Quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm - Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN THỊ THANH BÌNH QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN THỊ THANH BÌNH QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 914 0114 Người hướng dẫn khoa học: Hướng dẫn GS TSKH Ngu ễn Minh Đường Hướng dẫn TS L Đ ng Phư ng HÀ NỘI – 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. ii LỜI CẢM ƠN Luận án này được hoàn thành, ngoài nỗ lực của bản thân, tác giả còn nhận được nhiều sự giúp đỡ của quý thầy cô giáo, các nhà khoa học, gia đình, đồng nghiệp và bạn bè. Tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến GS.TSKH Nguyễn Minh Đường - một người thầy mẫu mực, đáng kính, đã trực tiếp hướng dẫn, đóng góp những ý kiến quý báu cho tác giả trong suốt quá trình thực hiện Luận án.

Tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới TS. Lê Đông Phương về những giúp đỡ, hỗ trợ nhiệt tình để công trình nghiên cứu này được hoàn thiện. Tác giả xin cảm ơn những người thân yêu trong gia đình đã thông cảm, sẻ chia và động viên kịp thời để tác giả có thể tập trung mọi nguồn lực cho việc hoàn thành luận án tiến sĩ này. Tác giả xin cảm ơn lãnh đạo Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội , lãnh đạo Vụ và các đồng nghiệp tại Vụ Đào tạo chính quy của Tổng cục nơi tác giả đang công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, khích lệ tinh thần để tác giả hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình trong thời gian qua.

Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, giáo viên, cán bộ quản l , học sinh, cựu học sinh của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại diện các doanh nghiệp đã nhiệt tình cộng tác, hỗ trợ tác giả trong quá trình thực hiện các nội dung nghiên cứu của luận án. Cuối cùng, tác giả xin được cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp, các chuyên gia trong lĩnh vực quản l đào tạo đã hết sức nhiệt tình giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận án này. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC CÁC BẢNG. ix DANH MỤC SƠ ĐỒ. xi PHẦN MỞ ĐẦU.

Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nội dung nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phạm vi về nội dung. Phạm vi khảo sát. Phạm vi về đối tượng khảo sát. Phạm vi về thời gian.

Phương pháp luận nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận. Phương pháp nghiên cứu. Những luận điểm bảo vệ.

Những đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. 7 CHƯƠNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề .1 Nghiên cứu về đào tạo theo tiếp cận năng lực .2 Nghiên cứu về đào tạo hướng tới việc làm .3 Nghiên cứu về quản lý đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm trong giáo dục nghề nghiệp.4 Những vấn đề chưa được giải quyết trong các công trình nghiên cứu .5 Những vấn đề luận án cần giải quyết .2 Một số khái niệm cơ bản .1 Trình độ trung cấp .2 Quản lý đào tạo .3 Tiếp cận năng lực .4 Đào tạo hướng tới việc làm .3 Vai trò nhân lực trình độ trung cấp ở nước ta .4 Đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .1 Triết lý đào tạo .2 Nguyên tắc đào tạo .3 Đặc điểm đào tạo .5 Một số m hình đào tạo .1 Mô hình đào tạo theo quá trình .2 Mô hình đào tạo theo chu trình .3 Mô hình CIPO .6 Vận dụng m hình CIPO vào quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .1 Quản lý các yếu tố đầu vào .2 Quản lý quá trình dạy học .3 Quản lý các yếu tố đầu ra .4 Tác động của bối cảnh tới quản lý đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .7 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về đào tạo nghề theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .1 Kinh nghiệm của một số nước .2 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 56 Kết luận Chương 1.

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM .1 Khái quát về quản lý đào tạo nhân lực trình độ trung cấp ở Việt Nam 58 2.1 Mạng lưới cơ sở GDNN đào tạo trình độ trung cấp .2 Tuyển sinh trình độ trung cấp .3 Về tổ chức đào tạo trình độ trung cấp hiện nay .2 Khảo sát để đánh giá thực trạng .1 Mục đích khảo sát .2 Đối tượng và tiêu chí khảo sát .3 Nội dung khảo sát .4 Phương pháp khảo sát và xử lý kết quả khảo sát .3 Thực trạng về đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .1 Thực trạng về tuyển sinh .2 Thực trạng hình thức phát triển chương trình đào tạo .3 Thực trạng về năng lực giảng dạy và nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ giáo viên .4 Thực trạng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học .5 Thực trạng về hoạt động giảng dạy của giáo viên .6 Thực trạng về đánh giá kết quả học tập của học sinh .7 Thực trạng về mối quan hệ giữa nhà trường với cơ sở sử dụng lao động .8 Thực trạng về chất lượng đào tạo trình độ trung cấp so với yêu cầu của việc làm .9 Thực trạng về việc làm của học sinh sau khi tốt nghiệp .4 Thực trạng về quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .1 Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào .2 Thực trạng quản lý quá trình dạy - học .3 Thực trạng về công tác quản lý đầu ra .5 Tác động của bối cảnh ảnh hưởng đến đào tạo hướng tới việc làm .6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .3 Thời cơ và thách thức. 105 Kết luận Chương. 106 CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM .1 Một số định hướng đề xuất giải pháp .1 Hướng tới chuẩn hóa năng lực đầu ra .2 Hướng tới đào tạo đáp ứng nhu cầu việc làm của thị trường lao động .3 Hướng tới quản lý chất lượng đào tạo .2 Nguyên tắc đề xuất các giải pháp .1 Đảm bảo tính mục tiêu .2 Đảm bảo tính kế thừa.3 Đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ .4 Đảm bảo tính khả thi .5 Đảm bảo tính thực tiễn .6 Đảm bảo tính hiệu quả .3 Các giải pháp quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .1 Giải pháp 1: Đổi mới quản lý tuyển sinh theo nhu cầu việc làm .2 Giải pháp 2: Tổ chức phát triển chương trình đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .3 Giải pháp 3: Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên để đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm .4 Giải pháp 4: Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm.5 Giải pháp 5: Thành lập Tổ tư vấn và giới thiệu việc làm cho học sinh tốt nghiệp .6 Giải pháp 6: Quản lý mối quan hệ hợp tác giữa nhà trường và các cơ sở sử dụng lao động. Mối quan hệ giữa các giải pháp .4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp .2 Nội dung thực hiện .3 Phương pháp khảo sát và đối tượng khảo nghiệm .5 Thử nghiệm giải pháp .1 Mục đích thử nghiệm .2 Giới hạn thử nghiệm .3 Đối tượng thử nghiệm và đối chứng .4 Nội dung tiến trình thử nghiệm .5 Tổng kết đánh giá kết quả thử nghiệm.

156 Kết luận Chương 3. 157 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Đối với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Đối với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có đào tạo trình độ trung cấp. Đối với các cơ sở sử dụng lao động. 160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 161 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

162 viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầ đủ BGTH Bài giảng tích hợp CBQL Cán bộ quản lý CHS Cựu học sinh CSSDLĐ Cơ sở sử dụng lao động CSVC Cơ sở vật chất CTĐT Chương trình đào tạo DoN Doanh nghiệp GD-ĐT Giáo dục và đào tạo GDNN Giáo dục nghề nghiệp GV Giáo viên HS Học sinh ILO Tổ chức lao động quốc tế KHCN Khoa học công nghệ KQHT Kết quả học tập KT-XH Kinh tế xã hội KTTT Kinh tế thị trường LĐTBXH Lao động-Thương binh và Xã hội NCĐT Nhu cầu đào tạo NT Nhà trường QLĐT Quản lý đào tạo TCCN Trung cấp chuyên nghiệp TCN Trung cấp nghề TCNL Tiếp cận năng lực TBDH Thiết bị dạy học THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TTLĐ Thị trường lao động Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa UNESCO Liên Hiệp Quốc ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Số lượng các cơ sở GDNN có đào tạo trình độ trung cấp theo loại hình và cơ quan chủ quản. Thực trạng tuyển sinh GDNN giai đoạn 2011- 2016. Đối tượng khảo sát.

Đánh giá về hình thức tuyển sinh. Các phương pháp phát triển CTĐT. Đánh giá của CHS về sự phù hợp của CTĐT với yêu cầu của nghề. Đánh giá của HS về năng lực giảng dạy của đội ngũ GV.

Đánh giá của CHS về năng lực giảng dạy của đội ngũ GV. Nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ GV. Đánh giá của CBQL và GV về CSVC và TBDH. Đánh giá của HS và CHS về CSVC và TBDH.