Luận án tiến sĩ quản trị kinh doanh: Sự thỏa mãn người dân khi nhà nước thu hồi đất

i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Đoàn Ngọc Phương ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn và biết ơn sâu sắc GS.TS Hoàng Văn Cường, PGS. TS Ngô Thị Phương Thảo đã tận tâm, nhiệt tình trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm Nghiên cứu sinh và hoàn thành Luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Ban Lãnh đạo Khoa Bất động sản và Kinh tế tài nguyên, Bộ môn kinh doanh Bất động sản, các Thầy, Cô Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã tận tâm truyền đạt, trang bị kiến thức để tôi hoàn thành tốt Luận án. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo, các Cán bộ của Viện Đào tạo sau đại học - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã tạo điều kiện về các thủ tục và hướng dẫn các quy trình thực hiện trong thời gian tôi làm nghiên cứu sinh tại Trường. Tôi xin gửi tấm lòng biết ơn sâu sắc đến Ban lãnh đạo Tổng cục Quản lý đất đai, cơ quan, gia đình đã chia sẻ, động viên và tạo điều kiện hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập và làm nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn tất cả các bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ và đóng góp nhiều ý kiến để tôi hoàn thành luận án này.

iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH .ix PHẦN MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ SỰ THOẢ MÃN CỦA NGƯỜI DÂN TRONG BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT. Sự thỏa mãn, các lý thuyết về sự thỏa mãn. Sự thỏa mãn của người dân trong bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 11 1. Các lý thuyết về sự thỏa mãn.

Tổng quan nghiên cứu sự thỏa mãn của người dân trong bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Sự thỏa mãn về mức bồi thường, hỗ trợ. Sự thỏa mãn về phương thức bồi thường. Sự thỏa mãn về chất lượng tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất và sự tham gia của người dân.

Sự thỏa mãn trong bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo đặc điểm của người dân. Khoảng trống cần nghiên cứu tại Việt Nam. Đề xuất khung nghiên cứu. 33 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

39 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu tổng thể. Phương pháp nghiên cứu. Địa bàn khảo sát.

Nghiên cứu định tính. Mục tiêu của nghiên cứu định tính. Thiết kế nghiên cứu. Phát triển thang đo.

Nghiên cứu định lượng. Mục tiêu nghiên cứu định lượng. Thiết kế nghiên cứu định lượng. 57 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

74 CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ SỰ THỎA MÃN CỦA NGƯỜI DÂN TRONG BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT. Sự thỏa mãn của người dân về mức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Quy định của pháp luật về mức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Đánh giá sự thỏa mãn của người dân về mức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Sự thỏa mãn của người dân về phương thức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Quy định của pháp luật về phương thức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Đánh giá sự thỏa mãn của người dân về phương thức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Sự thỏa mãn của người dân về tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Quy định của pháp luật về tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Đánh giá sự thỏa mãn của người dân về tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Sự thỏa mãn của người dân đối với việc thay đổi điều kiện sống sau khi Nhà nước thu hồi đất. Mức độ thỏa mãn chung trong việc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất .115 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .126 MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Một số khuyến nghị điều chỉnh chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Về mức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Về phương thức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Về tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Về giải pháp ổn định đời sống, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người có đất bị thu hồi. Về giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai. Về giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn thu từ đất, bảo đảm tiến độ thực hiện dự án đầu tư và kinh phí bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo.

Hạn chế của luận án. Hướng nghiên cứu tiếp theo. 134 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 135 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

136 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .162 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ANOVA Phân tích phương sai BT, HT Bồi thường, hỗ trợ CMKT Trình độ chuyên môn kỹ thuật CFA Phân tích nhân tố khẳng định CT-XH Chính trị - xã hội TĐC Tái định cư GPMB Giải phóng mặt bằng EFA Phân tích nhân tố khám phá SEM Mô hình cấu trúc tuyến tính UBND Ủy ban nhân dân vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Mô tả mẫu khảo sát định tính. Bảng mô tả biến quan sát sử dụng trong phiếu hỏi. Bảng mô tả mẫu nghiên cứu theo phương pháp định lượng.

Kiểm định Cronbach’s Alpha cho mức BT, HT. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho phương thức bồi thường. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho Tổ chức thực hiện. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho Tổ chức thực hiện.

Kiểm định Cronbach’s Alpha cho Sự thay đổi cuộc sống. Kiểm định KMO và Bartlett. Bảng ma trận hệ số các thành phần. Tiêu chuẩn kiểm định sự phù hợp của mô hình.

Kết quả kiểm định giá trị phân biệt giữa các thang đo. Bảng danh sách các biến tiềm ẩn. Sự thỏa mãn về mức BT, HT. Sự thỏa mãn về BT, HT của người dân chia theo trình độ CMKT.

Sự thỏa mãn về mức BT, HT của người dân chia theo nghề nghiệp. Sự thỏa mãn về mức BT, HT của người dân chia theo vùng miền .5 Sự thỏa mãn của người dân về phương thức bồi thường. Sự thỏa mãn của người dân về phương thức bồi thường chia theo trình độ CMKT. Sự thỏa mãn của người dân về phương thức bồi thường chia theo nghề nghiệp.

Sự thỏa mãn của người dân về phương thức bồi thường chia theo vùng miền. Sự thỏa mãn về tổ chức thực hiện BT, HT. Sự thỏa mãn về tổ chức thực hiện chia theo trình độ CMKT. Sự thỏa mãn về tổ chức thực hiện chia theo nghề nghiệp.

Sự thỏa mãn về tổ chức thực hiện chia theo vùng miền. Sự thỏa mãn về thay đổi các điều kiện sống của người dân. Sự thỏa mãn về thay đổi các điều kiện sống của người dân chia theo trình độ CMKT112 Bảng 3. Sự thỏa mãn về thay đổi các điều kiện sống của người dân chia theo nghề nghiệp của người dân.

Sự thỏa mãn về thay đổi các điều kiện sống của người dân chia theo vùng miền. Mức độ thỏa mãn chung của người dân. Kiểm định ANOVA về khác biệt giá trị trung bình giữa các vùng. Kiểm định ANOVA về khác biệt giá trị trung bình theo nhóm trình độ.20 Kiểm định ANOVA về khác biệt giá trị trung bình theo nghề nghiệp.

Kiểm định ANOVA về khác biệt giá trị trung bình theo mục đích và giá đất. Kết quả ảnh hưởng của một số yếu tố đến sự thỏa mãn .122 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1. Khung phân tích sự thỏa mãn của người dân trong BT, HT khi Nhà nước thu hồi đất. Mô hình nghiên cứu.

Kết quả khẳng định CFA. Tỉ lệ người trả lời cho biết hộ gia đình bị thu hồi đất được đền bù với giá xấp xỉ giá thị trường (%). Tỉ lệ hộ gia đình được thông báo cụ thể về mục đích sử dụng đất mới.104 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết nghiên cứu Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, việc thu hồi đất để phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội như xây dựng các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, khu đô thị.

là một tất yếu khách quan. Nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội càng lớn dẫn đến nhu cầu về thu hồi đất càng cao và trở thành thách thức lớn của mỗi quốc gia đối với các vấn đề bảo đảm an ninh lương thực, an sinh, trật tự an toàn xã hội và sinh kế của người dân. Bồi thường, hỗ trợ (BT, HT) khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề gây ra nhiều tranh cãi bởi nó liên quan trực tiếp đến mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi. Việc thu hồi đất, BT, HT ngày càng xuất hiện nhiều mâu thuẫn, nguyên nhân chính là chưa giải quyết được hài hòa về sự hài lòng, thỏa mãn của người dân khi được BT, HT.

Theo các nghiên cứu của Kotilainen (2011), Xinliang (2012), Oladapo and Ige (2012), mức tiền bồi thường hay sự chênh lệch giữa tiền bồi thường với giá trị thị trường của đất là yếu tố lớn dẫn đến sự không thoả mãn của những người dân; sự không thỏa mãn đã gây nên mâu thuẫn xã hội, tạo ra sự không đồng thuận của người dân trong mỗi dự án phải thu hồi đất. Theo Kakulu (2008), cộng đồng sẽ bất mãn với mức tiền bồi thường khi thu hồi đất nếu có liên quan đến cưỡng chế hoặc tranh chấp. Vấn đề thỏa mãn hay không thỏa mãn rất quan trọng trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ công và tư nhân; hậu quả của việc không thỏa mãn của người dân trong cung cấp dịch vụ rất nghiêm trọng.