Luận án: Quản lý phát triển CTGD phổ thông theo tiếp cận năng lực - Nguyễn Thị Kim Chi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH NGUYỄN THỊ KIM CHI QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGHỆ AN, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH NGUYỄN THỊ KIM CHI QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Chuyên ngành: Quản lí giáo dục Mã số: 62.14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học 1. NGUYỄN THỊ HƢỜNG 2. THÁI VĂN THÀNH NGHỆ AN, 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án này chƣa đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Kim Chi ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. ix MỞ ĐẦU.

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNGTHEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ. Những nghiên cứu về phát triển CTGD nhà trƣờng theo tiếp cận năng lực. Những nghiên cứu về quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL.

Đánh giá chung. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN. Năng lực, tiếp cận năng lực. Chƣơng trình giáo dục, chƣơng trình giáo dục nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận năng lực.

Phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL. Quản lý, quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL. VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Ý nghĩa của phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL.

Nội dung phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận phát triển NLHS. Quy trình phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL. VẤN ĐỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Mục tiêu, nguyên tắc quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL.

Nội dung quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL. Chủ thể quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng phổ thông theo tiếp cận NL .57 Kết luận chƣơng 1. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC.

TỔ CHỨC KHẢO SÁT THỰC TRẠNG. Mục đích khảo sát. Đối tƣợng, địa bàn khảo sát. Nội dung khảo sát.

Thời gian khảo sát. Phƣơng pháp, công cụ khảo sát. Đánh giá kết quả khảo sát. KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN KHẢO SÁT.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của các tỉnh Bắc Trung Bộ. Tình hình chung về GD của các tỉnh Bắc Trung Bộ. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Thực trạng nhận thức của các cấp quản lý, GV về phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL.

Thực trạng việc thực hiện nội dung phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng thực hiện quy trình phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL của GV. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Thực trạng việc lập kế hoạch phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL.

Thực trạng tổ chức phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng chỉ đạo phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng việc đảm bảo các điều kiện cho việc phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL.

THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG. Những điểm mạnh. Những điểm yếu .101 Kết luận chƣơng 2.

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP. Đảm bảo tính mục tiêu. Đảm bảo tính hệ thống.

Đảm bảo tính thực tiễn, tính khả thi. Đảm bảo tính hiệu quả. CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC .Tổ chức nâng cao nhận thức cho CBQL, GV, các bên liên quan về tầm quan trọng và sự cần thiết phải phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL .2 Lập kế hoạch phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL ở cấp độ nhà trƣờng và tổ chuyên môn. Xây dựng quy trình quản lý phát triển CTGD nhà trƣờng PT phù hợp với đặc điểm cụ thể của mỗi nhà trƣờng.

Tổ chức bồi dƣỡng nâng cao NL phát triển CTGD nhà trƣờng và NL QL phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL cho đội ngũ GV, CBQL nhà trƣờng. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thiết lập các điều kiện đảm bảo phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. KHẢO SÁT TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ ĐỀ XUẤT.

Mục đích khảo sát. Nội dung và phƣơng pháp khảo sát. Đối tƣợng khảo sát. Kết quả khảo sát về sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất.

THỬ NGHIỆM GIẢI PHÁP. Tổ chức thử nghiệm. Phân tích kết quả thử nghiệm .151 Kết luận chƣơng 3. 157 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

158 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 161 PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Các chữ viết tắt Các chữ viết đầy đủ 1 BD Bồi dƣỡng 2 CBQL Cán bộ quản lý 3 CNTT Công nghệ thông tin 4 CQG Chuẩn quốc gia 5 CSVC Cơ sở vật chất 6 CT Chƣơng trình 7 CTGD Chƣơng trình giáo dục 8 Đ Điểm 9 ĐC Đối chứng 10 GD Giáo dục 11 GD – ĐT Giáo dục và đào tạo 11 GDPT Giáo dục phổ thông 12 GV Giáo viên 13 HS Học sinh 14 HTDH Hình thức dạy học 15 KT – XH Kinh tế - xã hội 16 KH – CN Khoa học và công nghệ 17 KTDH Kỹ thuật dạy học 18 KTĐG Kiểm tra đánh giá 19 KN Kỹ năng 20 NL Năng lực 21 NLHS Năng lực học sinh 22 PT Phổ thông vii TT Các chữ viết tắt Các chữ viết đầy đủ 23 PPDH Phƣơng pháp dạy học 24 QL Quản lý 25 SGK Sách giáo khoa 26 TBDH Thiết bị dạy học 27 THPT Trung học phổ thông 28 TN Thử nghiệm 29 SL Số lƣợng 30 VH Văn hóa viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Quy mô mạng lƣới GD của các tỉnh Bắc Trung Bộ. Nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng và sự cần thiết của phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL.

Thực trạng việc xác định mục tiêu bài dạy và các NL cần hình thành, phát triển cho HS qua bài. Thực trạng việc thực hiện điều chỉnh nội dung bài dạy và xây dựng kế hoạch bài dạy theo tiếp cận NL của GV. Mức độ sử dụng các PPDH, HTDH, kỹ thuật dạy học, hình thức dạy học theo tiếp cận NL của GV. Thực trạng đánh giá kết quả học tập của HS theo tiếp cận NL.

Thực trạng qui trình phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng xây dựng kế hoạch phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng tổ chức phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng chỉ đạo phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL.

Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Thực trạng quản lí các điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, CNTT. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng đến QL phát triển CTGD nhà trƣờng PT theo tiếp cận NL. Các tiêu chí đánh giá bài học theo tiếp cận NL.

Tổng hợp các đối tƣợng khảo sát. Đánh giá sự cần thiết của các giải pháp đề xuất. Đánh giá tính khả thi của các giải pháp đề xuất. Kết quả khảo sát trình độ ban đầu về kiến thức của nhóm TN và ĐC.

Khảo sát trình độ ban đầu về KN QL phát triển CT của nhóm TN và ĐC. Bảng tần suất kết quả kiểm tra sau TN về kiến thức. Phân bố tần xuất f i và tần xuất tích luỹ f i  về kiến thức của nhóm TN và ĐC. Kết quả về trình độ KN QL phát triển chƣơng trình của CBQL trƣờng THPT.

155 ix DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Biểu đồ phân bố tần suất f i. Biểu đồ tần suất tích lũy f i . Lý do chọn đề tài 1.

Mục tiêu giáo dục phổ thông của Việt Nam là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con ngƣời Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tƣ cách và trách nhiệm công dân [65]. Để thực hiện có hiệu quả mục tiêu trên, giáo dục phổ thông cần phải đổi mới căn bản, toàn diện các yếu tố, trong đó cốt lõi là CTGD, bởi lẽ CTGD phổ thông cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông. Mục tiêu đổi mới đƣợc Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chƣơng trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lƣợng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy ngƣời và định hƣớng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh” [64]. Để có hệ thống GD có chất lƣợng theo mục tiêu định hƣớng phát triển phẩm chất, năng lực ngƣời học, CTGD nhà trƣờng phổ thông phải đƣợc xây dựng phù hợp với đặc điểm của học sinh, điều kiện cụ thể của nhà trƣờng (giáo viên, cơ sở vật chất, yêu cầu của địa phƣơng…).

CTGD nhà trƣờng là một bộ phận trong cấu trúc CTGD tổng thể, thể hiện xu thế tất yếu trong phân cấp, tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong QL chƣơng trình GD phổ thông.