Luận án Tiến sĩ: Ảnh hưởng nhân tố điều hành đến hiệu quả công ty cổ phần

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ÕÕÕÕÕ PHẠM QUỐC VIỆT NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐIỀU HÀNH CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: GS. Trần Ngọc Thơ TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2010 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu, dữ liệu và kết quả đưa ra trong luận án là trung thực và nội dung luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.

Người cam đoan Tác giả ii MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình PHẦN MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐIỀU HÀNH CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN. Công ty cổ phần và hiệu quả hoạt động. Điều hành công ty. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của điều hành công ty đến hiệu quả hoạt động của công ty cổ phần.

19 CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Phát triển các giả thiết nghiên cứu. Lựa chọn mô hình nghiên cứu. Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập.

Mô tả biến phụ thuộc, các biến độc lập và các biến kiểm soát và thiết lập phương trình hồi quy xác định mối tương quan giữa các nhân tố điều hành công ty và hiệu quả hoạt động. Phương pháp xử lý số liệu và lý giải kết quả nghiên cứu. 61 CHƯƠNG 3: LÝ GIẢI KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Lý giải kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với tập dữ liệu tổng thể.

Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội trong các phân tổ thống kê. Kết quả nghiên cứu phương trình hồi quy phi tuyến bậc 3 giữa tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên BGĐ với hiệu quả hoạt động. Lý giải về các giả thiết nghiên cứu chưa được chứng minh hoặc bác bỏ. 124 CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GỢI Ý CHÍNH SÁCH NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN Ở VIỆT NAM.

Cơ sở gợi ý chính sách nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty cổ phần ở Việt Nam. Một số gợi ý trong việc hoàn thiện cơ chế điều hành công ty ở Việt Nam. Một số gợi ý trong việc hoàn thiện năng lực cạnh tranh của Việt Nam. 143 KẾT LUẬN, HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .154 TÀI LIỆU THAM KHẢO.162 iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Các ký hiệu, Tiếng Anh Tiếng Việt từ viết tắt BGĐ Ban giám đốc BKS Ban kiểm soát CEO Chief Executive Officer Tổng giám đốc/Giám đốc CTCP Công ty cổ phần DNNN Doanh nghiệp nhà nước ĐHĐCD Đại hội đồng cổ đông Quyền chọn cổ phiếu cho ESO Employee stock option người lao động FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FPI Foreign Portfolio Investment Đầu tư gián tiếp nước ngoài HĐQT Hội đồng quản trị Hochiminh City Secutities Sở Giao dịch chứng khoán HOSE Exchange TP.

Hồ Chí Minh Organisation for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát OECD Co-operation and triển kinh tế Development Tỷ suất lợi nhuận trên tổng ROA Return On Asset tài sản Tỷ suất lợi nhuận trên vốn ROE Return On Equity chủ sở hữu v Các ký hiệu, Tiếng Anh Tiếng Việt từ viết tắt Tỷ suất lợi nhuận trên vốn ROI Return On Investment đầu tư Tỷ suất lợi nhuận trên ROS Return On Sales doanh thu TNHH Trách nhiệm hữu hạn Tổ chức Thương mại Thế WTO World Trade Organization giới vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3-1: Kết quả thống kê mô tả các biến độc lập, các biến kiểm soát và biến phụ thuộc đối với tập dữ liệu tổng thể. 66 Bảng 3-2: Hệ số tương quan cặp giữa các biến độc lập và các biến kiểm soát đối với tập dữ liệu tổng thể. 68 Bảng 3-3: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với tập dữ liệu tổng thể. 70 Bảng 3-4: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có sở hữu nhà nước kiểm soát.

74 Bảng 3-5: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có quy mô lao động lớn. 78 Bảng 3-6: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có quy mô lao động nhỏ. 80 Bảng 3-7: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có chất lượng lao động cao. 86 Bảng 3-8: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có chất lượng lao động thấp.

92 Bảng 3-9: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có quy mô vốn lớn. 97 Bảng 3-10: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có quy mô vốn nhỏ. 99 Bảng 3-11: Kết quả kiểm định T-test về sự khác biệt giữa hiệu quả hoạt động trong 2 phân tổ thống kê theo tiêu chí “có” và “không có” chủ tịch HĐQT kiêm nhiệm chức vụ tổng giám đốc. 103 vii Bảng 3-12: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có tỷ lệ nợ cao.

105 Bảng 3-13: Kết quả xử lý phương trình hồi quy tuyến tính bội đối với các công ty có tỷ lệ nợ thấp. 108 Bảng 3-14: Kết quả kiểm định T-test về sự khác biệt giữa hiệu quả hoạt động trong 2 phân tổ thống kê theo tiêu chí “có” và “không có” chủ tịch HĐQT kiêm nhiệm chức vụ tổng giám đốc. 110 Bảng 3-15: Kết quả kiểm định T-test về sự khác biệt của hiệu quả hoạt động với 2 phân tổ thống kê theo cường độ cạnh tranh trung bình và cao. 112 Bảng 3-16: Các yếu tố quan trọng của môi trường vĩ mô qua các năm 2006 – 2008.

114 Bảng 3-17: Kết quả kiểm định T-test về sự khác biệt giữa hiệu quả hoạt động trong 2 phân tổ thống kê theo các yếu tố của môi trường vĩ mô. 115 Bảng 3-18: Kết quả xử lý phương trình hồi quy phi tuyến bậc 3 đối với tập dữ liệu tổng thể. 117 Bảng 3-19: Kết quả xử lý phương trình hồi quy phi tuyến bậc 3 đối với các công ty có quy mô vốn lớn. 119 Bảng 3-20: Kết quả xử lý phương trình hồi quy phi tuyến bậc 3 đối với các công ty có quy mô vốn nhỏ.

121 Bảng 3-21: Các hệ số tương quan giữa các biến độc lập, biến kiểm soát với hiệu quả hoạt động trong các phân tổ thống kê. 129 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1-1: Hệ thống điều hành công ty. 17 Hình 2-1: Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố điều hành công ty đến hiệu quả hoạt động của các công ty cổ phần. 50 Hình 3-1: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn nước ngoài đối với tập dữ liệu tổng thể.

71 Hình 3-2: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên trong nước trong BKS tại các công ty có sở hữu nhà nước chi phối. 75 Hình 3-3: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn nước ngoài đối với các công ty có quy mô lao động nhỏ. 81 Hình 3-4: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn trong nước đối với các công ty có quy mô lao động nhỏ. 82 Hình 3-5: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên trong nước trong BGĐ đối với các công ty có quy mô lao động nhỏ.

82 Hình 3-6: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên trong nước trong BGĐ đối với các công ty có chất lượng lao động cao. 87 Hình 3-7: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên nước ngoài trong BKS đối với các công ty có chất lượng lao động cao. 88 ix Hình 3-8: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần cổ đông lớn trong nước đối với các công ty có chất lượng lao động cao. 88 Hình 3-9: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên trong nước trong HĐQT đối với các công ty có chất lượng lao động cao.

89 Hình 3-10: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần cổ đông lớn nước ngoài đối với các công ty có chất lượng lao động thấp. 93 Hình 3-11: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên nước ngoài trong BKS đối với các công ty có chất lượng lao động thấp. 94 Hình 3-12: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và việc chủ tịch HĐQT kiêm nhiệm tổng giám đốc đối với các công ty có quy mô vốn nhỏ. 100 Hình 3-13: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên trong nước trong BKS đối với các công ty có quy mô vốn nhỏ.

101 Hình 3-14: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên trong nước trong HĐQT đối với các công ty có tỷ lệ nợ cao. 106 Hình 3-15: Đồ thị biểu thị tương quan giữa hiệu quả hoạt động và việc kiêm nhiệm chức vụ tổng giám đốc của chủ tịch HĐQT đối với các công ty có tỷ lệ nợ thấp. 109 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của luận án Việc tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý trong công ty cổ phần một mặt tạo ra tác động tích cực trong việc huy động các nguồn vốn trong xã hội để phát triển hoạt động kinh doanh trong các công ty này, nhưng mặt khác đã gây ra vấn đề mâu thuẫn về lợi ích của cổ đông và người đại diện (Ban giám đốc).