Luận án TS: Quản trị công ty ảnh hưởng hiệu quả KD DN thực phẩm niêm yết VN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN THỰC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh TĂNG THỊ THANH THỦY Hà Nội - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN THỰC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9340101 Nghiên cứu sinh: Tăng Thị Thanh Thủy NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Nguyễn Thị Hiền 2. TS Trần Thị Lương Bình Hà Nội - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình khoa học nào khác.

Tác giả luận án Tăng Thị Thanh Thủy LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn TS Nguyễn Thị Hiền và TS Trần Thị Lương Bình đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện cho tôi để tôi có thể hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Ngoại thương, Ban Chủ nhiệm khoa Quản trị kinh doanh, Khoa Sau đại học, Bộ môn Quản trị tài chính cùng các thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành chương trình học tiến sĩ tại trường. Tôi xin chân thành cảm ơn các chuyên gia từ các công ty chế biến thực phẩm cùng các doanh nghiệp đã hỗ trợ tôi nhiệt tình trong quá trình nghiên cứu, thu thập dữ liệu, điều tra khảo sát, trả lời phỏng vấn, cung cấp thông tin và đưa ra những góp ý, nhận xét rất hữu ích và quý báu để tôi hoàn thiện luận án của mình. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới bố mẹ hai bên gia đình, chồng và các con đã tin tưởng, động viên, khích lệ, tạo động lực để tôi phấn đấu hoàn thành chương trình học.

Tôi xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Tăng Thị Thanh Thủy MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu liên quan đến đặc điểm hội đồng quản trị. Các nghiên cứu liên quan đến cơ cấu sở hữu trong doanh nghiệp.

Các nghiên cứu liên quan đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Các nghiên cứu liên quan đến tác động của quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Đặc điểm của hội đồng quản trị tác động lên hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cơ cấu sở hữu của cổ đông tác động lên kết quả hoạt dộng kinh doanh của các doanh nghiệp.

Khoảng trống nghiên cứu. 24 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP. Khái quát về quản trị công ty trong doanh nghiệp. Khái niệm quản trị công ty.

Đặc điểm của quản trị công ty. Vai trò của quản trị công ty. Các nguyên tắc quản trị công ty. Một số lý thuyết liên quan đến quản trị công ty.

Lý thuyết đại diện (Agecy theory). Lý thuyết người quản gia (Stewardship theory). Lý thuyết về sự phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory). Lý thuyết xã hội học (Sociological Theory).

Tổng quan về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Khái niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh. Các nhân tố bên trong ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Tổng quan đặc điểm hội đồng quản trị và cơ cấu sở hữu trong doanh nghiệp. Đặc điểm hội đồng quản trị. Phân loại đặc điểm hội đồng quản trị. Ảnh hưởng của đặc điểm hội đồng quản trị tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh doanh nghiệp.

Cơ cấu sở hữu doanh nghiệp. Phân loại cơ cấu sở hữu doanh nghiệp. Ảnh hưởng của cơ cấu sở hữu đến kết hiệu quả hoạt động kinh doanh doanh nghiệp. Mô hình quản trị công ty tại một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm với Việt Nam.

Quy mô hội đồng quản trị. Tính độc lập của hội đồng quản trị. Tính song trùng. Số lượng thành viên nữ thuộc hội đồng quản trị.

Cơ cấu sở hữu của cổ đông. Bài học kinh nghiệm. 68 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Thiết kế mẫu và thu thập dữ liệu. Phương pháp xử lý số liệu.

Xử lý dữ liệu. Dữ liệu bảng và các mô hình hồi quy với dữ liệu bảng. Kiểm định lựa chọn mô hình. Kiểm định khuyết tật mô hình và sửa lỗi mô hình.

86 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN THỰC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Tình hình quản trị công ty tại Việt Nam. Các quy định của Nhà nước liên quan đến quản trị công ty. Thực thi Quản trị công ty tại Việt Nam.

Đảm bảo quyền và đối xử công bằng với cổ đông. Vai trò của các bên có quyền lợi liên quan. Công bố thông tin và minh bạch. Đặc điểm hội đồng quản trị và cơ cấu sở hữu tại Việt Nam.

Đánh giá chung. Thực trạng quản trị công ty tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên TTCK Việt Nam giai đoạn 2013- 2018. Tổng quan ngành chế biến thực phẩm. Đặc điểm của doanh nghiệp chế biến thực phẩm Việt Nam.

Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên TTCK Việt Nam. Thực trạng quản trị công ty tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên TTCK Việt Nam. Đặc điểm hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết tại Việt Nam. Cơ cấu sở hữu của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết tại Việt Nam.

Kết quả phân tích định lượng. Thống kê mô tả. Phân tích hồi quy và Kiểm định liên quan. Lựa chọn mô hình hồi quy với biến phụ thuộc ROA.

Lựa chọn mô hình hồi quy với biến phụ thuộc Tobin’s Q. Kiểm định kết quả hồi quy. Kết quả hồi quy các phương trình. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

Các biến đặc điểm hội đồng quản trị. Các biến liên quan đến cơ cấu sở hữu doanh nghiệp. Các biến kiểm soát. 131 CHƯƠNG 5: HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ CÔNG TY NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN THỰC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.

Xu hướng phát triển ngành chế biến thực phẩm tại Việt Nam. Hoàn thiện quản trị công ty hướng tới nâng cao hiệu quả kinh doanh tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên TTCK Việt Nam. Hoàn thiện mô hình và quy chế hoạt động của Hội đồng quản trị. Nâng cao tính độc lập của hội đồng quản trị.

Khuyến khích thành lập ủy ban kiểm toán. Giải pháp liên quan đến cơ cấu sở hữu trong doanh nghiệp. Thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, nước ngoài. Giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước và sở hữu gia đình.

Khuyến nghị với cơ quan quản lý. Xây dựng chế tài nhằm nâng cao kết quả thực thi pháp luật trong quản trị công ty ở Việt Nam. Quy định và kiểm soát chặt chẽ nhằm nâng cao tính minh bạch khi công bố thông tin. Nâng cao năng lực và tính kết quả của các hiệp hội và tổ chức xã hội.

146 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ. 148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 163 Phụ lục 1: Bảng câu hỏi khảo sát. 163 Phụ lục 2: Bảng câu hỏi phỏng vấn sâu dành cho nhà quản lý các doanh nghiệp chế biến thực phẩm Việt nam.

165 Phụ lục 3: Các doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. 167 Phụ lục 4: Quá trình cải cách khung pháp lý về QTCT của Thái Lan. 169 Phụ lục 5: Hành trình cải cách quản trị công ty ở Malaysia. 170 Phụ lục 6: So sánh chi tiết giữa Nghị Định 71/2017 và quy định cũ về quản trị công ty tại Thông Tư 121/2012.

171 Phụ lục 7: Nghiên cứu điển hình tại công ty Cổ phần sữa Vinamilk Việt Nam. 176 DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ bằng Tên đầy đủ bằng tiếng Anh tiếng Việt CBTP Chế biến thực phẩm CCSH Cơ cấu sở hữu DN Doanh nghiệp GĐĐH Giám đốc điều hành HQHĐKD Hiệu quả hoạt động kinh doanh HĐQT Hội đồng quản trị ROA Return on Assets Hệ số sinh lợi trên tổng tài sản ROE Return on Equity Hệ số sinh lợi trên vốn chủ sở hữu TTCK Thị trường chứng khoán QTCT Quản trị công ty UBKT Ủy ban kiểm toán DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Một số nghiên cứu về mối quan hệ giữa QTCT và HQHĐKD được đánh giá thực nghiệm ở các quốc gia.1: Các đặc trưng quan trọng trong mô hình quản trị công ty ở các nền kinh tế đang chuyển đổi.2: Kết quả khảo sát về số thành viên và tính độc lập của HĐQT các công ty cổ phần Malaysia qua các năm .3: Kết quả khảo sát về số thành viên và tính độc lập của HĐQT các công ty niêm yết Thái Lan qua các năm (đơn vị: %) .4: Kết quả khảo sát về tính độc lập của vị trí chủ tịch HĐQT tại các doanh nghiệp Thái Lan .5: Tỷ lệ doanh nghiệp có đa phần thành viên HĐQT độc lập trong các tiểu ban tại Malaysia .6: So sánh phương thức bỏ phiếu trực tiếp và phương thức bầu dồn phiếu 70 Bảng 3.1: Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu .1: Một số chỉ số của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm .2: Chỉ số sản xuất công nghiệp phân theo ngành công nghiệp chia theo Ngành công nghiệp và năm (%) .3: Chỉ số tiêu thụ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo phân theo ngành kinh tế chia theo Ngành công nghiệp và năm (%) .