may .5: Giá trị gia tăng thêm của các doanh nghiệp dệt may .6: Cơ cấu lao động theo trình độ các doanh nghiệp dệt may .1: Làm thêm giờ trong các doanh nghiệp dệt may .7: Kết quả điều tra nguyên nhân khó tuyển dụng lao động .8: Đánh giá về sự bố trí công việc với trình độ chuyên môn .9: Thời gian làm việc của công nhân dệt may .10: Đánh giá về hoạt động đào tạo trong các doanh nghiệp dệt may .11: Nguyên nhân dẫn đến đình công .12: Một số chỉ tiêu về chất lượng nguồn nhân lực trong các DNDM.13: Đánh giá chất lượng các vị trí lao động trong doanh nghiệp May .14: Đánh giá chất lượng các vị trí lao động trong doanh nghiệp Dệt .1: Các mục tiêu cụ thể của ngành dệt may đến năm 2030.

Tính cấp thiết của đề tài Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, nguồn nhân lực (NNL) và quản lý hiệu quả NNL là vấn đề quan tâm hàng đầu của mỗi doanh nghiệp (DN) và toàn xã hội. NNL là tài sản quan trọng nhất của DN nên sự phát triển hay suy vong của các DN phụ thuộc vào tính hiệu quả của quản lý nguồn nhân lực (QLNNL) trong DN đó. QLNNL có hiệu quả không chỉ ảnh hưởng đến sự tồn tại, phát triển của một DN mà suy rộng ra, đó là sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Việc quản lý hiệu quả NNL làm gia tăng thu nhập, phúc lợi của người lao động và nâng cao trình độ, nhận thức của lực lượng lao động.

Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần điều chỉnh các hoạt động QLNNL một cách tinh tế, thực thi phù hợp và hiệu quả để đạt được những mục tiêu đã xác định. Việt Nam hội nhập ngày càng sâu, rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Song song với những cơ hội phát triển có được khi hội nhập, nền kinh tế và các DN Việt Nam phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Đó là sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt của thị trường quốc tế hoá cao độ, của sức ép từ đổi mới công nghệ, của các cam kết quốc tế trong các hiệp định thương mại song phương và đa phương,… Trong khi đó, yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng, khả năng hội nhập của các DN và nền kinh tế là NNL lại có chất lượng thấp, không cân đối về cơ cấu và được sử dụng chưa hiệu quả.

Thực trạng này đặt ra bài toán đối với mỗi DN và toàn bộ nền kinh tế là nâng cao hiệu quả QLNNL nhằm nâng cao về chất lượng, thay đổi tích cực về cơ cấu và sử dụng một cách có hiệu quả nguồn lực con người. Các doanh nghiệp dệt may (DNDM) Việt Nam hội nhập sớm hơn vào nền kinh tế thế giới, 85 % sản phẩm của các DNDM được tiêu thụ ở thị trường nước ngoài. Việt Nam nằm trong top 5 quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. Thị phần xuất khẩu của dệt may Việt Nam chiếm 3,8% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may toàn cầu, chỉ đứng thứ năm sau Trung Quốc (29,9 %), Ấn Độ (22,2 %), Pakistan (9,6 %) và Thổ Nhĩ Kỳ (5,9 %).

Hiện tại, các DNDM Việt Nam tạo việc làm cho khoảng 2,5 triệu lao động bao gồm cả lao động trực tiếp lao động gián tiếp; đóng góp 23,5 tỷ USD vào kim ngạch xuất khẩu (năm 2016). Tuy nhiên, cùng với quá trình hội nhập, vị thế và vai trò của các DNDM có xu hướng bị suy giảm do năng lực cạnh tranh thấp. Bài toán mà hầu hết các DNDM Việt Nam hiện nay đang vướng phải là năng suất lao động (NSLĐ) và hiệu quả sản xuất kinh doanh (SXKD) thấp do phương thức sản xuất cũ và yếu kém về công nghệ quản lý, kinh doanh. Việc đổi mới phương thức sản xuất lại khó khả thi do những hạn chế về NNL.

Nhân lực là nút thắt quan trọng nhất của ngành dệt may khi 2 hội nhập. Ngành dệt may muốn nâng cao giá trị gia tăng (GTGT), tận dụng tốt các hiệp định thương mại cần phải có NNL đủ mạnh.