Chính sách trọng dụng nhân tài châu Á & gợi mở cho Việt Nam (Luận án TS. Hoàng Thị Ngân)

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HOÀNG THỊ NGÂN CHÍNH SÁCH TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI CỦA MỘT SỐ NƢỚC CHÂU Á VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC HÀ NỘI - 2026 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HOÀNG THỊ NGÂN CHÍNH SÁCH TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI CỦA MỘT SỐ NƢỚC CHÂU Á VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC Mã số: 9310201 CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. DƢƠNG XUÂN NGỌC PGS. TRỊNH THỊ XUYẾN 2. LÊ THỊ THU MAI HÀ NỘI - 2026 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Hoàng Thị Ngân MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về nhân tài và nhân tài trong khu vực công 10 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công của một số nước châu Á 20 1.

Nhóm các công trình nghiên cứu về chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công ở Việt Nam 28 1. Kết quả đạt được của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài và nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu 35 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN TÀI VÀ CHÍNH SÁCH TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI TRONG KHU VỰC CÔNG 41 2. Một số vấn đề lý luận về nhân tài 41 2. Một số vấn đề lý luận về chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công 48 2.

Một số cách tiếp cận và nội dung chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công 59 2. Những nhân tố tác động tới chính sách trọng dụng nhân tài 68 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI CỦA TRUNG QUỐC, NHẬT BẢN VÀ SINGAPORE 76 3. Thực trạng chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công ở Trung Quốc 76 3. Thực trạng chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công ở Nhật Bản 102 3.

Thực trạng chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công ở Singapore 128 3. So sánh chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công của Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore 150 Chƣơng 4: CHÍNH SÁCH TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI TRONG KHU VỰC CÔNG Ở VIỆT NAM, THAM CHIẾU CHÍNH SÁCH TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI CỦA TRUNG QUỐC, NHẬT BẢN VÀ SINGAPORE 157 4. Khái quát chính sách trọng dụng nhân tài ở Việt Nam hiện nay 157 4. Những vấn đề đặt ra trong chính sách trọng dụng nhân tài 169 4.

Gợi mở chính sách trọng dụng nhân tài cho Việt Nam từ kinh nghiệm quốc tế 172 KẾT LUẬN 196 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 199 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 200 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng gắn chặt với chất lượng thể chế và năng lực quản trị nhà nước, chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công không còn là vấn đề quản lý nhân sự đơn thuần, mà đã trở thành một công cụ chính sách then chốt phản ánh năng lực thể chế và năng lực cầm quyền của Nhà nước trong việc tổ chức, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực con người cho phát triển. Thực tiễn cho thấy, hiệu quả phát triển không chỉ phụ thuộc vào việc phát hiện hay tuyển chọn nhân tài, mà phụ thuộc quyết định vào khả năng trọng dụng nhân tài, tức sử dụng đúng, phát huy đúng và tạo động lực cống hiến lâu dài cho nhân tài trong khu vực công. Cách tiếp cận coi trọng trọng dụng nhân tài như một nội dung cốt lõi của chính sách quyền lực nhà nước không chỉ có cơ sở trong các lý thuyết chính trị hiện đại, mà còn được định hình sớm và nhất quán trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

Người khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài” [32, tr.114]; trong mọi công việc của đất nước đều “phải trọng nhân tài” [33, tr. Những luận điểm đó thể hiện triết lý trị quốc sâu sắc, đồng thời đặt nền tảng tư tưởng và phương pháp luận cho việc xây dựng chính sách nhân tài của Đảng và Nhà nước Việt Nam, trong đó trọng dụng nhân tài giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước. Trong bối cảnh kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò định hướng, đồng thời được vận dụng và phát triển phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa nền quản trị công và xây dựng Nhà nước phát triển.

Trong cấu trúc quyền lực nhà nước, nhân tài khu vực công giữ vị trí then chốt bởi đây là lực lượng trực tiếp tham gia xây dựng chính sách, điều phối các nguồn lực công và tổ chức thực hiện pháp luật. Chất lượng của đội ngũ này có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực hoạt động của bộ máy nhà nước, chất lượng phục vụ nhân dân và uy tín của thể chế. Do đó, việc hoàn thiện chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công không chỉ dừng lại ở yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị 2 nhân sự, mà còn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, gắn với năng lực vận hành quyền lực công và khả năng kiến tạo phát triển của quốc gia. Nhận thức rõ vai trò đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán coi trọng dụng nhân tài là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực.

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, là một trong ba đột phá chiến lược trong đó tập trung “Trọng dụng, đãi ngộ thỏa đáng đối với nhân tài” [14, tr. Qua đó cho thấy trọng dụng nhân tài không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là định hướng chiến lược lâu dài của Nhà nước. Trên tinh thần đó, Quyết định số 899/QĐ-TTg năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn 2050 tiếp tục thể hiện nỗ lực thể chế hóa chủ trương của Đảng, hướng tới xây dựng nền công vụ kiến tạo, chuyên nghiệp và hiện đại. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy chính sách nhân tài trong khu vực công vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, thể hiện rõ ở khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và kết quả hiện thực hóa trong thực tế.

Hiện tượng dịch chuyển nhân lực chất lượng cao khỏi khu vực công vẫn diễn ra, trong khi cơ chế phát hiện, sử dụng và đãi ngộ chưa thực sự tạo được động lực cống hiến lâu dài. Ở một số nơi, môi trường làm việc chưa khuyến khích đổi mới sáng tạo, hệ thống chính sách còn phân tán và thiếu tính liên thông. Những hạn chế đó cho thấy chính sách trọng dụng nhân tài chưa phát huy đầy đủ vai trò như một công cụ tổ chức và điều tiết nguồn lực chiến lược của Nhà nước, qua đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các nghiên cứu chuyên sâu nhằm làm rõ nguyên nhân mang tính thể chế và đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp trong giai đoạn phát triển mới. Kinh nghiệm của một số quốc gia châu Á cho thấy chính sách trọng dụng nhân tài giữ vai trò trung tâm trong cải cách bộ máy nhà nước và nâng cao năng lực điều hành phát triển quốc gia.

Trung Quốc gắn chiến lược nhân tài với mục tiêu hiện đại hóa hệ thống quản trị và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nhật Bản phát huy truyền thống công vụ chuyên nghiệp, đồng thời tăng cường vai trò điều phối thống nhất của các thiết chế nhân sự công. Singapore kiên định nguyên tắc trọng 3 dụng theo năng lực, bảo đảm tuyển chọn minh bạch, đãi ngộ cạnh tranh và lộ trình phát triển rõ ràng. Việc nghiên cứu so sánh các trường hợp này cho phép làm rõ những cách thức khác nhau mà Nhà nước sử dụng chính sách nhân tài như một công cụ nâng cao năng lực thể chế, từ đó rút ra các luận cứ khoa học có giá trị tham chiếu trực tiếp cho Việt Nam.

Từ góc độ chính trị học, nghiên cứu chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công của một số nước châu Á góp phần làm rõ bản chất chính trị và giá trị thể chế của chính sách nhân tài, xem đây không chỉ là tập hợp các biện pháp quản lý nguồn nhân lực, mà là công cụ thể hiện mức độ cam kết cải cách và tầm nhìn phát triển của Nhà nước. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách trọng dụng nhân tài ở Việt Nam theo hướng thực chất và hiệu quả hơn, hướng tới xây dựng nền công vụ liêm chính, chuyên nghiệp, hiệu quả và hiện đại. Vì vậy, việc lựa chọn đề tài “Chính sách trọng dụng nhân tài của một số nước châu Á và gợi mở cho Việt Nam hiện nay” là cần thiết về mặt khoa học, cấp bách về mặt thực tiễn và có ý nghĩa chiến lược đối với tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục tiêu Luận án nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công, trong đó tiếp cận trọng dụng nhân tài như một chính sách bao trùm quyết định hiệu quả sử dụng nguồn lực con người của Nhà nước. Trên cơ sở đó, luận án phân tích và so sánh kinh nghiệm của một số quốc gia châu Á tiêu biểu (Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore) trong việc thiết kế và thực thi chính sách trọng dụng nhân tài, làm rõ các yếu tố thể chế và cơ chế vận hành chi phối hiệu quả chính sách; từ đó rút ra các giá trị tham khảo và đề xuất các gợi mở phù hợp cho việc hoàn thiện chính sách trọng dụng nhân tài ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Nhiệm vụ - Tổng quan và hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến nhân tài và chính sách trọng dụng nhân tài trong khu vực công, qua 4 đó xác định các hướng tiếp cận chủ yếu, kết quả đạt được và những khoảng trống nghiên cứu cần tiếp tục làm rõ.