Luận án tiến sĩ Kinh tế: Tiền tố và hậu tố sự sáng tạo nhân viên - Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam (Trường Đại học Kinh tế TP. HCM)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------- VÕ THÀNH ĐỨC TIỀN TỐ VÀ HẬU TỐ CỦA SỰ SÁNG TẠO CỦA NHÂN VIÊN: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2023 m BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------- VÕ THÀNH ĐỨC TIỀN TỐ VÀ HẬU TỐ CỦA SỰ SÁNG TẠO CỦA NHÂN VIÊN: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN HÀ MINH QUÂN 2.

ĐẶNG NGỌC ĐẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2023 m i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án: Tiền tố và hậu tố của sự sáng tạo của nhân viên: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Hồ Chí Minh, ngày… tháng…năm 2023 Nghiên cứu sinh m ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn tập thể các Giáo sư, Phó GS, Tiến Sĩ và các Thầy/Cô của Khoa Quản trị thuộc Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy các kiến thức chuyên môn sâu và hướng dẫn tôi hoàn thành các nội trong chương trình đào tạo tiến sĩ của nhà trường.

Qua đó đã giúp tôi có được những kiến thức, những kinh nghiệm cần thiết để vững vàng trong nghiên cứu khoa học, hoàn tất việc bảo vệ các chuyên đề và tiếp tục nghiên cứu thực hiện luận án Tiến sĩ này. Tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới hai hướng dẫn khoa học là PGS-TS Trần Hà Minh Quân và TS Đặng Ngọc Đại, đặc biệt là PGS. TS Trần Hà Minh Quân, người Thầy trực tiếp hướng dẫn khoa học của tôi. Trong suốt hơn bốn năm qua, Thầy đã tận tình dìu dắt, chỉ bảo, hướng dẫn tôi thực hiện luận án.

Thầy luôn đưa ra những gợi ý về hướng giải quyết vấn đề trong suốt tiến trình nghiên cứu và đã truyền đạt kinh nghiệm, cung cấp những nguồn tài liệu vô cùng quý giá cho tôi hoàn thành các chuyên đề nghiên cứu và luận án của tôi. Hồ Chí Minh, năm 2023 Nghiên cứu sinh m iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG.vii DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ.x CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu của luận án.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Phương pháp nghiên cứu. Bối cảnh nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án.

Ý nghĩa về lý thuyết. Ý nghĩa thực tiễn. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. Kết cấu của luận án.11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.

Lý thuyết khai phá. Lý thuyết trao quyền về mặt tâm lý. Tổng kết các nghiên cứu liên quan đến sự sáng tạo của nhân viên.2 Mô hình nghiên cứu. Áp lực học tập và sự sáng tạo.

Sự sáng tạo và kết quả công việc được giao. Sự sáng tạo và hành vi đổi mới. Kết quả công việc được giao và hành vi đổi mới. Vai trò trung gian của sự sáng tạo trong mối quan hệ giữa áp lực học tập và kết quả công việc được giao.

Vai trò trung gian của biến kết quả công việc được giao trong mối quan hệ giữa sự sáng tạo và hành vi đổi mới. Tư duy nghịch lý và kết quả công việc được giao. Sự tương tác giữa tư duy nghịch lý và áp lực học tập lên sự sáng tạo của nhân viên. Vai trò điều tiết của trao quyền về mặt tâm lý.45 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Thiết kế nghiên cứu.

Lý do chọn mẫu nghiên cứu. Nghiên cứu số 1. Nghiên cứu số 2. Thảo luận nhóm để xây dựng thang đo.

Thang đo sử dụng trong nghiên cứu. Áp lực học tập. Sự sáng tạo. Trao quyền về mặt tâm lý.

Kết quả công việc được giao. Hành vi đổi mới. Kết quả nghiên cứu sơ bộ. Mẫu nghiên cứu số 1.

Mẫu nghiên cứu số 2. Kết quả nghiên cứu chính thức. Mô tả mẫu nghiên cứu số 1. Mô tả mẫu nghiên cứu số 2.100 m v CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Tổng quan kết quả nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu số 1. Mô hình đo lường tới hạn nghiên cứu số 1. Kiểm định chệch phương pháp (CMB).

Kiểm định mô hình lý thuyết và giả thuyết bằng SEM. Kết quả nghiên cứu số 2. Mô hình đo lường tới hạn. Kiểm định chệch phương pháp (CMB).

Kiểm định mô hình lý thuyết và giả thuyết bằng SEM. Tổng kết kết quả nghiên cứu.121 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ. Kết quả chính và đóng góp của nghiên cứu. Đóng góp về mặt lý thuyết.

Hàm ý quản trị. Hạn chế và hướng nghiên cứu.134 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.136 TÀI LIỆU THAM KHẢO. BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN NHÓM. BẢNG KHẢO SÁT DÀNH CHO MẪU NGHIÊN CỨU 1.

BẢNG KHẢO SÁT MẪU NGHIÊN CỨU SỐ 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ MẪU SỐ 1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ MẪU SỐ 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC MẪU SỐ 1.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC MẪU SỐ 2.174 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt m vi viết tắt AFAS ASEAN Framework Agreement on Hiệp định khung về Thương mại Services và Dịch vụ. API Application Programming Interface Giao diện chương trình ứng dụng AVE Average Variance Extracted Phương sai trích CFA Confirm factor analysis Phân tích nhân tố khẳng định CFI Comparative fit index Chỉ số thích hợp so sánh CMB Common Method Bias CN NHNN Chi nhánh ngân hàng Nhà nước CNTT Công nghệ thông tin CNVC Công nhân viên chức CR Composite reliability Độ tin cậy tổng hợp DNNN Doanh nghiệp Nhà nước EFA Exploratory factor analysis Phân tích nhân tố khám phá Fintech Financial Technology Công nghệ tài chính GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GFI Goodness of fit index Chỉ số phù hợp của mô hình KTXH Kinh tế xã hội ML Maximum Likelihood Hợp lý cực đại NGO Non-Governmental Organization Tổ chức phi chính phủ NHLD Ngân hàng liên doanh NHNN Ngân hàng nhà nước NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NHTMNN Ngân hàng thương mại Nhà nước NSĐP Ngân sách địa phương NSNN Ngân sách Nhà nước P2P Peer to peer Loan Cho vay ngang hàng POS Point-of-Sale Điểm bán hàng QR Quick Response code Mã phản hồi nhanh/ Mã QR RMSEA Root mean square error of Sai số xấp sỉ bình phương trung approximation bình gốc SEM Structural equation modelling Mô hình cấu trúc tuyến tính TLI Tucker-Lewis Index Chỉ số Tucker Lewis TMCP Thương mại cổ phần TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên UEH University of Economics HCM city Trường Đại học Kinh tế TP. HCM VLVH Vừa làm vừa học WTO The World Trade Organization Tổ chức kinh tế thế giới m vii DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại giai đoạn 2009-2015.

Số liệu của hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020. 3: Báo cáo thống kê số lượng sinh viên trúng tuyển từ năm 2014-2016. Báo cáo thống kê số lượng sinh viên tốt nghiệp từ năm 2014-2016. Báo cáo thống kê số lượng sinh viên trúng tuyển từ năm 2017-2021.

Báo cáo thống kê số lượng sinh viên tốt nghiệp từ năm 2017-2021. Thang đo áp lực học tập. Thang đo tư duy nghịch lý. Thang đo sự sáng tạo.

Thang đo trao quyền về mặt tâm lý. Thang đo kết quả công việc được giao. Thang đo hành vi đổi mới. 13: Kết quả Cronbach’s alpha các thang đo.

14: Kết quả phân tích EFA. 15: Kết quả Cronbach’s alpha các thang đo. 16: Kết quả phân tích EFA cho khái niệm trao quyền về mặt tâm lý. 17: Kết quả phân tích EFA cho khái niệm bậc 1.

Trung vị, độ lệch chuẩn và hệ số tải nhân tố của các biến quan sát. Tương quan các khái niệm. Kết quả SEM. Độ tin cậy tổng hợp, phương sai trích, trung vị, độ lệch chuẩn và hệ số tải nhân tố của các biến quan sát.

Độ tin cậy tổng hợp, phương sai trích, và tương quan các khái niệm. Kết quả SEM. Kết quả tổng kết.122 m viii DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Hình 2. Mô hình nghiên cứu tổng quát.

Quy trình nghiên cứu. Hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ tài chính Việt Nam năm 2019. Kết quả CFA các nhân tố trong nghiên cứu số 1. Kết quả kiểm định Harman cho nghiên cứu số 1.

Kết quả SEM nghiên cứu số 1. Kết quả CFA của các thành phần của biến bậc 2 trao quyền về mặt tâm lý. Kết quả CFA của nghiên cứu số 2. Kết quả kiểm định Harman nghiên cứu số 2.

Kết quả SEM nghiên cứu số 2. Mô hình nghiên cứu sau kiểm định. Mức tăng tổng phương tiện thanh toán giai đoạn 2016-2020. Mức tăng trưởng tín dụng giai đoạn 2016-2020.

Phân bổ mẫu theo giới tính. Phân bổ mẫu theo độ tuổi. Phân bổ mẫu theo tình trạng học vấn. Phân bổ theo thời gian làm việc.

Phân bổ theo vị trí công việc. Phân bổ theo mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Phân bổ mẫu theo giới tính. Phân bổ mẫu theo độ tuổi.

Phân bổ mẫu theo tình trạng học vấn. Phân bổ theo thời gian công tác.102 m ix TÓM TẮT Sử dụng lý thuyết nghịch lý, luận án thực hiện nghiên cứu số 1 nhằm kiểm tra tác động của áp lực học tập, tư duy nghịch lý và sự tương tác của chúng lên sự sáng tạo của nhân viên, cuối cùng là thúc đẩy người nhân viên hoàn thành công việc được giao. Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng để xây dựng mô hình lý thuyết và kiểm định các giả thuyết được đưa ra thông qua việc sử dụng phần mềm thống kê SPSS và AMOS. Kết quả phân tích của nghiên cứu số 1 dựa trên khảo sát từ 430 nhân viên làm việc trong lĩnh vực ngân hàng cho thấy sự sáng tạo của nhân viên đóng vai trò là biến trung gian giữa áp lực học tập và kết quả công việc của nhân viên.

Đồng thời, sự sáng tạo cũng đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa tư duy nghịch lý và kết quả công việc của nhân viên. Tuy nhiên, sự tương tác giữa áp lực học tập và tư duy nghịch lý lên sự sáng tạo của nhân viên không có ý nghĩa thống kê. Kết quả này đã đóng góp cho lý thuyết về sự sáng tạo của nhân viên bằng cách tìm ra hai nhân tố tác động, đó là áp lực học tập và tư duy nghịch lý. Kết quả này cũng cung cấp bằng chứng thực nghiệm về giá trị dự báo của lý thuyết nghịch lý trong giải thích sự sáng tạo của nhân viên tại các thị trường mới nổi như Việt Nam.