Luận án nghiên cứu các yếu tố tác động tới ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ ở Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Nguyễn Thị Hữu Ái NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI Ý ĐỊNH RỜI BỎ DOANH NGHIỆP CỦA ĐẠI LÝ BẢO HIỂM NHÂN THỌ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG HÀ NỘI – 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Nguyễn Thị Hữu Ái NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI Ý ĐỊNH RỜI BỎ DOANH NGHIỆP CỦA ĐẠI LÝ BẢO HIỂM NHÂN THỌ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế bảo hiểm Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Chính 2. Nguyễn Văn Thành HÀ NỘI – 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày.năm 2020 Nghiên cứu sinh i LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập và nghiên cứu tại trường Đại học kinh tế quốc dân, đến nay tôi đã hoàn thành bản luận án tốt nghiệp. Để có được thành quả này, trước hết, tôi vô cùng cảm ơn TS. Nguyễn Thị Chính, TS. Nguyễn Văn Thành, hai thày cô đã tận tình, chu đáo giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn các thày cô Viện đào tạo Sau đại học, Khoa Bảo hiểm – Trường Đại học Kinh tế quốc dân, các quý cơ quan: Cục quản lý và giám sát bảo hiểm, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam,… gia đình, người thân, đồng nghiệp và bạn bè đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành bản luận án này. Luận án là công trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc, khoa học của bản thân, nhưng do khả năng có hạn nên khó tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp nhiệt tình của quý thày cô, độc giả quan tâm đến đề tài này để tôi hoàn thiện luận án hơn nữa. Tôi xin chân thành cảm ơn! i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.iii DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ.

vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vi CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHIÊN CỨU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Mục tiêu, câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án.1 Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu và quy trình nghiên cứu.1 Nghiên cứu định tính.2 Nghiên cứu định lượng. Đóng góp mới của luận án. Bố cục của luận án. 9 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN Ý ĐỊNH RỜI BỎ DOANH NGHIỆP CỦA ĐẠI LÝ BẢO HIỂM NHÂN THỌ.

Ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ. Bảo hiểm nhân thọ và đại lý bảo hiểm nhân thọ. Đại lý bảo hiểm nhân thọ. Ý định rời bỏ doanh nghiệp và một số khái niệm.

Các yếu tố tác động đến ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ. Mối quan hệ giữa cam kết với tổ chức và ý định rời bỏ doanh nghiệp.Mối quan hệ giữa hài lòng với doanh nghiệp và ý định rời bỏ doanh nghiệp.Mối quan hệ giữa công bằng trong tổ chức và ý định rời bỏ doanh nghiệp.Mối quan hệ giữa giá trị đạo đức doanh nghiệp và ý định rời bỏ doanh nghiệp .Mối quan hệ giữa định hướng nghề nghiệp và ý định rời bỏ doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa đào tạo và ý định rời bỏ doanh nghiệp. Khoảng trống nghiên cứu, mô hình và giả thuyết nghiên cứu.

Khoảng trống nghiên cứu. Đề xuất mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.45 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu tổng thể. Nghiên cứu định tính.

Mục tiêu phỏng vấn sâu. Bảng hướng dẫn câu hỏi phỏng vấn. Đối tượng phỏng vấn sâu. Kết quả phỏng vấn chuyên gia và đại lý.

Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng.

Phương pháp thực hiện đối với số liệu thứ cấp. Phương pháp thực hiện đối với số liệu sơ cấp.62 CHƯƠNG 4: ĐẠI LÝ BẢO HIỂM NHÂN THỌ TRÊN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM NHÂN THỌ VIỆT NAM VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đại lý bảo hiểm nhân thọ và thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam. Khái quát về thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.

Tình hình phát triển đại lý bảo hiểm nhân thọ ở thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam. Phân tích kết quả điều tra. Kiểm định thang đo. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu.

Mức độ đánh giá của đại lý đối với các yếu tố ảnh hưởng tới ý định rời bỏ doanh nghiệp. Thảo luận kết quả nghiên cứu.109 CHƯƠNG 5: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM GIẢM TỶ LỆ RỜI BỎ DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM CỦA ĐẠI LÝ BẢO HIỂM NHÂN THỌ VIỆT NAM. Định hướng phát triển bảo hiểm nhân thọ và đại lý bảo hiểm nhân thọ Việt Nam. Đề xuất nhằm giảm tỷ lệ rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.

Đề xuất nhằm nâng cao cam kết với doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ. Đề xuất nhằm gia tăng mức độ hài lòng với công việc của đại lý bảo hiểm nhân thọ. Đề xuất nhằm đảm bảo sự công bằng trong doanh nghiệp. Đề xuất nhằm nâng cao giá trị đạo đức doanh nghiệp.

Đề xuất nhằm nâng cao chất lượng định hướng nghề nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ. Đề xuất nhằm hoàn thiện công tác đào tạo đại lý bảo hiểm nhân thọ. Một số khuyến nghị nhằm giảm tỷ lệ rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ Việt Nam. Khuyến nghị với Cơ quan quản lý Nhà nước về bảo hiểm và Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam.

Khuyến nghị đối với các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.140 PHẦN KẾT LUẬN.151 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.154 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 155 PHỤ LỤC v DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng Bảng 2.1: Một số luận điểm cơ bản về các yếu tố tác động đến ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm.2: Các khái niệm được sử dụng trong nghiên cứu.1: Thông tin về chuyên gia (CG) và đại lý (ĐL) tham gia phỏng vấn.1: Hệ thống thang đo yếu tố cam kết với doanh nghiệp.2: Hệ thống thang đo yếu tố hài lòng với công việc.3: Hệ thống thang đo yếu tố công bằng trong tổ chức.4: Hệ thống thang đo yếu tố giá trị đạo đức doanh nghiệp.5: Hệ thống thang đo yếu tố định hướng nghề nghiệp.6: Hệ thống thang đo yếu tố đào tạo.7: Hệ thống thang đo yếu tố ý định rời bỏ doanh nghiệp.1: Tình hình thị trường Bảo hiểm nhân thọ Việt Nam (2011-2018).2: Tình hình phát triển đại lý ở thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam 79 Bảng 4.3: Kiểm định độ tin cậy bằng Cronbach’s Alpha cho các yếu tố. Trích bảng phân tích nhân tố khám phá EFA chung cho tất cả thang đo biến độc lập.5: Kết quả ma trận xoay nhân tố.6: Kết quả của mô hình hồi quy đa biến.7: Thống kê mô tả các yếu tố tác dộng đến ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.8: Mức độ tác động của các yếu tố đến ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ theo hệ số Bê ta. Phương pháp về quy trình nghiên cứu của luận án.1: Mô hình nghiên cứu dự kiến.1: Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến ý định rời bỏ doanh nghiệp của đại lý bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.61 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Đại lý bảo hiểm ĐLBH Đại lý bảo hiểm Việt Nam ĐLBHVN Đại lý bảo hiểm nhân thọ ĐLBHNT Đại lý bảo hiểm nhân thọ Việt Nam ĐLBHNTVN Bảo hiểm nhân thọ BHNT Cục quản lý và giám sát bảo hiểm CQLGSBH Doanh nghiệp bảo hiểm DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ DNBHNT Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ Việt Nam DNBHNTVN Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam HHBHVN Sản phẩm bảo hiểm nhân thọ SPBHNT Thị trường bảo hiểm TTBH Thị trường bảo hiểm Việt Nam TTBHVN Thị trường bảo hiểm nhân thọ TTBHNT Thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam TTBHNTVN 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHIÊN CỨU 1.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Năm 1583, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ (BHNT) đầu tiên trên thế giới được tham gia bởi một công dân Luân Đôn. Tuy ra đời sau bảo hiểm phi nhân thọ nhưng BHNT phát triển rất nhanh và được khẳng định là loại hình bảo hiểm phát triển nhất. Bởi vì, BHNT có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, không chỉ giúp mỗi cá nhân và gia đình bảo vệ những người trong gia đình khỏi những tổn thất về tài chính do mất người thân hoặc tiết kiệm để đáp ứng các nhu cầu về tài chính trong tương lai, mà đối với nền kinh tế - xã hội, BHNT góp phần huy động nguồn vốn lớn đầu tư phát triển kinh tế, góp phần nâng cao ý thức thực hành tiết kiệm, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng. Sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (SPBHNT) là “lời hứa” của doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) khi sự kiện bảo hiểm xảy ra sẽ chi trả tiền bảo hiểm.

Hơn nữa, các điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm (HĐBH) tương đối phức tạp, khó hiểu và mang tính pháp lý chặt chẽ nên quá trình bán SPBHNT không đơn thuần là quá trình bán hàng như bán các sản phẩm thông thường, mà còn là quá trình tạo nên giá trị cao nhất cho hợp đồng bảo hiểm, tạo niềm tin của khách hàng đối với doanh nghiệp, thuyết phục khách hàng về lợi ích sản phẩm dẫn đến quyết định mua hàng. Với những đăc điểm này của SPBHNT, trên các thị trường bảo hiểm nhân thọ (TTBHNT) thế giới, đại lý bảo hiểm nhân thọ (ĐLBHNT) được coi là kênh phân phối truyền thống và chủ yếu; thông qua các ĐLBHNT, DNBH có thể truyền tải thông điệp trực tiếp đến khách hàng nhằm đáp ứng ngay các nhu cầu cá nhân và giải đáp các mối quan tâm của khách hàng. Ngoài ra, ĐLBHNT còn có ưu điểm trong việc tạo dựng và phát triển mối quan hệ giữa khách hàng với doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, đặc biệt khi mà khách hàng trong lĩnh vực bảo hiểm chưa có mối quan hệ với doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ (DNBHNT), điều này rất quan trọng trong việc tạo niềm tin, làm nảy sinh nhu cầu và thuyết phục khách hàng mua sản phẩm. Như vậy, ĐLBHNT đem lại giá trị cao nhất cho khách hàng cũng như DNBH.