Luận án tiến sĩ: Bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ cho giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM LÊ THỊ THƠ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ CHO GIẢNG VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Hà Nội, 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM LÊ THỊ THƠ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ CHO GIẢNG VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học PGS.TS Lê Vân Anh TS. Nguyễn Hồng Thuận Hà Nội, 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Lê Thị Thơ ii LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành công trình nghiên cứu này tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể và cá nhân.

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các cô giáo hướng dẫn khoa học: PGS. Lê Vân Anh và TS. Nguyễn Hồng Thuận đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo, Trung tâm đào tạo và bồi dưỡng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, Viện nghiên cứu khoa học dạy nghề, trường Đại học sư phạm kỹ thuật TP.HCM, trường Đại học Cần Thơ đã đóng góp những ý kiến quý báu cho luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của Ban Giám Hiệu, thầy, cô và bạn bè đồng nghiệp Trường Cao đẳng nghề Cần Thơ đã động viên, khuyến khích và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn sự hợp tác nhiệt tình của Ban lãnh đạo và quý thầy cô giáo của các trường cao đẳng nghề: Trường Cao đẳng nghề Sóc Trăng; Trường Cao đẳng nghề An Giang; Trường Cao đẳng nghề Tiền Giang; Trường Cao đẳng nghề Long An; Trường Cao đẳng nghề Kiên Giang; Trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp đã tham gia và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình điều tra, khảo sát của luận án. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã quan tâm, chia sẻ, động viên giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cám ơn! Hà Nội, ngày .năm 2016 Tác giả luận án Lê Thị Thơ iii MỤC LỤC MỤC LỤC.

iii DANH MỤC BẢNG .vii DANH MỤC HÌNH. viii MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ CHO GIẢNG VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ .1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề .1 Những nghiên cứu về năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ.2 Những nghiên cứu về hoạt động nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ cho giảng viên cao đẳng nghề.2 Các khái niệm cơ bản .2 Năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề .3 Bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .3 Hoạt động nghề nghiệp và năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề .1 Đào tạo nghề và hoạt động nghề nghiệp của giảng viên cao đẳng nghề .2 Hoạt động nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề .3 Các nội dung nghiên cứu khoa học - công nghệ trong đào tạo nghề của giảng viên cao đẳng nghề .4 Các yêu cầu đối với đề tài nghiên cứu khoa học – công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề trong nhà trường.4 Hệ thống các năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề .1 Khung năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .2 Những yêu cầu đối với năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề .3 Tiêu chí đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề.5 Các tiếp cận bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ cho giảng viên cao đẳng nghề .1 Tiếp cận theo năng lực thực hiện .2 Tiếp cận theo CDIO .6 Bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ cho giảng viên cao đẳng nghề .1 Nhu cầu bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .2 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .3 Nội dung bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .4 Quan điểm và phương pháp, phương tiện bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .5 Tổ chức thực hiện bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .6 Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .7 Các yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ .1 Các yếu tố khách quan .2 Các yếu tố chủ quan. 61 Kết luận chương 1.

61 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ CHO GIẢNG VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .1 Đặc điểm giảng viên dạy nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .1 Khái quát đào tạo nghề của vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Đặc điểm giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Tổ chức điều tra, khảo sát .1 Mục đích điều tra, khảo sát .2 Nội dung điều tra, khảo sát .3 Đối tượng, địa bàn điều tra, khảo sát .4 Công cụ khảo sát .3 Thực trạng về hoạt động nghiên cứu khoa học - công nghệ và năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .1 Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .4 Thực trạng về bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ cho giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .1 Nhu cầu bồi dưỡng nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .2 Nội dung bồi dưỡng nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .3 Phương pháp bồi dưỡng nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .4 Hình thức tổ chức bồi dưỡng NCKH-CN tại các trường CĐN vùng ĐBSCL trong thời gian qua .5 Thực hiện nội dung bồi dưỡng nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .6 Kiểm tra, đánh giá bồi dưỡng nghiên cứu khoa học - công nghệ của giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .5 Nhận xét chung. 96 CHƯƠNG 3: QUY TRÌNH BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ CHO GIẢNG VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .1 Nguyên tắc xây dựng và thực hiện quy trình bồi dưỡng năng lực NCKH-CN cho GVCĐN vùng ĐBSCL .1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống .2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học .3 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích .4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và trải nghiệm sáng tạo .5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi, hiệu quả.6 Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển .2 Quy trình bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học - công nghệ cho giảng viên cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long .1 Giai đoạn 1: Xác định nhu cầu bồi dưỡng .2 Giai đoạn 2: Xác định mục tiêu bồi dưỡng .3 Giai đoạn 3: Xác định nội dung và thiết kế chương trình bồi dưỡng .4 Giai đoạn 4: Thực hiện nội dung bồi dưỡng .5 Giai đoạn 5: Đánh giá kết quả bồi dưỡng .1 Mục đích thử nghiệm .2 Đối tượng thử nghiệm .3 Nội dung và quy trình thử nghiệm .4 Công cụ và PP đánh giá kết quả thử nghiệm .5 Kết quả thử nghiệm. 135 Kết luận chương 3. 140 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .142 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ.

145 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CBT Đào tạo theo NLTH (Competency-based Training) CBQL Cán bộ quản lý CDIO Ý tưởng (Conceive); Thiết kế (Design); Triển khai (Implement); Vận hành (Operate) CĐN Cao đẳng nghề ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long GV Giảng viên GVCĐN Giảng viên cao đẳng nghề GVDN Giảng viên dạy nghề GDKT&DN Giáo dục kỹ thuật và dạy nghề LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội NC Nghiên cứu NCKH Nghiên cứu khoa học NCKH-CN Nghiên cứu khoa học - công nghệ NL Năng lực NLTH Năng lực thực hiện PP Phương pháp QLKH Quản lý khoa học SCN Sơ cấp nghề TCN Trung cấp nghề TTDN Trung tâm dạy nghề vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Khung năng lực NCKH-CN của GVCĐN .2 Tiêu chí đánh giá năng lực NCKH-CN của GVCĐN .3 So sánh đào tạo truyền thống và đào tạo theo NLTH .4 Các mức độ về kiến thức, kỹ năng, thái độ .1 Số lượng đề tài NC, bài báo và tham luận của GVCĐN .2 Đánh giá chất lượng hoạt động NCKH - CN của GVCĐN vùng ĐBSCL .3 Lý do GVCĐN tham gia NCKH-CN .4 Lĩnh vực GVCĐN vùng ĐBSCL thực hiện đề tài NCKH-CN.5 Mức độ khó khăn GVCĐN gặp trong quá trình thực hiện đề tài NC .6 Nguyên nhân chủ quan GVCĐN vùng ĐBSCL chưa tham gia NCKH- CN .7 Nguyên nhân khách quan GVCĐN vùng ĐBSCL chưa tham gia hoạt động NCKH-CN .8 GVCĐN tự đánh giá về NL NCKH-CN trong quá trình hoạt động NC .9 Ý kiến đánh giá của CBQL về NL NCKH-CN của đội ngũ GVCĐN .10 Năng lực NCKH-CN của GVCĐN vùng ĐBSCL thể hiện qua các lĩnh vực thực hiện đề tài NCKH-CN .11 Ý kiến của GVCĐN và CBQL về tính cấp thiết cần bồi dưỡng NL NCKH-CN cho GV trường CĐN vùng ĐBSCL .12 Thời lượng tổ chức bồi dưỡng NL NCKH-CN cho GVCĐN vùng ĐBSCL trong thời gian tới .13 Những nội dung đã được bồi dưỡng về NCKH-CN cho GVCDDN vùng ĐBSCL trong thời gian qua .14 Mức độ áp dụng các phương pháp dạy học trong quá trình bồi dưỡng NL NCKH-CN cho GVCĐN trong thời gian qua .15 Các hình thức bồi dưỡng NL NCKH-CN cho GVCĐN vùng ĐBSCL trong thời gian qua .16 Về tổ chức bồi dưỡng NL NCKH-CN tại các trường CĐN vùng ĐBSCL trong thời gian qua .1 Các công việc trong nhiệm vụ NCKH-CN của GVCĐN .