Luận án tiến sĩ: Giải pháp giảm thiểu nguy cơ ATVSLĐ mỏ đá Bắc Trung Bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT -------***------- NGUYỄN ANH THƠ NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU NGUY CƠ MẤT AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TẠI CÁC MỎ ĐÁ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SỸ KỸ THUẬT HÀ NỘI – 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT -------***------- NGUYỄN ANH THƠ NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU NGUY CƠ MẤT AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TẠI CÁC MỎ ĐÁ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SỸ KỸ THUẬT Ngành: Khai thác mỏ Mã số: 9520603 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Mai Thế Toản HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án “Nghiên cứu giải pháp giảm thiểu nguy cơ mất An toàn vệ sinh lao động tại các mỏ đá khu vực Bắc Trung Bộ” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả, số liệu được trình bày trong Luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Anh Thơ ii LỜI CẢM ƠN Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, Khoa Mỏ, Bộ môn Khai thác lộ thiên cùng toàn thể các thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học đã tạo điều kiện thuận lợi và trang bị cho tôi những kiến thức quý báu trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

Tôi xin trân trọng cảm ơn đến hai thầy trong Tiểu ban hướng dẫn khoa học PGS. Vũ Đình Hiếu và TS. Mai Thế Toản đã hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Cục An toàn lao động, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội; Cục An toàn – Môi trường Công nghiệp, Bộ Công Thương; Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường; Vụ Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng và Viện Khoa học Kỹ thuật An toàn vệ sinh lao động, các cơ quan, đơn vị, các nhà khoa học, các chuyên gia, các doanh nghiệp mà đề tài đã tiến hành nghiên cứu điều tra, phỏng vấn,… đã tạo điều kiện giúp đỡ và ủng hộ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài luận án.

Xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Anh Thơ iii MỤC LỤC Danh mục các chữ viết tắt .xi DANH MỤC BẢNG. xiii DANH MỤC HÌNH. xv MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của luận án. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận án. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Luận điểm bảo vệ.

Những điểm mới của luận án. Tài liệu và cơ sở dữ liệu để viết Luận án. Kết cấu của luận án. 7 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC VÀ AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRÊN CÁC MỎ ĐÁ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ.

Tiềm năng và trữ lượng đá xây dựng ở nước ta và khu vực Bắc Trung Bộ. Sự phân bố tài nguyên khoáng sản đá ở nước ta và khu vực Bắc Trung Bộ. Đá vôi làm xi măng. Tiềm năng, trữ lượng về đá ở nước ta và khu vực Bắc Trung Bộ.

Hiện trạng khai thác, phân loại và nhu cầu sử dụng đá ở nước ta và khu vực Bắc Trung Bộ. Hiện trạng khai thác đá của các doanh nghiệp. Phân loại các mỏ đá khu vực Bắc Trung Bộ. Phân loại theo quy mô được cấp phép.

Phân loại theo loại mỏ đá được cấp phép. Tình hình sản xuất và nhu cầu sử dụng đá ở khu vực Bắc Trung Bộ. Sản lượng tiêu thụ đá xây dựng. Dự báo nhu cầu và sản lượng đá xây dựng đến năm 2030.

Thực trạng CNKT và công tác ATVSLĐ trong khai thác đá ở Việt Nam. Hiện trạng ATVSLĐ trên các mỏ đá khu vực Bắc Trung Bộ. Công nghệ khai thác mỏ đá khu vực Bắc Trung Bộ. Công nghệ khai thác.

Một số mô hình về công nghệ khai thác đá trên thế giới. Công tác 1uản lý, sử dụng VLNCN trong khai thác đá và những vấn đề ATVSLĐ. Chất nổ công nghiệp được sử dụng ở mỏ khai thác đá. Phương tiện nổ được sử dụng trên các mỏ khai thác đá.

Sơ đồ đấu ghép mạng nổ. Kết luận chương 1. 33 CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ CÁC NGUY CƠ, RỦI RO MẤT AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG KHAI THÁC ĐÁ. 34 v KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ.

Tổng quan nghiên cứu về nguy cơ, rủi ro mất ATVSLĐ trên thế giới. Các nghiên cứu về nguy cơ, rủi ro và hệ thống quản lý ATVSLĐ trong khai thác mỏ. Các mô hình quản lý ATVSLĐ. Hệ thống quản lý ATVSLĐ OHSAS 18001.

Hệ thống quản lý theo Tiêu chuẩn quốc tế ISO 45001:2018. Một số nghiên cứu khác về ATVSLĐ liên quan. Tình hình ATVSLĐ trong khai thác và chế biến đá. Tổng quan nghiên cứu về nguy cơ, rủi ro mất ATVSLĐ ở Việt Nam.

Các nghiên cứu về ATVSLĐ. Các nghiên cứu về ATVSLĐ trong khai thác mỏ và khai thác đá. Tình hình ATVSLĐ trong khai thác đá ở Việt Nam. Quản lý rủi ro.

Phân tích rủi ro. Đánh giá rủi ro. Kiểm soát rủi ro. Các phương pháp đánh giá rủi ro ATVSLĐ.

Phương pháp định lượng. Phương pháp định tính. Phương pháp nửa định lượng. Lựa chọn phương pháp đánh giá rủi ro.

Cơ sở lựa chọn phương pháp đánh giá rủi ro. Bộ cơ sở dữ liệu về các mối nguy. Quy trình đánh giá rủi ro và tài liệu hướng dẫn áp dụng. Lựa chọn phương pháp đánh giá rủi ro.

Đối với các mối nguy về ATVSLĐ. Đối với các mối nguy về VSLĐ và ecgonomi. Xác định nhu cầu, yêu cầu đánh giá rủi ro. Thành lập nhóm đánh giá.

Thực hiện đánh giá rủi ro ATVSLĐ. Rà soát kết quả đánh giá rủi ro ATVSLĐ. Xác định và phê duyệt mức rủi ro “chấp nhận được”. Phân loại các mối nguy theo mức rủi ro.

Kết luận chương 2. 63 CHƯƠNG 3 NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU NGUY CƠ MẤT AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG KHAI THÁC ĐÁ KHU VỰC BẮC TRUNG BỘ. Các yếu tố có ảnh hưởng tới nguy cơ mất ATVSLĐ trên mỏ đá. Các yếu tố tự nhiên.

Vi khí hậu. Sụt lở, dịch chuyển đất đá do mất ổn định của khối đá. Nhóm các yếu tố địa chất, địa chất công trình. Các yếu tố chính trong hoạt động khai thác đá và rủi ro.

Các yếu tố quản lý và con người. Các yếu tố xuất phát trong giai đoạn lập dự án, thiết kế cơ sở và kỹ thuật thi công cấp phép mỏ đá. Nhóm các yếu tố nguy cơ mất ATVSLĐ xuất phát trong giai đoạn thi công xây dựng cơ bản đưa mỏ. Nhóm các yếu tố nguy cơ mất ATVSLĐ xuất phát trong giai đoạn thực hiện các khâu công nghệ khai thác thông thường.

Các nguy cơ, rủi ro mất ATVSLĐ .5 Các biện pháp kiểm soát rủi ro tại các vị trí làm việc. Phân tích công nghệ khai thác phù hợp với các mỏ đá VLXD khu vực Bắc Trung Bộ. Công nghệ khai thác khi áp dụng HTKT khấu theo lớp bằng vận tải trực tiếp. Công nghệ khai thác khi sử dụng HTKT khấu theo lớp bằng, vận tải qua máng (giếng) hoặc sườn núi.

Công nghệ khai thác khi áp dụng HTKT khấu theo lớp dốc đứng, xúc chuyển bằng máy ủi .4 Công nghệ khai thác áp dụng HTKT khấu theo lớp dốc đứng, mặt tầng rộng, xúc chuyển bằng năng lượng chất nổ kết hợp thủ công. Các giải pháp công nghệ khai thác hợp lý cho các mỏ đá địa hình núi cao khu vực Bắc Trung Bộ. HTKT theo lớp đứng, cắt tầng nhỏ vận chuyển đá bằng năng lượng nổ. HTKT theo lớp đứng, xúc chuyển bằng máy xúc thủy lực.

HTKT theo lớp bằng, vận tải trực tiếp. Nghiên cứu đề xuất công nghệ và trình tự khai thác hợp lý cho các mỏ đá vừa và nhỏ khu vực Bắc Trung bộ. Nghiên cứu giảm thiểu nguy cơ mất ATVSLĐ trong sử dụng vật liệu nổ công nghiệp. Những nguy cơ, rủi ro và tồn tại trong sử dụng vật liệu nổ công nghiệp trong khai thác đá.

Về số kho vật liệu nổ. Các nguy cơ, tồn tại đối với các kho vật liệu nổ nhỏ lẻ. Nguyên nhân gây mất an toàn lao động tại các mỏ khai thác đá. Giải pháp giảm thiểu nguy cơ mất ATVSLĐ trong sử dụng VLNCN.Giải pháp về thể chế .Giải pháp về tổ chức, triển khai.

Nghiên cứu giảm thiểu nguy cơ mất ATVSLĐ qua thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ trong cung ứng dịch vụ nổ mìn và khai thác mỏ nhằm chuyên môn hóa và tối đa hóa nguồn lực. Mô hình cung ứng dịch vụ nổ mìn trong khai thác mỏ và khai thác đá tại Tổng công ty Công nghiệp Hóa chất mỏ - Vinacomin (MICCO). Mô hình kinh tế chia sẻ trong cung ứng dịch vụ nổ mìn cho các mỏ đá. Nghiên cứu giảm thiểu nguy cơ mất ATVSLĐ qua thúc đẩy mô hình dịch vụ khai thác mỏ.

Nghiên cứu ứng dụng công nghệ trong điều hành, quản lý và giám sát ATVSLĐ khai thác mỏ đá khu vực Bắc Trung Bộ. Yêu cầu ứng dụng công nghệ trong điều hành, quản lý sản xuất và giám sát ATVSLĐ đưa vào ứng dụng UAV trong khai thác các mỏ đá VLXD. Mô hính ứng dụng công tác giám sát an toàn trên mỏ đá Long Sơn dựa trên bản đồ 3D. Giám sát vị trí công trình trên tổng đồ mặt bằng mỏ.

Kiểm tra thông số cơ bản của hệ thống khai thác tại mỏ. Kiểm tra thoát nước mỏ. Phát hiện các nguy cơ gây mất an toàn tại mỏ. Sử dụng các phần mềm lập hộ chiếu khoan-nổ mìn.

Áp dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo dự báo ảnh hưởng của sóng chấn động nổ mìn .