Luận án tiến sĩ: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp may mặc tại Việt Nam - Bùi Thị Minh Hải

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu sử dụng trong Luận án là trung thực. Những kết quả của Luận án chưa từng ñược công bố trong bất cứ công trình nào Tác giả của Luận án Bùi Thị Minh Hải ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Phương Hoa, PGS.TS Ngô Trí Tuệ - người hướng dẫn khoa học, ñã tận tình hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện Luận án.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn sự giúp ñỡ nhiệt tình và quý báu trong quá trình thu thập số liệu, phiếu ñiều tra của các nhà quản lý của Hiệp hội Dệt May Việt Nam; nhà quản lý, thành viên ban kiểm soát, cán bộ các phòng kế toán, quản trị chất lượng, nhân sự, kế hoạch tại các doanh nghiệp may Việt Nam như: Tổng Công ty Cổ phần May 10, Tổng Công ty May Thăng Long, Công ty Cổ phần May Sông Hồng, Công ty TNHH May Vĩnh Phú, …. Tác giả cũng tỏ lòng biết ơn sâu sắc ñến các thầy cô, các ñồng nghiệp trong Khoa Kế toán - Trường ðại học Kinh tế Quốc dân ñã ñóng góp ý kiến sửa chữa Luận án, các cán bộ Tổng cục Thống kê ñã hỗ trợ tìm kiếm tài liệu ñể thực hiện Luận án. Cuối cùng, Tác giả bày tỏ sự cảm ơn tới những người thân trong gia ñình như bố, mẹ, anh, chị, chồng và con ñã ñộng viên, khích lệ Tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án Bùi Thị Minh Hải iii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN. ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT.

iv DANH MỤC CÁC BẢNG. vi DANH MỤC CÁC SƠ ðỒ. viii DANH MỤC CÁC BIỂU. viii LỜI MỞ ðẦU .1 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIẾM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP MAY MẶC.

Kiểm soát trong quản lý. Hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp. ðặc ñiểm chung của ngành may ảnh hưởng ñến tổ chức và hoạt ñộng của hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp. Kinh nghiệm tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp may mặc ở một số nước trên thế giới .60 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP MAY MẶC VIỆT NAM.

ðặc ñiểm của các doanh nghiệp may Việt Nam với chọn mẫu nghiên cứu. Tình hình tổ chức và hoạt ñộng của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp may mặc Việt Nam. ðánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp may Việt Nam 172 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP MAY MẶC VIỆT NAM. Sự cần thiết và phương hướng hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp may mặc Việt Nam.

Các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp may Việt Nam. Kiến nghị thực hiện các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp may mặc Việt Nam.254 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ. ix DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. xi PHỤ LỤC.

xvi iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT Ký hiệu Giải thích thuật ngữ American Accounting Association AAA: Hiệp hội Kế toán Hoa Kỳ American Institute of Certified Public Accountants AICPA: Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ The Canadian Institute of Chatered Accountants CICA: Viện Kế toán viên công chứng Canada Committee of Sponsoring Organization COSO: Hiệp hội các tổ chức tài trợ Certified Public Accountants CPA: Kế toán viên công chứng Enterprise Resource Planning ERP Hoạch ñịnh nguồn lực doanh nghiệp European Union EU: Liên minh Châu Âu Foreign Corrupt Practice Act FCPA: ðạo luật Chống Hối lộ ở nước ngoài Financial Excutives Institution FEI: Hiệp hội Quản trị viên tài chính The International Auditing and Assurance Standard Board IAASB: Uỷ ban Chuẩn mực Kiểm toán và Chứng thực quốc tế International Federation of Accountants IFAC: Liên ñoàn Kế toán quốc tế The Institute of Internal Auditors IIA: Viện Kiểm toán viên nội bộ The Institute of Management Accountants IMA: Hiệp hội Kế toán viên quản trị International Standard Auditing ISA: Chuẩn mực kiểm toán quốc tế International Organization of Standardization ISO: Tổ chức Tiêu chuẩn hoá quốc tế v Ký hiệu Giải thích thuật ngữ Management by Objectives MBO Quản lý theo mục tiêu May 10: Tổng Công ty Cổ phần May 10 May Nhà Bè: Tổng Công ty Cổ phần May Nhà Bè May Việt Tiến: Tổng Công ty Cổ phần May Việt Tiến OBM: Original Brandname Manufactoring - Sản xuất theo thương hiệu riêng OEM: Original Equipment Manufactoring - Sản xuất gia công Social Accountability SA: Trách nhiệm xã hội Social Accountability International SAI: Tổ chức Trách nhiệm xã hội quốc tế Statement on Auditing Standards SASs: Tuyên bố về các chuẩn mực kiểm toán Security Exchange Commission SEC: Uỷ ban Giao dịch Chứng khoán Hoa Kỳ Sarbanes - Oxley Act SOA: ðạo luật Sarbanes – Oxley TNHH: Trách nhiệm hữu hạn Vietnamese Association of Certified Public Accountants VACPA: Hiệp hội Kiểm toán ñộc lập Việt Nam Vietnamese Standard Auditing VSA: Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam World Trade Organization WTO: Tổ chức Thương mại Thế giới vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Mười nước và vùng lãnh thổ xuất khẩu hàng may mặc hàng ñầu thế giới năm 2009 .2: Cơ cấu doanh nghiệp trong Ngành May Trung Quốc năm 2008 phân loại theo hình thức sở hữu. Kim ngạch xuất khẩu của dệt và may Việt Nam trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước từ 2000 ñến 2010 .2 Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt và may Việt Nam sang các thị trường Nhật Bản, EU và Mỹ so sánh với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt và may từ năm 1998 ñến 2010. Kim ngạch nhập khẩu nguyên vật liệu so với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt và may Việt Nam từ năm 2000 ñến 2010. Một số chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt ñộng của các doanh nghiệp may mặc Việt Nam 81 Bảng 2.

Lao ñộng và thu nhập của người lao ñộng trong các doanh nghiệp may mặc Việt Nam 82 Bảng 2. Phân loại doanh nghiệp may mặc Việt Nam theo quy mô lao ñộng. Phân loại doanh nghiệp may mặc Việt Nam theo quy mô vốn .8 Phân loại doanh nghiệp may tại Việt Nam theo hình thức sở hữu.9: Mức lương tối thiểu vùng áp dụng cho các doanh nghiệp hoạt ñộng theo Luật Doanh nghiệp .10: Mức lương tối thiểu vùng áp dụng cho các doanh nghiệp có vốn ñầu tư nước ngoài .11: Tổ chức lập kế hoạch cụ thể tại Tổng Công ty May 10 .12: Mẫu báo cáo thống kê sản lượng và năng suất lao ñộng của Công ty TNHH May Vĩnh Phú.13: Báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch tại Tổng Công ty Cổ phần May 10 .14: Phiếu bồi thường nguyên phụ liệu của Công ty TNHH May Vĩnh Phú .15: Phiếu ñánh giá nhà cung cấp của Tổng Công ty Cổ phần May 10 .16 Sổ theo dõi nhà cung cấp của Tổng Công ty Cổ phần May 10 .17: Phương án tính giá thành sản phẩm xuất khẩu của Công ty TNHH May Vĩnh Phú.18: Ước tính chi phí nhân công trực tiếp sản xuất sản phẩm tại Công ty TNHH May Vĩnh Phú .19: Hướng dẫn tính giá giặt, thêu, ñóng hộp sản phẩm tại Công ty TNHH May Vĩnh Phú.1 Mục tiêu tăng trưởng của Ngành Dệt May từ năm 2008 ñến 2020. Mục tiêu cụ thể của Ngành Dệt May Việt Nam giai ñoạn từ 2010 ñến 2020.3: Kết quả ñiều tra về số lượng kiểm toán viên nội bộ theo quy mô do IFAC thực hiện.

Tiêu chí ñánh giá việc lập và thực hiện kế hoạch sản xuất. Tiêu chí ñánh giá chất lượng sản phẩm. Tiêu chí ñánh giá mức ñộ tuân thủ Bộ Luật Lao ñộng và các văn bản pháp lý khác có liên quan hoặc theo Hệ thống Trách nhiệm xã hội SA 8000. Tiêu chí ñánh giá hiệu quả và hiệu năng trong quản lý và sử dụng nhân lực tại các doanh nghiệp may mặc Việt Nam.

Tiêu chí ñánh giá hoạt ñộng thanh toán với khách hàng.247 viii DANH MỤC CÁC SƠ ðỒ Sơ ñồ 1.1: Mô hình tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ .2 : Cơ cấu tổ chức của Shanshan .3 : Cơ cấu tổ chức của Hangzhou Wintime Clothing Co Ltd.4: Cơ cấu tổ chức của Nike toàn cầu. Loại hình và mối liên hệ giữa các doanh nghiệp may tại Việt Nam .2: Cơ cấu tổ chức của Tổng Công ty Cổ phần May Nhà Bè .3: Cơ cấu tổ chức của Công ty Cổ phần May Falcon Sông Hồng.4: Trình tự ghi số kế toán theo hình thức Nhật ký chứng từ áp dụng trong các doanh nghiệp may Việt Nam .5: Trình tự ghi sổ kế toán trên máy vi tính áp dụng trong các doanh nghiệp may Việt Nam .6: Quy trình kiểm soát sản phẩm không phù hợp .1: Tổ chức bộ phận kiểm toán nội bộ chịu sự chỉ ñạo trực tiếp của tổng giám ñốc .219 DANH MỤC CÁC BIỂU Biểu 1.1: Cơ cấu chi phí trong giá thành sản phẩm may tại Thổ Nhĩ Kỳ. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt, may của Việt Nam từ 1998 - 2010. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt và may Việt Nam vào Nhật Bản, EU và Mỹ so với tổng kim ngạch xuất khẩu dệt và may từ năm 1998 ñến 2010.

Kim ngạch nhập khẩu nguyên vật liệu so với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt và may Việt Nam từ năm 2000 ñến 2010.78 1 LỜI MỞ ðẦU 1. TÝnh cÊp thiÕt cña §Ò tµi Ngành Dệt May là ngành sản xuất quan trọng ñóng góp cho sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Trong một thời gian dài, mức tăng trưởng xuất khẩu bình quân của Ngành là 20% năm, ñóng góp từ 16% - 18% tổng giá trị công nghiệp cả nước, chiếm tỷ trọng khoảng 15% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm cho hơn 2 triệu lao ñộng. Trong Quy hoạch Phát triển Công nghiệp ñến năm 2020 - 2030, Ngành Dệt May vẫn tiếp tục là ngành trọng yếu trong cơ cấu công nghiệp của Việt Nam.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong Ngành, trong ñó có các doanh nghiệp may mặc, ñang ñối mặt với rất nhiều khó khăn và thách thức trên con ñường phát triển. Hệ thống kiểm soát nội bộ là phương sách quản lý hữu hiệu của các nhà quản lý doanh nghiệp. Hệ thống này bao gồm các chính sách và thủ tục kiểm soát ñược thiết kế nhằm ñảm bảo cho doanh nghiệp ñạt ñược các mục tiêu: bảo vệ tài sản của doanh nghiệp, ñảm bảo ñộ tin cậy của hệ thống thông tin, ñảm bảo cho doanh nghiệp thực hiện hoạt ñộng trên cơ sở tuân thủ các quy ñịnh pháp lý, và quan trọng hơn nữa, ñảm bảo các hoạt ñộng của doanh nghiệp ñược thực hiện hiệu quả.