Luận án tiến sĩ quản lý cơ sở vật chất phục vụ đào tạo của trường đại học theo q

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC Đ nh Sơn QU N C S T CH T HỤC Ụ ĐÀO TẠO C A TRƯỜNG ĐẠI HỌC TH O QUAN ĐI QU N CH T Ư NG T NG TH (TQM) U N ÁN TI N S QU N GIÁO DỤC Ch n n nh Q n : 62 14 05 01 N h n n h h : GS TS N in Đ Ch nh GS TS N n Th MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ ĐÀO TẠO CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC THEO QUAN ĐIỂM TQM .1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Nghiên cứu về quản lý CSVC của trƣờng ĐH. Nghiên cứu về TQM và vận dụng TQM vào GDĐH .2 Một số khái niệm công cụ.

Quản lý và quản lý nhà trƣờng. Khái niệm về CSVC phục vụ ĐT của trƣờng ĐH. Quản lý CSVC phục vụ ĐT của trƣờng ĐH. Quản lý CSVC trong tổng thể hoạt động ĐT của trƣờng ĐH.

Vị trí, vai trò của CSVC trong hoạt động ĐT. Quản lý CSVC và hiệu quả vận hành hoạt động ĐT. Học chế tín chỉ và vấn đề quản lý CSVC của trƣờng ĐH. Mối quan hệ giữa chƣơng trình ĐT và CSVC của trƣờng ĐH.

Khó khăn khách quan trong quản lý CSVC của trƣờng ĐH. Mô ̣t số tiế p câ ̣n quản lý CSVC đang sử dụng trong trƣờng ĐH. Quản lý theo phân định lĩnh vực công tác của trƣờng ĐH. Quản lý theo nhiệm vụ giáo dục.

Quản lý theo nghiệp vụ chuyên môn hẹp. Quản lý theo tính chất dich ̣ vu. Đinh ̣ hƣớng chất lƣợng trong quản lý. Quan điể m TQM.

Khái niệm về TQM. TQM và các cấ p đô ̣ quản lý trong liñ h vƣ̣c chấ t lƣơ ̣ng. Một số quan niệm về mô hin ̀ h triể n khai TQM. Nguyên tắ c áp du ̣ng TQM vào CSGD.

Yếu tố môi trƣờng của tổ chức áp dụng TQM. Mô hin ̀ h vâ ̣n du ̣ng TQM vào quản lý CSVC phu ̣c vu ̣ ĐT của trƣờng ĐH. Luâ ̣n giải về con đƣờng lƣ̣a cho ̣n triể n khai TQM vào trƣờng ĐH. Mô hình vâ ̣n du ̣ng TQM vào quản lý CSVC phu ̣c vu ̣ ĐT.

Mô ̣t số lƣu ý về yêu cầ u và điề u kiê ̣n triể n khai mô hin ̀ h. Kết luận Chƣơng 1. 55 Chƣơng 2: KHẢO CỨU KINH NGHIỆM THẾ GIỚI VÀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ ĐÀO TẠO CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC Ở NƢỚC TA THEO QUAN ĐIỂM TQM……………………………………………………………………56 2. Kinh nghiệm thế giới.

Quản lý CSVC phu ̣c vu ̣ ĐT trong bố i cảnh mới của GDĐH. Kinh nghiệm các nƣớc. Một số nhận xét rút ra từ thực tiễn áp dụng TQM. Thực trạng quản lý CSVC phu ̣c vu ̣ ĐT của trƣờng ĐH ở nƣớc ta.

Giới thiệu về nghiên cứu khảo sát thực trạng. Mức độ đáp ứng và hiệu quả phục vụ ĐT của dịch vụ CSVC .3 Thực trạng quản lý CSVC phục vụ ĐT của trƣờng ĐH. Đánh giá chung. Nguyên nhân hạn chế thực trạng.

Phân tích kết quả nghiên cứu thực trạng theo quan điểm TQM. Thực trạng lĩnh vực quản lý CSVC dƣới góc độ quan điểm TQM. Thực trạng môi trƣờng quản lý trong trƣờng ĐH theo quan điểm TQM. Kết luận Chƣơng 2.

98 Chƣơng 3: GIẢI PHÁP VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TQM VÀO QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ ĐÀO TẠO CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC. Nguyên tắc xác lập giải pháp. Nguyên tắc kế thừa và phát triển. Nguyên tắc phù hợp trong đa dạng.

Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ. Nguyên tắc lƣ̣a cho ̣n điể n hin ̀ h. Nhóm giải pháp tác động trực tiếp vào quá trình quản lý CSVC phục vụ ĐT.

Kế hoạch hóa chất lƣợng lĩnh vực quản lý CSVC phục vụ ĐT. Định dạng các quá trình và nhận dạng khách hàng. Hợp tác tổ đội trong quản lý CSVC phục vụ ĐT. Kiểm soát chất lƣợng quá trình bằng công cụ thống kê.

Học hỏi kinh nghiệm và phát huy sáng kiến của đội ngũ. Nhóm giải pháp tạo môi trƣờng văn hóa nền tảng trong nhà trƣờng. Xây dựng hệ thống chất lƣợng bên trong CSGD. Tạo lập và củng cố MTVHCL trong nhà trƣờng.

Qui trình triển khai hệ thống giải pháp. Mối quan hệ giữa các nội dung trong hệ thống giải pháp. Qui trình triển khai hệ thống giải pháp. Thử nghiệm giải pháp.

Mục tiêu thử nghiệm. Nội dung lựa chọn thử nghiệm. Tiến trình thử nghiệm. Kết quả thử nghiệm.

Đánh giá chung. Kế t luận Chƣơng 3. 151 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CƢ́U ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

155 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 165 v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHƢ̃ VIẾT TẮT CSGD cơ sở giáo dục CSVC cơ sở vật chất ĐBCL đảm bảo chất lƣợng ĐH đại học ĐT đào tạo GDĐH giáo dục đại học GD – ĐT giáo dục và đào tạo GV giảng viên HTCL hệ thống chất lƣợng KĐCL kiểm định chất lƣợng MTVHCL môi trƣờng văn hóa chất lƣợng NCKH nghiên cứu khoa học PTN phòng thí nghiệm QLCL quản lý chất lƣợng QLCLTT quản lý chất lƣợng tổng thể QLGD quản lý giáo dục SV sinh viên TH thực hành TN thí nghiệm vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Kết quả khảo sát ý kiến SV về mức độ đáp ứng học liệu và thông tin của thƣ viện đối với nhu cầu học tập, nghiên cứu. Kế t quả khảo sát về thƣ̣c tra ̣ng chấ t lƣợng học liệu thƣ viện trƣờng ĐH.

Đánh giá của GV và SV về hiệu quả khai thác học liệu của thƣ viện. Đánh giá của GV về năng lực chuyên môn của SV tốt nghiệp……………. Nhận xét của GV và SV về mức độ hợp lý trong cách tổ chức cung ứng dịch vụ thƣ viện…………………………………………. Các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả sử dụng thƣ viện theo quan điểm của GV và SV………………….

Ý kiến của SV về thực trạng thái độ phục vụ của thƣ viện…………. Ý kiến của SV về thực trạng quan hệ khách hàng của thƣ viện……. Mức độ thƣờng xuyên mở cửa PTN, TH phục vụ hoạt động NCKH của SV…………………………………. Mức độ thƣờng xuyên mở cửa PTN, TH phục vụ hoạt động tự học của SV…………………………………………………………….

Một số khó khăn SV thƣờng gặp khi học tập trong PTN, TH………. Nhận xét của cán bô ̣ quản lý trong trƣờng ĐH về kế t quả thƣ̣c hiê ̣n các công đoạn trong chu trình quản lý CSVC của nhà trƣờng ………. Kết quả thăm dò ý kiến về tác động của hoạt động KĐCL và QLCL đến chấ t lƣơ ̣ng các dịch vụ của thƣ viện và PTN, TH……. Mẫu thuyết minh quá trình dịch vụ CSVC………………………………106 Bảng 3.

Mẫu kế hoạch hành động nhóm cải tiến chất lƣợng…………………. Mẫu phiếu đề xuất cải tiến………………………………………………. Mẫu phiếu đánh giá sáng kiến cải tiến …………………………………. Quy trình bổ sung học liệu thƣ viện đƣợc “nâng cấp” trong thử nghiệm .146 vii DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.

Sơ đồ khái quát vị trí của CSVC trong hoạt động ĐT………………. Sơ đồ các yếu tố tác động ảnh hƣởng đến chất lƣợng hoạt động ĐT. Sơ đồ tầng bậc của khái niệm về chất lƣợng……………………………. Phác họa sơ đồ mô hình Company Wide Quality Control – CWQC……….

Mô hình “The Components of Total Quality”……. “Quality Circle” của Sallis Edward……………………. Phác họa sơ đồ mô hình Total Quality của Mỹ. Mô hình vận dụng TQM vào quản lý CSVC phục vụ ĐT……….

Cấu phần đánh giá chất lƣợng theo hệ thống Châu Âu …………. Nhận xét về mức độ đáp ứng của thiết bị TN, TH…………. Đánh giá của GV về hiệu suất sử dụng thiết bị TN, TH………. Mức độ thƣờng xuyên GV đặt ra yêu cầu đối với SV về việc khai thác, sử dụng thông tin, tài liệu tham khảo……………………………….

Ý kiến của GV và SV về một số hoạt động cần đầu tƣ hiện nay để nâng cao chất lƣợng phục vụ ĐT của thƣ viện………………………. Ý kiến GV và SV về nội dung, thời lƣợng và tính cập nhật của các bài TN, TH……. Cấu trúc tổ chức nhà trƣờng dựa trên cơ sở nhóm…………………. Dùng biểu đồ nhân quả xác định các nguyên nhân hạn chế hiệu quả khai thác học liệu…………………………………………………….

Các hình thức thể hiện mục tiêu trong HTCL của CSGD. Sơ đồ mối tƣơng tác giữa các quá trình…. Sơ đồ hệ thống tài liệu, hồ sơ của HTCL bên trong CSGD……. Sơ đồ cấu trúc tổ chức tích hợp của HTCL trong môi trƣờng hoạt động của bộ máy quản trị trƣờng ĐH………….

Sơ đồ mối quan hệ giữa các nội dung trong hệ thống giải pháp và qui trình triển khai hệ thống giải pháp…….139 viii MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đại hội đại biểu toàn quốc lầ n thƣ́ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu rõ định hƣớng: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, ĐT”; “Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lƣợng giáo dục, ĐT”. Chất lƣợng giáo dục, ĐT đang là mối quan tâm lớn của cả hệ thống giáo dục nƣớc ta, là trọng trách của từng nhà trƣờng. Để nâng cao chấ t lƣơ ̣ng ĐT, cùng với việc đổi mới mục tiêu, chƣơng trình, nội dung, phƣơng pháp dạy học, bồi dƣỡng đội ngũ giảng viên, trƣờng ĐH cần đầu tƣ cải tiến công tác quản lý các nguồn lực, cải tiến các dịch vụ hỗ trợ và phục vụ ĐT.

Sƣ̣ nỗ lƣ̣c chung của đô ̣i ngũ thuô ̣c các bộ phận khác nhau cùng tham gia vào hoạt động ĐT tạo nên hiệu quả của hê ̣ thố ng quản lý trong CSGD. Chấ t lƣơ ̣ng ĐT và hiệu quả quản lý các nguồn lực trong ĐT có mối liên hệ chặt chẽ. Khó có thể kỳ vọng vào sự bền vững của chấ t lƣơ ̣ng ĐT , nếu nhà trƣờng không quan tâm đúng mức đến việc nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn lực. Quản lý CSVC, một lĩnh vực công tác đặc thù của trƣờng ĐH, là lĩnh vực quản lý nguồn lực quan tro ̣ng trong hoa ̣t đô ̣ng của nhà tr ƣờng.

Tuy nhiên, ở nƣớc ta đây lại là lĩnh vực chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Đầu tƣ xây dựng phòng học, thƣ viện, PTN. với trang thiết bị ngày càng hiện đại luôn cần đến những khoản tài chính lớn. Nhƣng hiệu quả phục vụ ĐT trong nhiều trƣờng hợp chƣa tƣơng xứng với chi phí đầu tƣ.

Đổi mới quản lý CSVC phục vụ ĐT của trƣờng ĐH đang là đòi hỏi cấp thiết.