Luận án Tiến sĩ: Phân tích ảnh hưởng phong cách lãnh đạo đến kết quả hoạt động doanh nghiệp Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG  LUẬN ÁN TIẾN SĨ PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh NGUYỄN THỊ THU TRANG HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG  LUẬN ÁN TIẾN SĨ PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Ngành : Quản trị kinh doanh Mã số : 9340101 Nghiên cứu sinh : NGUYỄN THỊ THU TRANG Người hướng dẫn khoa học : PGS. Đặng Thị Nhàn TS. Nguyễn Thục Anh HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật Ngày tháng Năm 2023 Nghiên cứu sinh i LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn hai Cô hướng dẫn khoa học của tôi, PGS.TS Đặng Thị Nhàn và TS Nguyễn Thục Anh, đã hết lòng chỉ bảo, hướng dẫn cho tôi, luôn động viên, hỗ trợ tôi.

Sự trợ giúp về khoa học và cổ vũ về tinh thần của hai cô đã giúp tôi hoàn thành luận án tiến sĩ của mình. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong tổ bộ môn Quản trị sản xuất và tác nghiệp, Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Ngoại thương đã góp ý chân thành, thẳng thắn cho các công trình khoa học của tôi, giúp tôi bổ sung và hoàn thiện tốt nhất có thể, đáp ứng yêu cầu về khoa học của luận án tiến sỹ. Tôi xin cảm ơn Khoa Sau đại học, Đại học Ngoại thương đã trợ giúp rất tận tình, kịp thời các vấn đề về học tập, thủ tục, và quy định trong suốt thời gian tôi học tập và thực hiện nghiên cứu cho luận án. Sau cùng, tôi rất biết ơn và gửi lời chúc thân thương tới gia đình của tôi, những người luôn trợ giúp tôi để có thể tập trung cho công việc nghiên cứu của mình.

Tác giả luận án NCS. Nguyễn Thị Thu Trang ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC BẢNG.vi DANH MỤC HÌNH. vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT.viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH.ix PHẦN MỞ ĐẦU.

Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.1 Đối tượng nghiên cứu.2 Phạm vi nghiên cứu.1 Phạm vi về không gian.2 Phạm vi về thời gian.3 Phạm vi về nội dung.4 4 Phương pháp nghiên cứu.5 5 Đóng góp của luận án.1 Đóng góp về mặt lý luận.2 Đóng góp về mặt thực tiễn. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Tổng quan về phong cách lãnh đạo.1 Nghiên cứu tiếp cận theo tố chất nhà lãnh đạo.2 Nghiên cứu tiếp cận theo hành vi.3 Nghiên cứu tiếp cận theo hướng hiện đại.2 Tổng quan nghiên cứu về kết quả hoạt động doanh nghiệp.

Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng phong cách lãnh đạo đến kết quả hoạt động doanh nghiệp. Khoảng trống và định hướng nghiên cứu.29 TỔNG KẾT CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Lý luận về lãnh đạo và nhà lãnh đạo.1 Một số khái niệm.1 Khái niệm lãnh đạo.2 Vai trò của nhà lãnh đạo.3 Lý thuyết lãnh đạo.2 Lý luận về phong cách lãnh đạo.2 Các loại phong cách lãnh đạo.3Lý luận về kết quả hoạt động doanh nghiệp.2 Đo lường kết quả hoạt động doanh nghiệp.4 Mô hình nghiên cứu.1 Phát triển giả thuyết nghiên cứu.2 Đề xuất mô hình nghiên cứu.59 TỔNG KẾT CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Chọn điểm và xác định mẫu nghiên cứu.1 Lựa chọn khách thể nghiên cứu.2 Lựa chọn điểm nghiên cứu.3 Lựa chọn số lượng mẫu.2 Quy trình nghiên cứu.3 Thiết kế bảng hỏi và lựa chọn thang đo.1 Thiết kế bảng hỏi.2 Lựa chọn thang đo.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu.1 Phương pháp xử lý số liệu.2 Phương pháp phân tích.76 TỔNG KẾT CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam.2 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu.3 Phong cách lãnh đạo tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay.1 Phong cách lãnh đạo chuyển đổi.2 Phong cách lãnh đạo giao dịch.3 Phong cách lãnh đạo tự do.4 Kiểm định thang đo về phong cách lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp.5 Phân tích nhân tố EFA đối với thang đo phong cách lãnh đạo. Phân tích nhân tố khẳng định CFA. Phân tích và kiểm định mô hình nghiên cứu.

Phân tích và kiểm định độ thích hợp của mô hình với dữ liệu khảo sát tại các doanh nghiệp. Phân tích Bootstrap. Phân tích và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.4 Phân tích mức độ tác động.5 Phân tích sự khác biệt.8 Cách nhìn về PCLD ảnh hưởng KQHĐ trong bối cảnh thay đổi.1 Mẫu nghiên cứu.2 Kết quả phân tích định tính và bàn luận.115 TỔNG KẾT CHƯƠNG 4. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ.1 Thảo luận kết quả nghiên cứu.2 Đề xuất giải pháp.

Một số khuyến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức có liên quan .4 Đóng góp, hạn chế và định hướng nghiên cứu tiếp theo của luận án.137 TỔNG KẾT CHƯƠNG 5. 141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.143 TÀI LIỆU THAM KHẢO.154 v DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động doanh nghiệp.2 Tổng hợp nghiên cứu về phong cách lãnh đạo và kết quả hoạt động tại các doanh nghiệp.1 Giả thuyết của Luận án.1 Tổng hợp số mẫu nghiên cứu của luận án.2 Biến quan sát cho nghiên cứu thực nghiệm.3 Thang đo phong cách lãnh đạo.4 Thang đo kết quả hoạt động doanh nghiệp.5 Bảng đánh giá 5 mức độ Likert của các thang đo.2 Kết quả hoạt động của doanh nghiệp giai đoạn 2015-2020. Thống kê dữ liệu đối tượng khảo sát doanh nghiệp. Kết quả kiểm dịnh Cronbach’s Alpha.

Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình cấu trúc nghiên cứu.10 Tổng hợp hệ số tin cậy tổng hợp và tổng phương sai trích.11 Các hệ số đã chuẩn hóa.12 Phân tích Boostrap.13 Hệ số hồi quy chuẩn hóa.14 Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.15 Sự khác biệt các chỉ tiêu tương thích giữa mô hình khả biến và bất biến giữa DNNNN và DNFDI.16 Sự khác biệt của mối quan hệ. Sự khác biệt các chỉ tiêu tương thích giữa mô hình khả biến và bất biến giữa DNNN và DNFDI. Sự khác biệt của mối quan hệ giữa DNNN và DNFDI. Sự khác biệt các chỉ tiêu tương thích giữa mô hình khả biến và bất biến giữa DNNN và DNNNN.20 Sự khác biệt mối quan hệ giữa DNNN và DNNNN.

Sự khác biệt các chỉ tiêu tương thích giữa mô hình khả biến và bất biến.22 Sự khác biệt của loại hình DN theo ngành nghề kinh doanh.23 Thông tin về Doanh nghiệp và Lãnh đạo tham gia phỏng vấn sâu.115 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Mức độ kiểm soát hoạt động tổ chức giữa lãnh đạo và nhân viên theo các phong cách lãnh đạo. Hệ thống công tác lãnh đạo của Blake Mouton, 1964.3 Mô hình phong cách lãnh đạo chuyển dổi.4 Mô hình thẻ điểm cân bằng.5 Mô hình nghiên cứu đề xuất.1 Điểm Nghiên cứu.2 Quy trình thực hiện nghiên cứu.1 Số lượng doanh nghiệp đăng ký giai đoạn 2011- 2021.2 Số lượng doanh nghiệp theo vùng kinh tế.3 Số lượng doanh nghiệp theo ngành kinh tế.4 Số lượng doanh nghiệp theo hình thức sở hữu.5 Ý kiến đánh giá về PCLDCD tại các DN.6 Ý kiến đánh giá về PCGD tại các doanh nghiệp.7 Ý kiến đánh giá về PCTD tại các doanh nghiệp.8 Kết quả phân tích nhân tố khẳng định CFA chuẩn hóa.9 Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.10 Sơ đồ Sankey- Lãnh đạo DN.11 Đám mây nhóm mã dữ liệu.12 Tần suất PCLD ảnh hưởng đại dịch Covid 19.13 Tần suất PCLD ảnh hưởng Chuyển đổi số.14 Ý kiến và đề xuất PCLD trong bối cảnh hiện nay.119 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Từ đẩỳ đủ DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNN Doanh nghiệp nhà nước DNNNN Doanh nghiệp ngoài nhà nước DNFDI Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài DV Dịch vụ DTPT Đào tạo và phát triển ĐVT Đơn vị tính CNXD Công nghiệp và xây dựng NNLNTS Nông nghiệp- Lâm nghiệp- Thuỷ sản NV Nhân viên NQ- CP Nghị quyết chính phủ KH Khách hang KQ Kết quả KQCV Kết quả công việc KQHĐ Kết quả hoạt động PCLDCD Phong cách lãnh đạo PCGD Phong cách lãnh đạo giao dịch PCTD Phong cách lãnh đạo tự do QTNB Quy trình nội bộ QD- TTg Quyết định của Thủ tướng chính phủ SP Sản phẩm TMDV Thương mại dịch vụ VN Việt Nam vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ Viết Từ đầy đủ tiếng anh Nghĩa tiếng việt tắt AVE Average Value Extracted Giá trị phương sai trích BSC Balanced Scorecard Thẻ điểm cân bằng CPA Confirmatory factor analysist Phân tích nhân tố khẳng định EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá FDI Foreign Dỉrect Investment Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài MLQ Multifactor leadership questionnaỉre Bảng hỏi lãnh đạo đa nhân tố KPI Key Performance Indicator Chỉ số đo lường kết quả hoạt động chính KMO Kraiser – Meyer – Olkin Hệ số KMO ROA Return on assets Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ROI Return on Investment Tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư ROS Return on sales Tỷ suất sinh lời trên doanh thu ROE Return on equity Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu SE Standard Error Sai số chuẩn hóa SEM Structural Equation Modeling Mô hình cấu trúc tuyến tính SE Standard error Sai số chuẩn hoá ix PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đem lại nhiều cơ hội và thách thức cho sự phát triển kinh tế. Đây cũng là một động lực để các doanh nghiệp thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, đổi mới tư duy về sản xuất và tư duy thị trường phù hợp.

Trong môi trường mới như vậy, các doanh nghiệp chỉ có thể đạt hiệu quả dựa trên quá trình tiếp nhận và đổi mới liên tục, hơn hết là phương thức và cách tiếp cận quản lý của nhà lãnh đạo. Phong cách lãnh đạo là một yếu tố có tác động trực tiếp đến hiệu quả quản lý của nhà lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy các doanh nghiệp thay đổi. Theo Newstrom, Davis, 1993 “Phong cách lãnh đạo là phương thức và cách tiếp cận của một nhà lãnh đạo để đề ra các phương hướng, thực hiện kế hoạch và tạo động lực cho nhân viên. Xét trên phương diện cá nhân, phong cách lãnh đạo chính là cách thức làm việc của nhà lãnh đạo (Bradley S.

Bối cảnh thực tiễn thay đổi nhanh chóng đòi hỏi ngày càng nhiều các mô hình phong cách lãnh đạo mới, linh hoạt và phù hợp hơn, mang lại hiệu quả cao cho hoạt động của tổ chức.