Luận án giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên cao đẳng nghề vùng Đồng bằng sông Cửu Long

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM KIỀU THỊ KIỀU THANH GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM KIỀU THỊ KIỀU THANH GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. THÁI DUY TUYÊN HÀ NỘI, 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi, các số liệu kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, theo thực tế nghiên cứu, chưa từng được bất cứ tác giả nào khác nghiên cứu và công bố. Tác giả luận án Kiều Thị Kiều Thanh ii LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh (NCS) xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS. Thái Duy Tuyên, nhà khoa học đã hướng dẫn trực tiếp Luận án Tiến sĩ của tôi.

NCS chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các nhà quản lý, các chuyên gia giáo dục đã tham gia phản biện góp ý cho NCS hoàn thiện luận án. NCS chân thành cảm ơn cán bộ Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Trung tâm Đào tạo bồi dưỡng về sự giúp đỡ nhiệt tình, hiệu quả trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Viện và trong việc tìm kiếm tài liệu phục vụ nghiên cứu đề tài. Cuối cùng xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu, đồng nghiệp và sinh viên các trường CĐN vùng ĐBSCL, đặc biệt là trường CĐN Cần Thơ, đã tạo điều kiện cho NCS trong quá trình khảo sát thực trạng và tổ chức thực nghiệm khoa học. Tác giả luận án Kiều Thị Kiều Thanh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, MÔ HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ.vii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. viii PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Khách thể, đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ của Luận án. Đóng góp mới của Luận án.

Bố cục của Luận án. 7 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ .1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề .1 Các nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp .2 Các nghiên cứu về giáo dục đạo đức nghề nghiệp .2 Một số khái niệm cơ bản .2 Đạo đức nghề nghiệp .3 Giáo dục đạo đức nghề nghiệp .3 Đạo đức nghề nghiệp của sinh viên các trường cao đẳng nghề .1 Các thành phần cơ bản của đạo đức nghề nghiệp .2 Đặc điểm tâm lý sinh viên các trường cao đẳng nghề .3 Vị trí các trường CĐN trong hệ thống giáo dục quốc dân.4 Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên các trường cao đẳng nghề.1 Mục tiêu giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho SV các trường CĐN .2 Nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho SV các trường CĐN .3 Phương pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho SV các trường CĐN .4 Các con đường giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho SV các trường CĐN .5 Kiểm tra đánh giá đạo đức nghề nghiệp cho SV các trường CĐN .5 Những yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên .1 Về yếu tố khách quan .2 Về yếu tố chủ quan .49 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 52 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .1 Vài nét về vùng đồng bằng sông Cửu Long.1 Về vị trí, đặc điểm của vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Về văn hóa, con người vùng đồng bằng sông Cửu Long .3 Đặc điểm đạo đức nghề nghiệp của SV các trường CĐN vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Các trường cao đẳng nghề và công tác dạy nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .1 Sơ lược quá trình thành lập các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Công tác dạy nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .3 Khảo sát thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .1 Một số vấn đề chung .2 Thực trạng về đạo đức của SV các trường CĐN vùng đồng bằng sông Cửu Long. Thực trạng về giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .4 Các nguyên nhân làm ảnh hưởng đến việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .5 Đánh giá kết quả .4 Nhận xét về Quy trình thực tập tốt nghiệp hiện nay của các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .86 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

89 v CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .1 Định hướng tổ chức giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long.2 Tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long.1 Giáo dục đạo đức nghề nghiệp thông qua các bài giảng trên lớp, các buổi thực hành chuyên môn nghề nghiệp .2 Giáo dục đạo đức nghề nghiệp thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Giáo dục đạo đức nghề nghiệp thông qua quá trình thực tập tốt nghiệp tại các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp. 116 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .123 CHƯƠNG 4: TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .1 Giới thiệu khái quát quá trình thực nghiệm .2 Tiến hành các hoạt động thực nghiệm .3 Kết quả thực nghiệm .1 Xây dựng chuẩn thực nghiệm .2 Kiểm tra độ tin cậy của thang đo trong xây dựng chuẩn thực nghiệm .3 Kết quả thực nghiệm.4 Đánh giá kết quả .151 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .153 KẾT LUẬN - KHUYẾN NGHỊ .154 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC .159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .160 PHỤ LỤC DANH MỤC PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BGDĐT Bộ Giáo dục Đào tạo BLĐTBXH Bộ Lao động Thương binh Xã hội CBQL Cán bộ quản lý CĐN Cao đẳng nghề CNH - HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa DN Doanh nghiệp ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐC Đối chứng ĐĐNN Đạo đức nghề nghiệp ĐTB Điểm trung bình GDĐĐ Giáo dục đạo đức GV Giáo viên HSSV Học sinh sinh viên HS Học sinh KHCN Khoa học công nghệ NCS Nghiên cứu sinh NXB Nhà xuất bản SV Sinh viên SCN Sơ cấp nghề TBK Trung bình khá TB Trung bình TCN Trung cấp nghề THCN Trung học chuyên nghiệp THPT Trung học phổ thông TN Thực nghiệm TP HCM Thành phố Hồ Chí Minh TTDN Trung tâm dạy nghề XS Xuất sắc XHCN Xã hội chủ nghĩa vii DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, MÔ HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Mô hình cấu trúc nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh .2: Các thành phần cơ bản của ĐĐNN .3: Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam .1: Sơ đồ các tỉnh, thành ở Đồng bằng sông Cửu Long .1 Các hoạt động giáo dục ĐĐNN cho SV thông qua bài giảng trên lớp .2: Các hoạt động giáo dục ĐĐNN cho SV thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp.3: Quy trình thực tập tốt nghiệp đề xuất .1: Đánh giá của SV về tầm quan trọng của việc rèn luyện đạo đức so với chuyên môn tay nghề .2: Đánh giá của SV về GV bộ môn quan tâm vấn đề nào nhất trong khi giảng dạy.1: So sánh ĐTB của nhóm ĐC và nhóm TN về nhận thức trong khảo sát đầu vào .2: So sánh ĐTB của nhóm ĐC và nhóm TN về thái độ trong khảo sát đầu vào .3: So sánh ĐTB của nhóm ĐC và nhóm TN về hành vi trong khảo sát đầu vào .4: So sánh ĐTB của nhóm ĐC và nhóm TN về nhận thức trong khảo sát đầu ra .5: So sánh ĐTB của nhóm ĐC và nhóm TN về thái độ trong khảo sát đầu ra.6: So sánh ĐTB của nhóm ĐC và nhóm TN về Hành vi trong khảo sát đầu ra .7: Kết quả đánh giá rèn luyện cuối năm 1 của 2 lớp ĐC và TN nghề Điện công nghiệp .8: Kết quả đánh giá rèn luyện sau khi TN của 2 lớp ĐC và TN nghề Điện công nghiệp .9: Kết quả đánh giá rèn luyện cuối năm 1 của 2 lớp ĐC và TN nghề Công nghệ ô tô .10: Kết quả đánh giá rèn luyện sau khi TN của 2 lớp ĐC và TN nghề Công nghệ ô tô .150 viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Biểu mẫu 3.1: Phiếu Khảo sát bài học hàng ngày dành cho SV .2: Phiếu đánh giá quá trình thực tập hàng ngày .3: Bảng đánh giá kết quả thực tập tốt nghiệp .1: Phiếu đánh giá môn học dành cho SV đánh giá sau khi kết thúc môđun/ môn học .1: Chuẩn đầu ra Bậc Cao đẳng Việt Nam .2: Bảng phân loại phương pháp giáo dục đạo đức .1: Thống kê số liệu các tỉnh, thành của đồng bằng sông Cửu Long .2: Bảng tóm tắt tính cách con người vùng ĐBSCL .3: Nhận thức, thái độ của SV về các quan niệm đạo đức .4: Đánh giá về biểu hiện hành vi đạo đức của SV .5: Đánh giá của GV về biểu hiện hành vi đạo đức của SV trong giờ thực hành .6: Đánh giá của DN về các phẩm chất đạo đức trong công việc mà SV thường vi phạm .7: Kết quả đánh giá của SV và GV, CBQL về các mặt giáo dục của nhà trường .8: Đánh giá của GV, CBQL và SV về các hoạt động giáo dục ĐĐNN của các trường CĐN .9: Kết quả khảo sát về mức độ thường xuyên sử dụng các biện pháp GDĐĐ cho SV của các trường .10: Đánh giá của DN về các biện pháp cần giáo dục ĐĐNN cho SV các trường CĐN vùng ĐBSCL.11: Kết quả khảo sát sự phối hợp của nhà trường trong việc giáo dục ĐĐNN .12: Kết quả khảo sát các nguyên nhân làm ảnh hưởng đến việc giáo dục ĐĐNN cho SV .1: So sánh quy trình thực tập đề xuất với quy trình các trường CĐN.1: Đánh giá của DN về quy trình thực tập đề xuất và các công cụ thực hiện .2: Thống kê biến tổng nhận thức của SV về ĐĐNN .3: Thống kê biến tổng thái độ của SV về ĐĐNN .4: Thống kê biến tổng hành vi của SV về ĐĐNN .5: Bảng Chỉ số KMO và Kiểm định Bartlett về nhận thức .