Luận án ảnh hưởng dự toán sản xuất kinh doanh tới kết quả hoạt động doanh nghiệp nhỏ vừa Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN LÊ NGỌC THĂNG ẢNH HƯỞNG TỪ DỰ TOÁN SẢN XUẤT KINH DOANH TỚI KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KẾ TOÁN HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN LÊ NGỌC THĂNG ẢNH HƯỞNG TỪ DỰ TOÁN SẢN XUẤT KINH DOANH TỚI KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM Chuyên ngành: KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH Mã số: 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. PHẠM THỊ THỦY 2. NGUYỄN THỊ MINH PHƯƠNG HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng cả danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Lê Ngọc Thăng ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, Viện Đào tạo sau đại học, Viện Kế toán - Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế quốc dân đã tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu sinh hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai cô giáo hướng dẫn khoa học là TS. Phạm Thị Thủy và TS. Nguyễn Thị Minh Phương, đã luôn luôn nhiệt tình chỉ dẫn và động viên tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tác giả cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo, các đồng nghiệp tại Viện Kế toán - Kiểm toán đã có những lời khuyên quý báu cho tác giả trong quá trình thực hiện luận án. Xin cảm ơn bạn bè, quý doanh nghiệp và đặc biệt là hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) đã giúp đỡ tác giả rất nhiều trong quá trình xây dựng bảng hỏi và thực hiện khảo sát. Cuối cùng, tác giả xin dành lòng biết ơn sâu sắc tới cha, mẹ, vợ và con trai đã luôn là nguồn động lực mạnh mẽ cho tác giả hoàn thành luận án này. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Lê Ngọc Thăng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ. viii DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ. ix PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Ảnh hưởng từ sự rõ ràng của mục tiêu dự toán. Ảnh hưởng từ mức độ khó trong mục tiêu dự toán. Ảnh hưởng từ sự phản hồi thông tin dự toán. Ảnh hưởng từ phạm vi sử dụng và tần suất sử dụng dự toán.

Ảnh hưởng từ sự tinh vi của dự toán. Ảnh hưởng từ sự tham gia của nhà quản lý vào dự toán. Vai trò của đặc điểm doanh nghiệp đối với mối quan hệ giữa dự toán sản xuất kinh doanh và kết quả hoạt động. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo được thực hiện trong luận án.

Khoảng trống nghiên cứu. Hướng nghiên cứu tiếp theo được thực hiện trong luận án.28 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 30 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT, GIẢ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 31 2. Một số vấn đề về dự toán sản xuất kinh doanh.

Khái niệm dự toán sản xuất kinh doanh. Các chức năng của dự toán sản xuất kinh doanh. Các khía cạnh đặc trưng của dự toán sản xuất kinh doanh. Một số vấn đề về kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

Kết quả hoạt động của nhà quản lý. Kết quả tài chính. Kết quả phi tài chính. Kết quả thực hiện dự toán.

Các lý thuyết sử dụng trong luận án. Lý thuyết đại diện. Lý thuyết động lực. Lý thuyết bất định.

Các giả thuyết nghiên cứu. Sự rõ ràng của mục tiêu dự toán và kết quả hoạt động của DNNVV Việt Nam. Mức độ khó của mục tiêu dự toán và kết quả hoạt động của DNNVV Việt Nam. Sự phản hồi thông tin dự toán và kết quả hoạt động của DNNVV Việt Nam.

Phạm vi và tần suất sử dụng dự toán và kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam. Sự tinh vi của dự toán và kết quả hoạt động của DNNVV Việt Nam. Sự tham gia của nhà quản lý vào dự toán và kết quả hoạt động của DNNVV Việt Nam. Vai trò trung gian của kết quả hoạt động của nhà quản lý.

Vai trò của quy mô doanh nghiệp. Mô hình nghiên cứu.53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 56 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu định tính. Nhiệm vụ của nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định tính giai đoạn 1. Nghiên cứu định tính giai đoạn 2.

Hệ thống thang đo dự kiến. Nghiên cứu định lượng sơ bộ. Thiết kế nghiên cứu. Phân tích dữ liệu.

Nghiên cứu định lượng chính thức. Xử lý dữ liệu.71 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 79 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả nghiên cứu định tính.

Kết quả nghiên cứu định tính giai đoạn 1. Kết quả nghiên cứu định tính giai đoạn 2. Kết quả nghiên cứu định lượng. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ.

Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức.89 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.112 CHƯƠNG 5 113BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ. Bàn luận kết quả nghiên cứu. Bàn luận về dự toán sản xuất kinh doanh trong DNNVV Việt Nam. Bàn luận về ảnh hưởng từ sự rõ ràng của mục tiêu dự toán tới kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam.

Bản luận về ảnh hưởng từ mức độ khó của mục tiêu dự toán tới kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam. Bàn luận về ảnh hưởng từ sự phản hồi thông tin dự toán tới kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam. Bàn luận về ảnh hưởng từ phạm vi và tần suất sử dụng dự toán tới kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam. Bản luận về ảnh hưởng từ sự tinh vi của dự toán tới kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam.

Bàn luận về ảnh hưởng từ sự tham gia của nhà quản lý vào dự toán tới kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam. Bàn luận về vai trò trung gian của kết quả hoạt động của nhà quản lý. Bàn luận về vai trò của đặc điểm quy mô trong mối quan hệ giữa dự toán sản xuất kinh doanh và kết quả hoạt động DNNVV Việt Nam. Một số khuyến nghị.

Khuyến nghị đối với nhà quản lý doanh nghiệp. Khuyến nghị đối với các hiệp hội doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai. Hạn chế của nghiên cứu.

Các hướng nghiên cứu trong tương lai.125 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5. 128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 130 TÀI LIỆU THAM KHẢO.144 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Ý nghĩa 1 ANOVA Phân tích phương sai 2 CARONICA Phân tích tương quan chính tắc 3 CFA Phân tích nhân tố khẳng định 4 DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa 5 EFA Phân tích nhân tố khám phá 6 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 7 ROA Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản 8 ROE Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu 9 ROS Tỷ suất sinh lời trên doanh thu 10 SEM Mô hình cấu trúc 11 TSCĐ Tài sản cố định 12 VCCI Phòng công nghiệp và thương mại Việt Nam vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng 2. Tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu.

Những chỉ tiêu tài chính thường được sử dụng trong các nghiên cứu tiền nhiệm. Những chỉ tiêu phi tài chính thường được sử dụng trong các nghiên cứu tiền nhiệm. Hệ thống thang đo nháp.4: Tiêu chuẩn phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.5: Bảng mã hóa dữ liệu nghiên cứu.1: Kết quả xây dựng thang đo nháp.2a: Giá trị trung bình và độ lệch chuẩn của thang đo.2b: Giá trị trung bình các biến phân chia theo quy mô doanh nghiệp. Bảng tổng hợp hệ số tinh cậy thang đo chính thức.4: Kiểm định KMO và Barlett trong EFA lần 02.5: Bảng tổng hợp phương sai trính các nhân tố.6: Kết quả EFA các nhân tố.7: Độ tin cậy tổng hợp trong CFA.8: Trọng số chuẩn hóa của thang đo các khái niệm nghiên cứu.9a: Giá trị phân biệt giữa các khái niệm trong mô hình tới hạn.9b: Bảng tính giá trị MSV, AVE, SQRTAVE và ICC.10: Chỉ số đánh giá mức độ phù hợp giữa dữ liệu và mô hình SEM.11: Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.12: Kết quả kiểm định biến trung gian.13: Tổng hợp ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp giữa các biến.1: Kết quả thu thập phiếu khảo sát.1: Cơ cấu mẫu theo ngành nghề kinh doanh.2: Cơ cấu mẫu theo quy mô vốn của doanh nghiệp.3: Cơ cấu mẫu theo đặc điểm đối tượng khảo sát.90 ix DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 1.

Mô hình nghiên cứu của Kenis (1979). Hệ thống dự toán sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp sản xuất. Hệ thống kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh bằng dự toán. Mô hình nghiên cứu của luận án.1: Quy trình nghiên cứu.1: Kết quả phân tích nhân tố khẳng định (CFA).2: Mô hình SEM của nghiên cứu.106 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Đặt vấn đề a) Tình hình hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Sự chuyển hướng của nền kinh tế từ tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Các doanh nghiệp tư nhân đã dần trở thành một thành phần kinh tế quan trọng đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế và đặc biệt là giải quyết vấn đề công ăn việc làm trong xã hội. Theo báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2017/2018 của VCCI thì các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa (viết tắt là DNNVV) chiếm gần 98% số doanh nghiệp của Việt Nam, đóng góp 40% vào tổng sản phẩm quốc nội và 40% tổng thu ngân sách Nhà nước. Nhóm doanh nghiệp này cũng đang giải quyết hơn một nửa nhu cầu công ăn việc làm cho toàn xã hội.

Tuy nhiên báo cáo của VCCI cũng chỉ ra một số vấn đề mà các DNNVV Việt Nam đang gặp phải trong những năm gần đây. Giai đoạn 2011-2017 chứng kiến sự tăng trưởng về mặt số lượng doanh nghiệp trong nền kinh tế, đây là một tín hiệu đáng mừng khi Việt Nam đang nỗ lực hội nhập kinh tế thế giới. Tuy nhiên xét về cơ cấu tăng trưởng thì còn nhiều vấn đề cần bàn luận khi các doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn chiếm tỷ trọng đa số và là nhóm có tốc độ tăng cao nhất. Theo số liệu thống kê của VCCI (2018) các doanh nghiệp siêu nhỏ là nhóm doanh nghiệp yếu nhất, kém bền vững nhất nhưng lại chiếm tới hơn 70% số lượng doanh nghiệp đang hoạt động trong nền kinh tế.