Luận án tiến sĩ: Các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động kết quả kinh doanh doanh nghiệp cơ khí Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---------***-------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT CỐT LÕI TÁC ĐỘNG ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh ĐÀO MINH ANH Hà Nội, năm 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---------***-------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT CỐT LÕI TÁC ĐỘNG ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9340101 Họ và tên: Đào Minh Anh Người hướng dẫn khoa học: PGS, TSKH Nguyễn Văn Minh Hà Nội, năm 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án Tiến sĩ “Nghiên cứu các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu được sử dụng trong Luận án có nguồn trích dẫn đầy đủ và trung thực. Kết quả nêu trong Luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Đào Minh Anh luan an ii LỜI CẢM ƠN Việc nghiên cứu và hoàn thành luận án này là một con đường dài.

Trên con đường đó, tác giả đã nhận được rất nhiều sự hướng dẫn, tư vấn và hỗ trợ quý báu của những người thầy, các nhà nghiên cứu, các doanh nghiệp, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình, giúp tác giả có thể hoàn thành luận án của mình. Trước tiên, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất tới thầy giáo hướng dẫn khoa học, PGS. Nguyễn Văn Minh đã tận tình hướng dẫn và đưa ra những lời nhận xét quý báu để tác giả có thể thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tác giả xin chân thành cảm ơn các học giả và nhà nghiên cứu đã dành thời gian quý báu để thực hiện phỏng vấn, đưa ra ý kiến đánh giá và phản biện chính xác về đề tài cũng như nội dung nghiên cứu của luận án.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo và đại diện của các doanh nghiệp cơ khí đã đồng ý tham gia khảo sát, cung cấp thông tin về doanh nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, giúp tác giả thực hiện và hoàn thành nghiên cứu này. Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu nhà trường, khoa Sau đại học, khoa Quản trị Kinh doanh – Trường đại học Ngoại Thương và các đồng nghiệp nơi tác giả công tác đã tạo điều kiện và hỗ trợ để tác giả đi học và hoàn thành luận án. Lời sau cùng, tác giả xin dành tình cảm trân quý và biết ơn nhất tới gia đình của mình, đã luôn yêu thương và đồng hành để tác giả có thể thực hiện ước mơ, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Hà Nội, tháng 10 năm 2020 Tác giả Đào Minh Anh luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH. xi LỜI MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT CỐT LÕI VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP .1 Lý luận chung về các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi của doanh nghiệp .1 Một số khái niệm cơ bản .2 Các yếu tố QTSX cốt lõi trong doanh nghiệp .2 Lý luận chung về kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp .2 Kết quả HĐKD thể hiện qua các chỉ tiêu tài chính (Financial Business Performance) .3 Kết quả HĐKD thể hiện qua các chỉ tiêu phi tài chính (Non- Financial Business Performance) .3 Lý luận chung về mối quan hệ giữa yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi và kết quả hoạt động kinh doanh .1 Mối quan hệ giữa yếu tố QTSX cốt lõi và kết quả HĐKD tại nhóm các nước trong dự án Sản xuất hiệu suất cao (High Performance Manufacturing – HPM) .2 Mối quan hệ giữa yếu tố QTSX cốt lõi và kết quả HĐKD tại các nước Đông Nam Á .4 Các hướng tiếp cận nhằm xác định các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi và kết quả hoạt động kinh doanh .1 Hướng tiếp cận theo Lý thuyết ngữ cảnh (Contingeny theory) và Lý thuyết dựa vào nguồn lực (Resource-based theory) .46 luan an iv 1.2 Hướng tiếp cận theo quan điểm về thực hành quản trị tốt nhất (Best practices) .5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu yếu tố QTSX cốt lõi và kết quả HĐKD .1 Mức độ thực hiện các yếu tố QTSX .2 Môi trường kinh doanh .3 Cấu trúc nghiên cứu (Structure of study) .6 Các phương pháp nghiên cứu các yếu tố QTSX cốt lõi và kết quả HĐKD.

Phương pháp mô hình lý tưởng.2 Phương pháp benchmarking .3 Phương pháp kiểm định giả thuyết.53 CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 Quan điểm chung khi thiết kế nghiên cứu.2 Sơ đồ và trình tự nghiên cứu của luận án .2 Quy trình nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp nghiên cứu định tính .2 Phương pháp nghiên cứu định lượng .4 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu định lượng .1 Mô hình nghiên cứu định lượng .2 Giả thuyết nghiên cứu .5 Chọn mẫu khảo sát .1 Chọn mẫu cho phỏng vấn chuyên gia .2 Chọn mẫu cho điều tra khảo sát .6 Phương pháp thu thập dữ liệu .1 Dữ liệu thứ cấp .2 Dữ liệu sơ cấp .7 Phương pháp phân tích dữ liệu .1 Phân tích dữ liệu định tính .2 Phân tích dữ liệu định lượng.78 luan an v CHƯƠNG 3: XÁC ĐỊNH TỔNG QUÁT CÁC YẾU TỐ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT CỐT LÕI TÁC ĐỘNG ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÙ HỢP VỚI DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ TẠI VIỆT NAM .1 Tổng quan về ngành Cơ khí và các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .1 Đặc điểm sản xuất và sản phẩm .2 Đặc điểm doanh nghiệp và lao động .3 Đặc điểm tổ chức quản lý chất lượng .4 Đặc điểm về trình độ công nghệ và năng lực sản xuất .2 Kết quả xác định tổng quát các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động tới kết quả hoạt động kinh doanh thông qua phỏng vấn chuyên gia .1 Các yếu tố tổ chức sản xuất .2 Các yếu tố quản trị chất lượng .3 Các yếu tố nền tảng chung cho vận hành doanh nghiệp .4 Kết quả hoạt động kinh doanh. Kết quả xác định tổng quát của yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động tới kết quả hoạt động kinh doanh thông qua điều tra khảo sát lần một .1 Các yếu tố tổ chức sản xuất .2 Các yếu tố quản trị chất lượng .3 Các yếu tố nền tảng chung cho vận hành doanh nghiệp .4 Kết quả HĐKD.93 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ NHẬN DIỆN CÁC YẾU TỐ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT CỐT LÕI TÁC ĐỘNG ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ TẠI VIỆT NAM .1 Thống kê mô tả.1 Số lượng doanh nghiệp .2 Mức độ thực hiện các yếu tố QTSX.3 Kiểm định độ tin cậy và giá trị của các thang đo .2 Phân tích các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .1 Phân tích tương quan .2 Phân tích hồi quy tuyến tính.108 luan an vi 4. Kiểm định sự khác biệt của kết quả hoạt động kinh doanh theo mức độ thực hiện các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi .1 Sự khác biệt của kết quả HĐKD theo mức độ thực hiện tổ chức sản xuất, quản trị chất lượng và các yếu tố nền tảng chung cho vận hành doanh nghiệp .2 Sự khác biệt của kết quả HĐKD trong việc thực hiện đồng thời các yếu tố QTSX cốt lõi .4 Thảo luận về các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi, kết quả hoạt động kinh doanh và nhận diện các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cơ khí .1 Về tình hình thực hiện các yếu tố QTSX trong các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .2 Về mối liên hệ và nhận diện các yếu tố QTSX cốt lõi tác động đến kết quả HĐKD trong các doanh nghiệp cơ khí ở Việt Nam .126 CHƯƠNG 5: KHUYẾN NGHỊ ÁP DỤNG CÁC YẾU TỐ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT CỐT LÕI NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ TẠI VIỆT NAM .1 Kiểm chứng kết quả các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .1 Về kết quả nghiên cứu của luận án .2 Về tình hình thực hiện các yếu tố QTSX tại các doanh nghiệp cơ khí .3 Về phương hướng triển khai áp dụng các yếu tố QTSX tại doanh nghiệp cơ khí .2 Khuyến nghị cho các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .1 Khuyến nghị chung .2 Khuyến nghị áp dụng các yếu tố quản trị sản xuất cốt lõi .3 Khuyến nghị khác cho doanh nghiệp cơ khí .146 CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.151 TÀI LIỆU THAM KHẢO .165 luan an vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH QTSX Quản trị sản xuất Operations Management Kết quả HĐKD Kết quả hoạt động kinh doanh Business Performance DN Doanh nghiệp Enterprise High Performance HPM Sản xuất hiệu suất cao Manufacturing JIT Mô hình Đúng lúc – kịp thời Just-in-time Total quality TQM Quản trị chất lượng toàn diện management Total productive TPM Duy trì năng suất tổng thể maintenance GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product ROA Tỷ suất lợi nhuận/ tổng tài sản Return on Assets ROI Tỷ suất lợi nhuận/ đầu tư Return on Investment ROS Tỷ suất lợi nhuận/ doanh thu Return on Sales Variance Inflation VIF Hệ số phóng đại phương sai Factor luan an viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Các yếu tố tổ chức sản xuất .2: Các yếu tố quản trị chất lượng .3: Các yếu tố nền tảng chung cho vận hành doanh nghiệp .4: Kết quả HĐKD tài chính .5: Kết quả HĐKD phi tài chính .1: Nhiện vụ nghiên cứu và phương pháp thực hiện nhiệm vụ .2: Các yếu tố và biến số được sử dụng trong mô hình nghiên cứu .2: Chỉ số sản xuất công nghiệp ngành cơ khí .3: Chỉ số tiêu thụ ngành cơ khí .4: Chỉ số tồn kho ngành cơ khí .5: Một số công nghệ chính được sử dụng trong ngành cơ khí .6: Tầm quan trọng của các yếu tố tổ chức sản xuất đối với các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .7: Tầm quan trọng của các yếu tố quản trị chất lượng đối với các doanh nghiệp cơ khí tại Việt Nam .